Wan – Endama Rêxistina Mafên Mirovan a Hengawê Neşmîl Ebdî daneyên darvekirinê yên ji serê sala 2025an heta niha parve kir û da zanîn ku di van 10 mehên dawî de hezar û 365 kes ji aliyê rejîma Îranê ve hatine darvekirin.
Rejîma Îslamî ya Îranê ku di 1979an de piştî hilweşîna Hanedaniya Pehlewiyan li Îranê serwer bûye bi binpêkirinên mafên mirovan her roj di rojeva cîhanê de ye. Nemaze bi cezakirina darvekirinan di nava gelek dewlet, sazî û mirovan de weke “Rejîma Darvekirinê” jî tê pênasekirin û her sal li hezaran kes cezayê darvekirinê tê birîn. Li gorî Rêxistina Mafên Mirovan a Hengawê ku di sala 2016an de li Norveçê hatiye avakirin û binpêkirinên mafên mirovan ên li rojhilatê Kurdistanê û Îranê tên kirin tomar dike, herî dawî duh ji 6 girtîgehên cuda 8 kes hatine darvekirin.
216 Kurd hatine darvekirin
Endama Rêxistina Mafên Mirovan a Hengawê Neşmîl Ebdî têkildarî darvekirin û rêbaza darizandinê ya Îranê ji Ajansa Welat re axivî û daneya kesên hatine darvekirin parve kir.
Neşmîl Ebdî anî ziman ku piştî “Serhildana Jîna Mahsa Emînî” sepanên darvekirinê li Îran û rojhilatê Kurdistanê gelek zêde bûne. Neşmîl Ebdî daneyên darvekirinê yên ji serê sala 2025an ve hatine tomarkirin parve kir û destnîşan kir ku ji serê salê heta niha hezar û 365 kes li rojhilatê Kurdistanê û Îranê hatine darvekirin. Neşmîl Ebdî diyar kir ku di nava van kesan de 216 kes Kurd in û got: “ Her wiha 173 kes Lor, 125 kes Belûc û 125 kes jî Tirk in. Welatiyên Ereb û Gilekî jî hene ku hejmara wan di bin sed kesan de ye û 75 hemwelatiyên Afgan jî hatine darvekirin.”
Hejmara darvekirina jinan jî zêde bûye: 43 jin hatine darvekirin
Neşmîl Ebdî bal kişand ser hejmara jinên hatine darvekirin û da zanîn ku hejmara darvekirinan jinan zêde bûye. Neşmîl Ebdî bi lêv kir ku îsal li Îranê 43 jin hatine darvekirin û wiha dirêjî da axaftina xwe: “Piraniya sedemên darvekirina welatiyan bikaranîna madeyên hişber, kuştina bi qestî û xebatên olî û siyasî ne. Darizandina welatiyan li Komara Îslamî ya Îranê de ti carî zelalî û eşkere nehatiye kirin. Cezayê darvekirinê di demeke gelek kin de tên dayîn, belgeyên fermî nîn in, parêzer nayên agahdarkirin ku xwespêrên wan hatine darvekirin. Her wiha malbatên welatiyan jî nayên agahdarkirin ku hevdîneke dawî li gel zarok û xizmên xwe bikin.”
‘Rejîm darvekirinê weke amûreke siyasî bi kar tîne’
Neşmîl Ebdî diyar kir ku ji ber xebatên siyasî û olî ji serê salê heta niha 42 kes hatine darvekirin ku ji van kesan 17 kes bi tometa “sîxûriyê” ya ji bo Îsraîlê hatine cezakirin. Neşmîl Ebdî destnîşan kir ku Komara Îslamî ya Îranê darvekirinê weke amûrekî siyasî bi kar tîne û wiha got: “Dixwaze bi cezayê darvekirinê hemû gelên li Îranê dijî bitirsîne û hêza xwe bi darvekirin û tundiyê nîşan bide. Em nikarin bibêjin ev sepanên darvekirinê bê bandor e li ser gel. Ji ber ku armanca komarê ew e ku dixwaze gel kontrol bike û bê deng bike, van pêkanînan zêde dike. Hejmara girtiyan jî gelek zêde bûye. Lewma ev sepanên girtin û darvekirinê bandoreke mezin li ser gel jî dike.”
