Amed – Dayika girtiyê nexweş Ciwan Boltan, Nazîme Boltan diyar kir ku zarokên wan li girtîgehan di nava nexweşî, tecrîd û zilmê de têne ragirtin û mafê wan ê gihiştina tenduristiyê tê astengkirin. Nazîme Boltan got ku ji ber dûrbûna girtîgehê û nexweşiyên wê 8 sal in nikare biçe hevdîtina kurê xwe.
Rewşa girtiyên nexweş a li Girtîgeha Tîpa Fyê ya Bolûyê û êşa malbatên wan, rûyê rastîn ê polîtîkayên tecrîd û bêdengkirinê radixe ber çavan. Tevî ku raporên heyetên bijîşkan û biryarên Dadgeha Mafên Mirovan a Ewrûpayê (DMME) jî, mafê dermankirinê yê girtiyên wekî Ciwan Boltan bi hincetên cur bi cur tê astengkirin. Sewqên nexweşxaneyê bi hefteyan tên taloqkirin û daxwazên herî bingehîn ên jiyanî jî nayên bicihanîn. Li aliyê din, dûrkirina girtiyan a bi sedan kîlometreyan ji malbatên wan, ji bo dayik û bavan bûye cezayekî li ser cezayê. Dayika ku ji ber nexweşî û temenê xwe 8 sal in nikare biçe hevdîtina kurê xwe û bavê ku 2 sal in ji vî mafî bêpar e, di bin barekî giran de tên hiştin.
DMMEyê di sala 2019an de derbarê Ciwan Boltan de di çarçoveya “mafê hêviyê” de biryara binpêkirinê dabû, tevî vê biryarê jî nayê berdan. Dayika Ciwan Boltan, Nazîme Boltan derbarê rewşa dawî ya nexweşiya kurê xwe de ji ajansa me re axivî.
‘3 heftene wî nebirine nexweşxaneyê’
Nazîme Boltan da zanîn ku Ciwan Boltan di her hevdîtina telefonê de qala êş û nexweşiyên xwe yên ku nayên dermankirin dike û rewşa wî ya tenduristiyê wiha vegot: “Ciwan di hevdîtina me ya dawî de careke din diyar kir ku nexweşiyên wî her diçin giran dibin. Got, ‘Laşê min dixure û hemû qalik girtiye’. Bijîşkên girtîgehê ew sewqî nexweşxaneyê kiriye, lê tevî ku sê hefte di ser de derbas bûne jî hê jî wî nebirine nexweşxaneyê. Sewqên girtiyên din bi giştî hatine betalkirin. Ya Ciwan jî ne diyar e ku dê kengî bikin, ji wî re dibêjin ‘Em ê te bibin’, lê gelo dê bibin an nebin tu agahî tuneye. Herî dawî diyar kir ku li gel nexweşiyên xurandina laş û qalikgirtinê, lingên wî jî ji çokê jêrtir werimîne. Ji ber sermayê pir dicemide û bi betaniyên heyî jî germ nabe.”
‘Biryarên DMMEyê pêk nayînin’
Nazîme Boltan bal kişand ser rewşa taybet a nexweşiya xwîna kurê xwe û axaftina xwe wiha domand: “Ji ber tîrbûna xwîna Ciwan ew gelekî zû dicemide. Doktoran rapor dane ku li gel sîstema germkirinê divê sobeyeke taybet a li gorî nexweşiya wî û cil û bergên parastinê bên dayîn. Lê ne sobe didin û ne cilên ku dikarin wî ji sermayê biparêzin didin. Wekî din, Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê (DMME) biryara ‘nikare bi tena serê xwe bijî’ daye. Lê li gel vê biryarê jî, li şûna ku şertên wî bên başkirin, cezayê hucreyê didin û hin caran bi hincetên cur bi cur wî dixin hucreya bi tenê.”

‘Perçeyê şarapnelê xetereyê li ser jiyana wî çêdike’
Nazîme Boltan da zanîn ku parçeyê bombeyê yê di serê Ciwan Boltan de xetereyê li ser jiyana wî dike û wiha axivî: “Serê Ciwan pir diêşe, ew bi guman e ku ev êş ji ber perçeya şarapnelê ku li ser mejiyê wî maye ye. Li gorî dîtina doktoran, heke perçeya şarapnelê ya li ser mejiyê Ciwan bileqe, ew dibe sedemê mirina wî. Pêwîst e rûtîneke tenduristiyê û şopandineke pispor ji bo vê yekê hebe, lê tu baldariyek ji bo wê jî nayê nîşandan. Em malbat hemû ji ber vê yekê di nava fikar û tirseke mezin de ne.”
Nazîme Boltan di berdewamiya axaftina xwe de behsa xirabûna xwarin û şertên rojane yên girtîgehê kir û wiha dirêjî da axaftina xwe: “Ji bo xwarinê jî rewş pir xerab e. Ciwan diyar kir ku di nava mast de ‘donê girês ê makîneyan’ derketiye. Di xwarinan de çi bêjî dertê û tevî ku giliyên me jî hene, kes guh nade. Em bi guman in ku nexweşiyên girtiyan bêtir ji ber van xwarinên gemarî çêdibin. Wekî din, Komîsyona Çavdêriya Girtîgehê cezayên nû li ser girtiyan ferz dike, girtiyên ku rojên wan temam bûne jî bernadin û bi cezayên 6 mehan ên nû girtinê dirêj dikin. Ev tişt hemû di pêvajoyeke siyasî de tên kirin, ango an ev saziyên girtîgehê guh nadin tu biryaran û van hovîtiyan dikin, an jî ji aliyê Enqereyê ve tên teşwîqkirin.”
‘8 sal in rêya Zindana Bolûyê ji me re girtî ye’
Nazîme Boltan li ser astengiyên giran ên ku rê nadin ew bigihîje kurê xwe jî ev yek anî ziman: “Ji ber nexweşiyên xwe û temenê xwe, 8 sal e ku nikarim biçim serdana lawê xwe. Bavê wî jî nexweş e û ev 2 sal e nikare biçe hevdîtinê. Em nikarin biçin rêyekî wisa dûr. Zarokên me li Bolûyê ne, li girtîgehên pir dûr in. Em tenê 15 rojan carekî 10 deqîqeyan dengê wan dibihîzin. Li gel hemû daxwazên me, daxwaza sewqa nêzî malbatê nehat qebûlkirin. Ev cezayê li ser cezayê ye; em çavên hemû girtiyan ji vir heta devê derê zindan ê maç dikin.”
















