Jina ciwan a kurd Jîna Mahsa Emînî ya ku ji hêla polîsên exlaqê yên rejîma Îranê ve li Tehranê hat kuştin li Amed û Îzmîrê bi meşeke girseyî û li Enqereyê jî bi daxuyaniya çapemeniyê hat bibîranîn.
Jîna Mahsa Emînî ya ji Rojhilatê Kurdistanê di 16ê Îlona 2022an de bi destê rejîma Îranê ve hatibû qetilkirin. Di 3yemîn salvegera qetilkirina Jîna Mahsa Emînî de bi pêşengiya Platforma Dîcle Amed a Jinan (DAKAP) ji Qada Şêx Seîd a Yenîşehîra Amedê heta mizgefta Uluyê meş hat lidarxistin. Partiyên siyasî û gelek nûnerên saziyê sivîl tevlî meşê bûn. Bi meşê de pankarta “Jin jiyan azadî” û wêneyên Jîna Mahsa Emînî hat vekirin. Dirûşmeyên “Jin Jiyan Azadî”, “Jin Jiyan Azadî, azad dike Rêbertî” û “Bijî berxwedana jinan” hatin berzkirin. Piştî meşê daxuyaniya çapemeniyê hat dayîn.
‘Serhildanên Jin Jiyan Azadî rêxistinbûnê nîşan dide’
Endama DAKAPê Çagla Sanay daxuyanî xwend. Çagla Sanay diyar kir ku felsefeya “Jin Jiyan Azadî” her aliyê cihanê bûye dengê berxwedana jinê û wiha got: “Di sala sêyemîn de felsefeya “Jin Jiyan Azadî” vegeriyaye serhildanê. Jinên li dijî feodalîzm û kapîtalîzmê bi zagonên jiyana azad a bi pêşengtiya jinên kurd re di çalakiyên “Jin Jiyan Azadî” de têkoşîn û rêxistinbûnê nîşan dide.”
‘Jin Jiyan Azadî bûye nasnameya jinan’
Çagla Sanay di dawiya axaftina xwe de bal kişand li ser serhildanên “Jin Jiyan Azadî” de jiyana xwe dest dane û wiha domand: “Serhildana “Jin Jiyan Azadî” bûye berxwedaneke cîhanî. Li seranserê cîhanê bûye nasnameya jinan, bûye ziman, peyv û qêrîna jinan. Em berxwedana “Jin Jiyan Azadî” mezin kirine silav dikin û di serî de Jîna Mahsa Emînî û yên ku berxwedanê de jiyana xwe dest danî bi rêzdarî em bi bîr tînin.”
Piştre Parlamentera DEM Partiyê Sevîlay Çelenk axivî. Parlamenter Sevîlay Çelenk Jîna Mahsa Emînî bi bîr anî û got: “Tekoşîna ku Jîna Mahsa Emînî yê dayî li her aliyê cîhanê bûye pêşeng. Em ê tekoşînê wê berdewam bikin.”
Piştî axaftina Sevîlay Çelenk Hevseroka DEM Partiyê ya Amedê Gulşen Ozer berxwedana Jîna Mahsa Emînî silav kir. Di sawiyê de banga tevlîbûna ji bo meşa 17 Îlonê ku Amedê bê lidarxistin li gel kir.
Daxuyaniya çapemeniyê bi berzkirina dirûşmeya “Jin Jiyan Azadî” dawî bû.
Enqere
Platforma Jinan a Enqereyê bo salvegera kuştina Jîna Amînî li ber peykerê Mafê Mirovan a navçeya Çankayayê daxuyanî da. Di daxuyaniyê de pankarta “Jin Jiyan Azadî Jîna Emînî raperîna me ye” hilgirtin. Jinan dovîzên li ser, “Jin Jiyan Azadî” û “Kuştina jinan polîtîk e” û wêneyê Jîna Emînî hilgirtin.
Endama platformê Zelal Angay daxuyaniya kurdî xwend. Zelal Angay anî ziman ku ew ji bo Jîna Emînî û jinên hatine qetilkirin li kolanan in û ev tişt got: “Çawa ku jinên Îranî teslîmî desthilatdariya faşîst-olî nebûn, îro li seranserê Rojhilata Navîn jin li dijî polîtîkayên îslama siyasî ya ku dijmine jinan e şer dikin. Jin, ji Filistînê bigire heta Afganistanê, ji Tunisê bigire heta Sûriyeyê, bi parastina aştiyê li ser şer û azadiyê li ser dagirkeriyê, ala têkoşînê li her derê bilind dikin. Em li kêleka têkoşîna jinên Îranî û gelên Rojhilata Navîn li dijî rejîmên faşîst-olî ne. Têkoşîna jinên îranî, yên ku dirûşmeya “Jin, Jiyan, Azadî” wekî ala xwe bilind dikin, serhildan organîze kirin û berxwedana li dijî serdestiya mêran zêde kirin, li her derê deng vedan. Me ji vê serhildanê cesaret girt û me têkoşîna li dijî îslama siyasî û tundûtiya dewleta mêran hîn xurttir kir.”
‘Berxwedana jinan dê edalet û demokrasiyê bîne’
Di berdewama axaftina xwe de Zelal Angay destnîşan kir ku ew ê li dijî serdestiya pergala mêr têkoşîna xwe bilindtir bikin û wiha dirêjî da axaftina xwe: “Em niha di demên ku hewl tê dayîn ku hemû mekanîzmayên demokratîk werin hilweşandin, saziyên jinan bi rêya qeyûman têne bêbandorkirin û baweriya bi edaletê bi polîtîkayên bêcezatiyê tê şikandin de dijîn. Jin û zarok her roj tên kuştin. Tundûtûjî normalîze dibe. Lê em vê rewşê red dikin. Em dizanin ku berxwedana jinan dê edalet û demokrasiyê bîne.”
Daxuyanî bi berzkirina dirûşmeyên, “Jin Jiyan Azadî” û “Bijî berxwedan jinan” bi dawî bû.
Îzmîr
Jîna Mahsa Emînî li Îzmîrê ji hêla gelek jinan ve hat bibîranîn. Parlamentera Îzmîrê Burcugul Çubuk, Hevaseroka ÎHDê ya Îzmîrê Turkan Aslan Agaç, endmên TJAyê, Dayikên Aştiyê tevlî çalakiyê bûn. Girseya ku li kolana Kibris Şehîtlerî kom bû heta Navenda Çanda Mezopotamyayê meşiya.
Daxuyanî ji aliyê Hevaseroka ÎHDê ya Îzmîrê Turkan Aslan Agaç ve hat xwendin. Turkan Aslan di şexsê Jîna Emînî de hemû jinên hatine kuştin bi bîr anî û wiha axivî: “Di sala sêyemîn de felsefeya “Jin Jiyan Azadî” vegeriyaye serhildanê. Em ê li her qadê serhildana Jîna Emînî bilind bikin.”
Daxuyanî bi berzkirina dirûşmeyan bi dawî bû.
