Colemêrg – Li herêma Colemêrgê ji bo berhevkirin û hêsankirina texeyên giha amûra bi navê “çelone” tê bikaranîn. Ev amûr hem karê gundiyan sivik dike û dihêle ku gundî karê xwe zêtir pêk tînin.
Li Kurdistanê di çanda Kurdan a gundewarî de taybetî di mehên havîn û payîzê de gundî ji bo karên palehiya giha, amûrên kevneşopî yên wekî tirpan, das, werîs, çelone hwd. bi kar tînin. Li Kurdistanê ku erdnigariya wê çiyayî ye, derfet nade makîneyên nûjen lewma jî ev amûrên keveşopî tên bikaranîn. Lê belê ev çanda ku ji derve balê dikşîne ser xwe, di nava xwe de zor û zehmetiyan dihewîne. Ew amûrên kevneşop her çiqas kar û barê gundiyan hinek hêsan bike jî, li gorî teknolojiya nûjen û amûrên dawî, qels dimînin û her ku diçe kêmtir tên bikaranîn. “Çelone” jî cureyek amûrên kevneşop e ku ji bo berhevkirina giya tê bikaranîn. Çelone taybetî bi darên dîdar, benav, çevrebî û gêlas tê çêkirin. Gundî giha didirûn û wî giyayî dikin texe. Ev texe bi alikariya çelone tên veguhestin û berhevkirin.
Bi çeloneyê ji wext qezenç dikin
Yusuf Dayan ê li gundê Gewka yê girêdayê Colemêrgê dijî, behsa çêkirin û bikarbûna çelone kir.
Yusuf Dayan anî ziman ku çêkirin û bikarbûna çelone kedek dixwaze û derbarê amûrê de ev tişt gotin: “Em çeloneyê bi darên dîdar, benav, çevrebî, gêlas û givîşkê çêdikin. Bi her darê tu nikarî çelone çêbikî. Em şeqlê darê dibirin û serê vê bi mişar ditiraşin. Serê her du daran em ditêxin nav hev û bi têla hesin girêdidin. Bi çeloneyê tu dikarî herî kêm 3-4 texeyên giya rakî û berhev bikî. Bar giran bibe jî em ji wextê xwe qezenç dikin. Heta tu van texeyan yek û yek bibî, bi çeloneyê tu dikarî zûtir bibî û karê xwe bi lez biqedînî.”
‘Ji bav û kalan hîn bûm’
Yusuf Dayan diyar kir ku wî çêkirina çeloneyê ji bav û kalên xwe hîn bûye û axaftina xwe wiha bi dawî kir: “Ez çêkirin û bikaranîna çelenoyê ji malbata xwe hîn bûm. Bi salan e em li Gewka dijîn. Helbet tiştê bav û kalên me çêkirî em jî hîn dibin. Ji ber ku em heman jiyanê dijîn. Ne tenê çelone, kursikên dar, bêrikên befrê, landik, textên Quranê û bagûrdan jî ez hîn bûme û min berê çêdikirin.”
