• Kurmancî
  • Kirmanckî
  • |
  • Derbarê Me De
  • |
[email protected]
Ajansa Welat
21 MIJDAR 2026
Encamek nîn e
View All Result
  • ROJANE
    TOHAV parêzerên Kurd ên hatine qetilkirin bi bîr anî

    TOHAV parêzerên Kurd ên hatine qetilkirin bi bîr anî

    Zarokan ji bo Ocalan wêne xêz kirin

    Zarokan ji bo Ocalan wêne xêz kirin

    YNK û PDKê li Hewlêrê hevdîtin pêk anîn

    YNK û PDKê li Hewlêrê hevdîtin pêk anîn

    Tulay Hatîmogullari: Ji bo pêvajoyê piştgiriya herî xurt berdana girtiyên nexweş e

    Tulay Hatîmogullari: Ji bo pêvajoyê piştgiriya herî xurt berdana girtiyên nexweş e

    Aqûbeta jinên ku hatine qetilkirin û windakirin pirsîn

    Aqûbeta jinên ku hatine qetilkirin û windakirin pirsîn

    ‘Bi avakirina komînan em ê di vê pêvajoyê de bigihijin serkeftinê’

    ‘Bi avakirina komînan em ê di vê pêvajoyê de bigihijin serkeftinê’

  • JIN
  • ÇAND Û HUNER
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • CIVAK
  • TENDURISTÎ
  • DARAZ
  • KED Û ABORÎ
  • CÎHAN
  • ANALÎZ-DOSYE
  • SPOR
  • HEMÛ NÛÇE
  • ROJANE
    TOHAV parêzerên Kurd ên hatine qetilkirin bi bîr anî

    TOHAV parêzerên Kurd ên hatine qetilkirin bi bîr anî

    Zarokan ji bo Ocalan wêne xêz kirin

    Zarokan ji bo Ocalan wêne xêz kirin

    YNK û PDKê li Hewlêrê hevdîtin pêk anîn

    YNK û PDKê li Hewlêrê hevdîtin pêk anîn

    Tulay Hatîmogullari: Ji bo pêvajoyê piştgiriya herî xurt berdana girtiyên nexweş e

    Tulay Hatîmogullari: Ji bo pêvajoyê piştgiriya herî xurt berdana girtiyên nexweş e

    Aqûbeta jinên ku hatine qetilkirin û windakirin pirsîn

    Aqûbeta jinên ku hatine qetilkirin û windakirin pirsîn

    ‘Bi avakirina komînan em ê di vê pêvajoyê de bigihijin serkeftinê’

    ‘Bi avakirina komînan em ê di vê pêvajoyê de bigihijin serkeftinê’

  • JIN
  • ÇAND Û HUNER
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • CIVAK
  • TENDURISTÎ
  • DARAZ
  • KED Û ABORÎ
  • CÎHAN
  • ANALÎZ-DOSYE
  • SPOR
  • HEMÛ NÛÇE
Encamek nîn e
View All Result
Ajansa Welat
Encamek nîn e
View All Result

Li Meclîsê cara yekem pêşnûmeyek Kirmanckî hate qebûlkirin

Navenda Nûçeyan / AW

20 SIBAT 2026 - 13:22
Kategorî: MANŞET, POLÎTÎKA
A A
Di dîroka Meclîsa Tirkiyeyê de gaveke dîrokî hate avêtin. Pêşnûmeya parlamenterên DEM Partiyê ya ku bi zaravayê Kirmanckî hatibû nivîsandin, ji aliyê Meclîsê ve hate qebûlkirin. Heta niha zimanê Kurdî wekî “zimanekî nayê zanîn” dihate tomarkirin. Cara yekemîn e ku metnekî fermî yê Kirmanckî hate qebûlkirin û ev yek wekî mîladekê tê dîtin.

Li gorî nûçeya rojnameya Azadiya Welat; di dîroka siyasî ya Tirkiyeyê de gaveke yekem hate avêtin. Bi alîkariya Meclîsa Ziman a Kirmanckî, pêşnûmeya lêkolînê ya ku parlamenterên DEM Partiyê Salîhe Aydenîz (Mêrdîn), Ayten Kordu (Dêrsim), Adalet Kaya (Amed), Cengîz Çîçek (Stenbol) û Omer Faruk Hulaku (Çewlîg) bi zimanê zaravayê Kirmanckî (Zazakî/Dimilkî/Kirdkî) dabûn Meclîsa Tirkiyeyê ji aliyê serokatiya Meclîsê ve hate qebûlkirin. Heta niha axaftin û nivîsandina kurdî di zabitnameyan de wekî “zimanekî nenas” an jî bi îbareya ‘zimanekî ku ne tirkî ye’ cih digirt. Cara yekem e ku metnekî fermî yê ku bi temamî bi zimanekî din hatiye nivîsandin, bê astengî qebûl bû. Ev qebûlkirin, ji bo mafên çandî û zimanên di bin xetereyê de wekî mîladekê tê dîtin.

