Colemêrg – Li Colemêrgê karê “celweşînî” ku ji weşandina guzan re tê gotin, ji ber zehmetî û talûkeya xwe, ber bi tunebûnê ve diçe.
Li herêma Colemêrgê bi salan e “celweşîn” (karê weşandina gûzan) tê kirin. Peyva hevedudanî ya “celweşîn” ji peyvên “cel” û “weşînê” pêk tê. Cel, dareke dirêj e û piranî bi darê pelteyê tê çêkirin. Pelte, li gorî darên din sivik û zirav e û mirov dikare pê rehettir gûzan biweşîne. Lewma ji kesên gûzan diweşînin re dibêjin “celweşîn”. Li Colemêrgê ji ber ku darên gûzê pir zêde ne, “celweşîn” taybetî tenê ji kesên gûzan diweşînin re tê gotin. Darê gûzê gelemperî pir dirêj û bilind dibin. Gelek bi hêz, stûr û şaxfireh in. Ev yek nahêle ku mirov bi hêsanî hemû şaxên darê bihejîne û gûzan biweşîne. Gûz, di nava qalikên xwe yên kesk û hişk de giran in. Ji ber vê yekê tenê bi hejandineke sivik gûz nayên weşandin, lewma divê bi alîkariya darên dirêj ên wekî “cel” werin weşandin. Ji ber van taybetmendiyên darê gûzê karê weşandina gûzan gelek zehmet û xeter e. Li herêmê gelek kes ji ber ji dara gûzê ketine yan jiyana xwe ji dest dane, yan jî astengdar bûne.
Welatiyê bi navê Zahîr Kurt ê ji gundê Gewka yê girêdayî Colemêrgê ku 17 sal in celweşîniyê kiriye, behsa weşandina gûzan û zehmetiyên wê kir.
‘Celweşîn divê dara gûzê baş nas bike’
Zahîr Kurt da zanîn ku celweşîn ew kes e ku cel di destê wî de diçe ser darê û gûzan diweşîne. Zahîr Kurt diyar kir ku dara gûzê gelek bilind û xeter e û ev yek li axaftina xwe zêde kir: “Çiqên dara gûzê hem fireh in hem jî ji hev dur in. Piçek pêyê mirov bizele, xelasbûna mirov nîne. Divê tu wisa gûzan daweşînî ku hem ewlehiya xwe bifikirî hem jî ji celê di dest xwe de hişyar bî ku nekeve. Dema mirov diçe ser gûzê ji ber bilind û xeteriya vê çavên mirov dizivirin. Divê mirov dara gûzê baş nas bike û wisa vî karî bike. Karekî rasterast girêdayê hevsengiyê ye. Celweşînî karek gelek zor û zehmet e. Ji ber vê her kesek nikare karê celweşîniyê bike.”
‘Ji ber kalbûnê nikarin celweşîniyê bikin’
Di berdewama axaftina xwe de Zahîr Kurt diyar kir ku wî ji ber rewşa aboriyê û xizantiyê ev kar dikir û wiha behsa destpêkirina xwe ya celweşîniyê kir: “Ji ber xizantiyê me ev kar dikir. Dema me dara gûzê diweşand tenekeyek gûzê ya min bû, du tenekeyên gûzê jî ya xwediyê darê bûn. Me hesaba xwe wisa dikir. Ez celweşîniyê ji bav û kalên xwe hîn bûm. Bav û kalên me celweşînî dikir, lê niha celweşîn di nava me de nemane, em ji derve, ji herêmên din dixwazin. Êdî em kal bûn, nikarin vî karî bikin. Zarokên me jî nikarin û newêrin biçin ser dara gûzê û gûzan daweşînin.”
Di karê celweşîniyê de mirin û astengdarbûn zêde ye
Di dawiya axaftina xwe de Zahîr Kurt bi bîr xist ku ew gelek caran bûye şahidê ketin û mirina celweşînan û wiha pê de çû: “Ji ber vî karî gelek caran mirin û siqetbûn çêdibin. Mirovek ji malbata xalên min ji ber vî karî di darê gûzê de ket û mir. Dema me karê celweşîniyê dikir hevalekî min çû ser dara gûzê lê ji darê de ket. 10 rojan li Nexweşxaneya Colemêrgê di nav rewşa awarte de ma. Piştî vê êdî min karê celweşîniyê berda.”
