Ji Sekreteryaya Îmraliyê Omer Hayrî Konar derbarê pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk di Kovara Ozgur Halkê de nivîsek nivîsand û got: ” Civak xwe çiqas bi rêxistin û ava bike dê bendewariyên wê ewqas encam bigre. Hûn çiqas xwe rêxistin bikin û ava bikin hêz û wateya we jî ewqas e.
Ji Sekreteryaya Îmraliyê Omer Hayrî Konar ji Kovara Ozgur Halkê re nivîsek nivîsand. Omer Hayrî Konar di nivîsa xwe de bal dikêşe ser hêza civakê ya avakirina demokrasiyê û afirandina derfetên siyaseta demokratîk.
Nivîsa Omer Hayrî Konar wiha ye:
Jiyana polîtîk bi hemû geşedanên xwe ve didome. Ev pêvajoyên wiha tevlihev dema xwe nespêrin afirîner û şarezayiya polîtîk nikarin bi awayeke rêk û pêk pêş bikevin. Bi giştî li herêma ku ewqas di nav qeyran û gengeşiyan de ye û her kêliyê dikare şer û pevçûn derbikevinhestiyarî û hevsengiyên li herêmê berçav were girtin.
Nîqaşên li ser pêvajoya ku her kesek li gorî xwe wateyê jê derdixe û şîrove dike, didome. Ji ber nediyarbûna ali yan û pêşî lê nayê dîtin asayî ye ku ewqas nîqaş li ser tên kirin. Netewperestên rastgir-netewperest ên li Tirkiyeyê cudatir şîrove dikin, rastgirên oldar cuda şîrove dikin. Ev rewş têkildarî çawaniya rengê pêvajoyê ye. Geşedanên wek ‘pêvajo’ tên binavkirin ji çareseriya pêvajoyê bêhtir, şêwazên çareseriyê û derfetên wê pêşxistinê esas digire. Li şûna rêbaza pevçûna çekdarî, hewl dide siyaseta demokratîk û hiqûqê esas bigire.
Naskirina hebûnê ji qebûlkirina azadiyê dûr e
Di halê hazir de agirbestek heye lê belê ev rewşa bêyî pevçûnê di nava xwe dihewîne. Di qada civakî û siyasî de jî têkoşîneke hêj xurtkirî berdewam dike. Divê ev pêvajo weke rêbaza wê guhertiye lê hatiye xurtkirin bê fêmkirin. Dibe ku aliyê desthilatê her awayî lîstikan bilîze, hesaban bike. Divê dîtin û şîrovekirina pêvajoyê bi nêrîna van gavan were şîrovekirin û nirxandin. Di vir de xala herî girîng ev e ku polîtîkayên berê bi rêbazên hêj ziravtir tên domandin. Qebûlkirina hebûnê û azadiyê ji naskirinê dûr in. Lewma divê li gotin û kirinên desthilatê bêhtir divê li hêzên demokratîk were nêrîn bê ka çi, bi çiqas ava dikin, ji şert û mercan çiqas sûdê digirin, were nêrîn. Ev yek hêj rasttir e.
Demokrasî, azadî, temînata hiqûqî ne temînatên ku hêzên hegemon bidin civakan an jî ji bo civakan bibexşînin in. Di encama xwe rêxistinkirina û avakirina civakan e ku desthilat bi neçarî qadê vedike û rayeyan xwe parve dike ye.
Demokrasî di Osmaniyan de çima li pêş neket?
Mijareke ku her tê nîqaşkirina heye: Gelo di Osmaniyan de çima demokrasî li pêş neket? Di berdewamê de çima dewlet di pêvajoya komarê de ji bo demokrasiyê hestiyar nebû? Pirsên mafdar in lê belê ev mijar ji rastiya dewletê bêhtir bi awayeke polîtîk nehêzbûna civakan re têkildar e. Civak tenê bi daxwazkirinê re sînordar maye. Nexwe demokrasî nayê xwestin, tê avakirin.
Civak xwe çiqas xwe bi rêxistin kiribe û ava kiribe dê di wê astê de daxwaz bersiva xwe bibînin. Hûn xwe çiqas bi rêxistin bikin, veguherînin û ava bikin dê hêza we ya nirxê û wateyê jî ewqas e. Ev yek bi qasî ku ji bo kesan derbasdar e ji bo civak û gelan jî derbasdar e. Dema mijar dibe ku girîngiya jiyanî ya vê mijarê eşkere ye.
Şêwaza rehetîparêz a burokrasiyê
Sînorên bi tundiya çekê polîtîkayan pêşxistinê hene. Dema zêde tê pêşxistin metirsî heye ku li xwediyê xwe vegere û zirarê bidiyê. Rêbaza ku tê xwestin bi rêbaz û amûrên demokratîk pêşxistina siyasetê ye. Li vir afirînerî, hilberîn avakarî nebe nabe. Rastiya ku civaka me her ji reviyaye ev e. Nexasim polîtîkay kêlî bi kêlî sepandinê, hilberînê, afirîneriyê, avakariyê ferz dike. Di vê mijarê de şêwaza burokratîk, dewlemendîparêz, rehetîparêzî têra xwe astengdar e. Dema feraset bi awayeke kesayetî û çawanî bi awayeke demokratîk komunal nebe, dibe sedema windakirina fersendan û ji derfetan baş sûd negirtinê. Ev pirsgirêkên ku divê baş werin fêmkirin in.
Girtîgeha Îmraliyê”