UNESCO: Kirmanckî di bin xetereyê de ye

Di metnê pêşnûmeyê de herî zêde bal kişandin ser xetereya windabûna kirmanckî. Wekîlan dan zanîn ku kirmanckî, li erdnîgariya Mezopotamyayê û Anatolya ji zimanên herî qedîm yek e û ji aliyê bi milyonan welatiyan ve tê axaftin.

Di pêşnûmeyê de wiha hate gotin: “Di encama texrîbatên ku modernbûn, bajarîbûn û qedexeyên ku bi salan dewam kirine de, kirmanckî îro bi pêvajoyeke windabûnê ya ku telafiya wê zehmet e re rû bi rû maye.”

Rêxistina Perwerde, Zanist û Çandê ya Neteweyên Yekbûyî (UNESCO) jî di Atlasa Zimanên Di Bin Xetereyê De, kirmanckî xistibû kategoriya “bêewlehî” (vulnerable) û hişyarî dabû ku eger bi lez tedbîr neyên girtin, dê ev ziman bi temamî winda bibe. Li gorî daneyên zimannasan, ziman tenê di nav nifşên mezin de tê axaftin û veguhastina xwezayî ya ji dê û bavan ber bi zarokan ve (intergenerational transmission) hatiye xala sekinandinê.

Ked û xebatên sivîl ên heta niha

Di pêşnûmeyê de wekîlan qala xebatên saziyên sivîl, şaredarî û weşanxaneyan jî kir. Hate zanîn ku ji bo pêşveçûna kirmanckî heta niha kedeke mezin hatiye dayîn:

Gruba Vateyî: Bi derxistina ‘Ferhengê Tirkî-Kirmanckî / Kirmanckî-Tirkî’, ji bo standardbûna ziman gav avêtin.

KURDÎ-DER û MED-DER: Bi kursên ku hatin dayîn, ji pêşveçûna kirmanckî re alîkarî hate kirin û mamosteyên ziman hatin perwerdekirin.

Perwerde û zarok: Di çarçoveya xebatên Zarokistanê (Kreşa Zimanê Dayikê) de, di bin banê şaredariyên Peyas û Rêzanê de saziyên perwerdeya pêşdibistanê hatin vekirin.

Çand û huner: Li Şanoya Bajêr a Amedê lîstikên kirmanckî hatin sahnekirin û koroyên zarokan hatin avakirin.

Çapemenî û weşangerî: Rojnameyên wekî Azadiya Welat, Xwebûn, Ajansa Welat û Newepel; kovara Şewçîla; weşanxaneyên wekî Roşna, Vate, Avesta û Peywendê bi sedan pirtûkên kirmanckî weşandin û klasîkên cîhanê wergerandin.

Perwerde, statuya civakî û astengî

Di pêşnûmeya Meclîsê de tê gotin ku xebatên akademîk, vekirina beşên ziman û edebiyata zazakî yên Zanîngeha Çewlîg û Munzurê, weşanên TRT Kurdî û dersên bijarte yên MEBê erênî bin jî, ji bo jiyîna ziman kêm dimînin. Di dersên bijarte de kêmasiya materyalan û tayînkirina mamosteyan pirsgirêk e. Wekîlan îfade kir ku di xizmetên giştî de cihnegirtina kirmanckî dibe sedema windakirina prestîjê; nifşên ciwan bi fikra ku di jiyana aborî û civakî de qîmeta wê tune ye, ji zimanê xwe yê dayikê dûr dikevin. Jiyîna zimanekî tenê bi qîmeta bazarê û statuya civakî pêkan e.

Daxwaz: Plana çalakiyê ya bilez

Ji bo parastin, pêşvebirin, di qada giştî de berfirehkirina bikaranînê û di navbera nifşan de veguhastina ziman, wekîlan xwest ku Komîsyoneke Lêkolînê bê avakirin. Daxwazên ji komîsyonê wiha hatin rêzkirin:

Rêjeyên axaftinê û belavbûna herêmî ya kirmanckî bi daneyên rojane werin tespîtkirin.

Diyarkirina vê yekê ku çima pêdiviya mamosteyan nehatiye bersivandin.

