• Kurmancî
  • Kirmanckî
  • |
  • Derbarê Me De
  • |
[email protected]
Ajansa Welat
21 MIJDAR 2026
Encamek nîn e
View All Result
  • ROJANE
    TOHAV parêzerên Kurd ên hatine qetilkirin bi bîr anî

    TOHAV parêzerên Kurd ên hatine qetilkirin bi bîr anî

    Zarokan ji bo Ocalan wêne xêz kirin

    Zarokan ji bo Ocalan wêne xêz kirin

    YNK û PDKê li Hewlêrê hevdîtin pêk anîn

    YNK û PDKê li Hewlêrê hevdîtin pêk anîn

    Tulay Hatîmogullari: Ji bo pêvajoyê piştgiriya herî xurt berdana girtiyên nexweş e

    Tulay Hatîmogullari: Ji bo pêvajoyê piştgiriya herî xurt berdana girtiyên nexweş e

    Aqûbeta jinên ku hatine qetilkirin û windakirin pirsîn

    Aqûbeta jinên ku hatine qetilkirin û windakirin pirsîn

    ‘Bi avakirina komînan em ê di vê pêvajoyê de bigihijin serkeftinê’

    ‘Bi avakirina komînan em ê di vê pêvajoyê de bigihijin serkeftinê’

  • JIN
  • ÇAND Û HUNER
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • CIVAK
  • TENDURISTÎ
  • DARAZ
  • KED Û ABORÎ
  • CÎHAN
  • ANALÎZ-DOSYE
  • SPOR
  • HEMÛ NÛÇE
  • ROJANE
    TOHAV parêzerên Kurd ên hatine qetilkirin bi bîr anî

    TOHAV parêzerên Kurd ên hatine qetilkirin bi bîr anî

    Zarokan ji bo Ocalan wêne xêz kirin

    Zarokan ji bo Ocalan wêne xêz kirin

    YNK û PDKê li Hewlêrê hevdîtin pêk anîn

    YNK û PDKê li Hewlêrê hevdîtin pêk anîn

    Tulay Hatîmogullari: Ji bo pêvajoyê piştgiriya herî xurt berdana girtiyên nexweş e

    Tulay Hatîmogullari: Ji bo pêvajoyê piştgiriya herî xurt berdana girtiyên nexweş e

    Aqûbeta jinên ku hatine qetilkirin û windakirin pirsîn

    Aqûbeta jinên ku hatine qetilkirin û windakirin pirsîn

    ‘Bi avakirina komînan em ê di vê pêvajoyê de bigihijin serkeftinê’

    ‘Bi avakirina komînan em ê di vê pêvajoyê de bigihijin serkeftinê’

  • JIN
  • ÇAND Û HUNER
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • CIVAK
  • TENDURISTÎ
  • DARAZ
  • KED Û ABORÎ
  • CÎHAN
  • ANALÎZ-DOSYE
  • SPOR
  • HEMÛ NÛÇE
Encamek nîn e
View All Result
Ajansa Welat
Encamek nîn e
View All Result

Ji sedî 40ê avzêman ziwa bûn

Mehmet Alî Ertaş / AW

24 MIJDAR 2025 - 08:14
Kategorî: EKOLOJÎ, MANŞET
A A
Li gorî pisporan li Tirkiyeyê piştî serdema endustriyalîzmê pêş ket, ji sedî 40ê qadên avî/avzêm ziwa bûn. Bi ziwabûna avzêman re gelek cureyên zindiyan jî winda bûn. Di 60 salên dawî de li Tirkiyeyê ji 240 golên avê 186 ji wan bi temamî ziwa bûn e.

Avzêm/Qadên Avî, yek ji cih û warên çûk, ajalên bi bask û hestî ne. Yek ji cihên herî zêde cureyên zindiyan lê pir dijîn avzêm in. Li Cîhanê û Tirkiyeyê hejmara avzêm her ku diçe kêm dibe. Qadên avzêm kêm dibin.
Li cîhanê ji sedî 6ê parzemînan avzêm in. Di nava cureyên biyolojîk û zindîweran de ji sedî 40 li qadên avzêm dijîn. Li tevahiya cîhanê di 50 salên dawî de ji sedî 35ê avzêm zuha bûn.


Li gorî rapora Peymana Parastina Qadên Avgîz-Avzem (Qadên avî) ya 2025an, ji sala 1970an heta niha ji sedî 22 qadên avî tune bûn.

Li tevahiya cîhanê 411 milyon hektar qadên avî zuha bûne. Li gorî lêkolînên zanistî wisa bidome, dê heta 2050î ji sedî 20ê din avzem (qadên avî) zuha bibin. Ku wisa bidome dê hata 20 salên din nêzî 39 trilyon dolar zerara aborî pêk bê.

Li gorî Rapora Parzemînên Dijîn ji 1970ê heta 2016an di kêmbûna popûlasyona ajalên bi hestî de, herî zêde li qadên avî (avzem) pêk hatiye. Rêjeya kêmbûna ajalên bi hestî yên li qada avî ji sedî 84 e. Ji sedî 25ê wan jî bi tunebûnê re rû bi rû ne.

