Qers – Yek ji avakarê Koperatîfa Serhatê Reîs Baykiz ku derbarê berhemên Qersê de axivî, diyar kir ku li Qersê gelek cureyên penîr û berhemên din tên çêkirin û got: “Her cureyek penîr xwedî taybetmendiyeke cuda ye.”
Li Qersê gelemperî sewalkarî tê kirin û bi berhemên şîr her cure penîr û rûn tê çêkirin. Her penîr taybetmendiyeke xwe heye û bi awayeke cuda tê çêkirin. Heta ku xelkê gundê Malakanê yê Qersê jî cureyên penîr li Qersê zêde kirine. Di dema Sovyetan de ji aliyê Stalîn ve gelê Malakan sirgûnî Qersê tên kirin. Li vir jî ji xwe re gund ava dikin û bi xwe re jî penîrê qaşar û gravyer tînin. Gelên li herême jî çêkirina qaşar û gravyer ji wan hîn dibin. Niha li Qersê hê jî cureyên penîrên Malakanê tên çêkirin. Di nava gel de bi salane gelek cureyên penîr bi awayên cuda tê hilberandin. Ne têne penîr her wiha rûnê nivîşk û hingiv taybetmendiyên vê herême ne.
Reîs Baykiz ê yek ji avakarê Koperatîfa Serhat e ku ji aliyê 12 hevalan ve hatiyê avakirin, li ser taybetmendiyên berhemên Qersê û kar û xebatên dimeşînin ji ajansa me (AW) re axivî.

‘Penîrê qaşar ji aliyê Malakan ve hatiye Qersê’
Reîs Baykiz anî ziman ku li Qersê gelek cure penîr hene û her penîr xwedî taybetmendiyeke cuda ye. Reîs Baykiz qala hatina penîrên qaşar û gravyer yê Qersê jî kir û wiha axivî: “Penîrê qaşar ji aliyê xelkê Malakanê ve tê Qersê. Di dema Stalîn de xelkê Malakanê sirgûnî Qersê dibe. Li Qersê gundekî van heye û 2 malbat hêj jî li wir dijîn. Wan penîrê qeşar çêkiriye. Bi 15 kg şîr kiloyek qeşar çêdibe û qeşara kevn bi qasî salakî di kîleran de dimîne. Penîrê gravyer jî disa ji aliyê Malakan ve hatiye çêkirin û li Qersê bi nav û deng e. Çêkirina vê jî gelek dem dixwaze û zehmet e. Bi 30 lître şîr kiloyek gravyer tê çêkirin. Kesek 50 gram garavyer bixwe weke ku 2 îskan şîr vexwaribe. Ji bilî van jî penîrê spî, çiçal, penîrê kufikî ku (ev jî 6-7 mehan di êyarên pez de dimîne) û gelek cureyên penîr li Qersê hene. Her wiha rûne nivişk dihelînin û wisa rûnê xwe yê malê dabîn dikin. Dema rûn dihele dibe tort û ava vê derdikeve tenê rûnê zer dimîne.”
‘Kar û barê xwe weke kooperatîfê bi rê ve dibin’
Reîs Baykiz destnîşan kir ku ew kar û barên xwe weke kooperatîf bi rê ve dibin û hemû berhemên xwe ji xelkê dikirin û difiroşin. Reîs Baykiz diyar kir ku ew cureyên qatix ji piyasê erzantir difiroşin û wiha got: “Em jî kar û barên xwe weke kooperatîfê bi rê ve dibin. Em 12 heval di sala 2020an de hatin cem hev û me Kooperatîfa Serhatê ava kir. Em qaşar didin çêkirin û hingiv jî kesên ku li gundan mêşvaniyê dikin distînin. Tiştên ku organîk nebin em nastînin û nafiroşin. Armaca koperatîfa me ew e ku berheman ji gel bistînin û ji piyasê erzantir bigehînin welatiyan. Berhemên me li gorî bazarê erzantir in. Em dixwazin ji herêmê berhemên organîk û erzan kom bikin û bifiroşin xelkê.”



