Lêkolînkirina astengiyên li pêşiya perwerdeya zimanê dayikê.

Nirxandina sererastkirinên qanûnî yên pêwîst ji bo teşwîqkirina bikaranîna di qada giştî de.

Bi sûdwergirtina ji zanyariyên însiyatîfên sivîl û akademiyê, amadekirina “Planeke Çalakiyê ya

Etîket: Meclîsa TirkiyeyêParlamenterên DEM PartiyêUNESCOzaravayê KirmanckîZimane Kurdi
Parve BikeTweetWhatsAppParve BikeParve Bike

Nûçeyên Din

Mamosteyê Zanîngeha Rojava: Divê zimanê Kurdî di destûra Sûriyeya nû de cih bigire

Mamosteyê Zanîngeha Rojava: Divê zimanê Kurdî di destûra Sûriyeya nû de cih bigire

16 MIJDAR 2026
Rêveberiyên dibistanan li ber hilbijartina zimanê Kurdî astengiyan derdixin

Rêveberiyên dibistanan li ber hilbijartina zimanê Kurdî astengiyan derdixin

5 MIJDAR 2026
Baroya Amedê: Erka hiqûqê ne bêdengkirina zimanan e

Baroya Amedê: Erka hiqûqê ne bêdengkirina zimanan e

4 MIJDAR 2026
Endama MAF-DADê: Em ê ji bo mafê hêviyê Komîteya Wezîran agahdar bikin

Endama MAF-DADê: Em ê ji bo mafê hêviyê Komîteya Wezîran agahdar bikin

31 COTMEH 2026
Endamê Meclisa ÎBByê: Wê li ÎBByê Midûriyeta Parastina Zimanan were avakirin

Endamê Meclisa ÎBByê: Wê li ÎBByê Midûriyeta Parastina Zimanan were avakirin

27 COTMEH 2026
Hevşaredarê Amedê: Divê wezaret serlêdana ji bo ziman zû erê bike

Hevşaredarê Amedê: Divê wezaret serlêdana ji bo ziman zû erê bike

27 COTMEH 2026

ÊN ZÊDE HATINE XWENDIN

  • Ezîzê Mûso koça dawî kir

    Ezîzê Mûso koça dawî kir

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Rûken Kilinç: Divê gorên Seîd Riza û hevalên wî bê eşkerekirin

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Ji zaroktiya xwe heta girtîgehê evîna hunerê: Divê Kurd afirîner bin

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Bi îşkenceyê tê girtin û niha nexweş e!

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Keskîn Bayindir: Guhertina cihê birêz Ocalan nabe şert û mercên azad

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Dayika girtiyê nexweş: Kurê min nexweş e û 8 sal in min ew nedîtiye

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Ji Wezareta Çandê bersivek sosret: Medreseya Feqiyê Teyran ne aîdî me ye

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Polîsan bi ser avahiya Weşanxaneya Belkiyê de girt

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Dayika Aştiyê: Ez hêza têkoşînê ji şehîdên xwe digirim

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • ‘Budçeya tendirustiyê ne li gor pêwîstiyên gel tê amadekirin’

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet

Ajansa Welat, bi nûçeyên taybet, dosya, lêkolîn, dîmen û deng civakê agahdar û ronî dike.

Bi şîara agahiyên rast û objektif weşanê esas digire, li ser şopa heqîqetê agahiyan belav dike.

Ajansa Welat bi nûçe û naverokên xwe dibe deng û rengê welat.

Xwediyê Îmtîyazê: Fahrettin Kılıç

Berpirsiyarê Karên Nivîsan: Mahmut Altıntaş

Navnîşan: Fırat Mahallesi, 553. Sokak, Tanlar Şehri Teras Evleri, B Blok,
Kat: 5 - No: 40, Kayapınar, Diyarbakır

Telefon: +90 (532) 519 37 73

E-mail: [email protected]
Malper: www.ajansawelat1.com
Twitter Youtube Instagram Whatsapp
  • Serrûpel
  • Têkilî
  • Derbarê Me De

© 2024 Ajansa Welat ● Yekemîn Ajansa xwerû Kurdî ● Hemû maf parastî ne

Encamek nîn e
View All Result
  • HEMÛ NÛÇE
  • ROJANE
  • JIN
  • ÇAND Û HUNER
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • CIVAK
  • TENDURISTÎ
  • DARAZ
  • KED Û ABORÎ
  • CÎHAN
  • ANALÎZ-DOSYE
  • SPOR
  • KIRMANCKÎ

© 2024 Ajansa Welat ● Yekemîn Ajansa xwerû Kurdî ● Hemû maf parastî ne