136 qadên avî têne parastin

Wezîrê Daristan û Çandiniyê Îbrahîm Yumakli, di daxuyaniyeke xwe de destnîşan dike ku li tevahiya Tirkiyeyê 6 hezar û 148 qadên avî heye. Îbrahîm Yumakli diyar dike ku ev qadên avî bi qasî 1,6 milyon hektar in. Li gorî Wezareta Daristan û Çandiniyê li Tirkiyeyê 136 qadên avî hatine parastin û niha di bin parastinê de ne.

Avzêm ziwa dibin

Li gorî rapora Neteweyên Yekbûyî li Tirkiyeyê 131 qadên avî-Avzêm hatine parastin. Li gorî raporê di 50 salên dawî de nêzî 1,3 milyon hektar qada avî tune bûye.

Li Tirkiyeyê 457 cureyên çûkan heye

Li gorî lêkolînên Zanîngeha Çukurovayê jî li Tirkiyeyê 135 qadên avî (avzêm) heye û mezinbûna wan 2.155.045 hektar e.

Li gorî lêkolîna şêwirmendê Zanistê yê Komeleya Parastina Tabiata Tirkiyeyê (TTKD) Dr. Erol Kesîcî, di 60 salên dawî de li Tirkiyeyê ji 240 golên avê 186 ji wan bi temamî zuha bûne. Yên din jî di talûkeyê de ne.

Etîket: ekolojîparastina xwezayêziwabûn
Parve BikeTweetWhatsAppParve BikeParve Bike

Nûçeyên Din

Aktîvîstê Ekolojiyê: Bajarê kapîtalîst hilweşîna ekolojiyê ye

Aktîvîstê Ekolojiyê: Bajarê kapîtalîst hilweşîna ekolojiyê ye

17 COTMEH 2026
Platforma Tenduristiyê ya Amedê: Li gorî nirxên Amedsporê pîrozbahiyê li dar bixin

Platforma Tenduristiyê ya Amedê: Li gorî nirxên Amedsporê pîrozbahiyê li dar bixin

25 ÎLON 2026
Li Pasûrê nerazîbûna madenê: Em ê xwedî li jingehê derkevin

Li Pasûrê nerazîbûna madenê: Em ê xwedî li jingehê derkevin

9 ÎLON 2026
Metirsiya El Nîno: Pêla herî mezin a 80 salên dawiyê tê

Metirsiya El Nîno: Pêla herî mezin a 80 salên dawiyê tê

7 ÎLON 2026
Qereqola Makîtan herêm di bin dûkêla tekeran de hişt

Qereqola Makîtan herêm di bin dûkêla tekeran de hişt

12 TEBAX 2026
Li Kanîreşê berteka li dijî talana xwezayê: Em ê bêdeng nemînin

Li Kanîreşê berteka li dijî talana xwezayê: Em ê bêdeng nemînin

24 TÎRMEH 2026

ÊN ZÊDE HATINE XWENDIN

  • Ezîzê Mûso koça dawî kir

    Ezîzê Mûso koça dawî kir

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Rûken Kilinç: Divê gorên Seîd Riza û hevalên wî bê eşkerekirin

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Ji zaroktiya xwe heta girtîgehê evîna hunerê: Divê Kurd afirîner bin

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Bi îşkenceyê tê girtin û niha nexweş e!

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Keskîn Bayindir: Guhertina cihê birêz Ocalan nabe şert û mercên azad

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Dayika girtiyê nexweş: Kurê min nexweş e û 8 sal in min ew nedîtiye

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Ji Wezareta Çandê bersivek sosret: Medreseya Feqiyê Teyran ne aîdî me ye

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Polîsan bi ser avahiya Weşanxaneya Belkiyê de girt

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Dayika Aştiyê: Ez hêza têkoşînê ji şehîdên xwe digirim

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • ‘Budçeya tendirustiyê ne li gor pêwîstiyên gel tê amadekirin’

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet

Ajansa Welat, bi nûçeyên taybet, dosya, lêkolîn, dîmen û deng civakê agahdar û ronî dike.

Bi şîara agahiyên rast û objektif weşanê esas digire, li ser şopa heqîqetê agahiyan belav dike.

Ajansa Welat bi nûçe û naverokên xwe dibe deng û rengê welat.

Xwediyê Îmtîyazê: Fahrettin Kılıç

Berpirsiyarê Karên Nivîsan: Mahmut Altıntaş

Navnîşan: Fırat Mahallesi, 553. Sokak, Tanlar Şehri Teras Evleri, B Blok,
Kat: 5 - No: 40, Kayapınar, Diyarbakır

Telefon: +90 (532) 519 37 73

E-mail: [email protected]
Malper: www.ajansawelat1.com
Twitter Youtube Instagram Whatsapp
  • Serrûpel
  • Têkilî
  • Derbarê Me De

© 2024 Ajansa Welat ● Yekemîn Ajansa xwerû Kurdî ● Hemû maf parastî ne

Encamek nîn e
View All Result
  • HEMÛ NÛÇE
  • ROJANE
  • JIN
  • ÇAND Û HUNER
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • CIVAK
  • TENDURISTÎ
  • DARAZ
  • KED Û ABORÎ
  • CÎHAN
  • ANALÎZ-DOSYE
  • SPOR
  • KIRMANCKÎ

© 2024 Ajansa Welat ● Yekemîn Ajansa xwerû Kurdî ● Hemû maf parastî ne