Piştî biryara Trump ya dorpêça deryayî alozî bilind dibe. Çînê bertek nîşanî Amerîkayê da û diyar kir ku ew biryara dorpêça deryayî ya li dijî Îranê nasnakin. DYAyê ragihand ku dê keştiyên dorpêçê îhlal bikin, tune bikin.
Dorpêça deryayî ya ku Amerîkayê piştî têkçûna muzakereyên Îslamabadê li ser bendergehên Îranê ferz kiriye, bû sedema rageşiyeke mezin di navbera Pekîn û Washingtonê de. Çînê ragihand ku ew dorpêçê nas nakin û ewlehiya enerjiyê ya welatê wan nayê nîqaşkirin.
‘Destwerdanê li karên me nekin’
Wezîrê Parastina Çînê, Amîral Dong Jun, derbarê dorpêçê de bi daxuyaniyeke tund hişyarî da Amerîkayê. Jun destnîşan kir ku keştiyên Çînê dê di Tengava Hurmuzê re bênavber derbasbin û wiha pêde çû: “Em ê li ser peymanên xwe yên enerjiyê yên bi Îranê re bimînin. Bila hêzên derveyî destwerdanê di karên Çînê de nekin. Tengava Hurmuz dê ji bo keştiyên me vekirî bimîne.”
Gefa li ser aboriya cîhanê mezin dibe
Pekînê diyar kir ku girtina tengavê û dorpêça li ser Îranê, li dijî azadiya bazirganiya navneteweyî ye. Berdevkê Wezareta Karên Derve yê Çînê, Guo Jîakun, hişyarî da ku ev gav dê bibe sedema şokeke asîmetrîk a arzê û bihayê petrolê derxe ser 120 dolarî re û ev yek dê zirarê bide hemû sîstema dabînkirina cîhanê.
Çîn: Çareserî ne şer, dîplomasî ye
Wezîrê Karên Derve yê Çînê Wang Yi, bang li hemû aliyan kir ku xwe ji mîlîtarîzekirina deryayan dûr bixin û vegerin ser maseya dîplomasiyê. Çîn, ku nêzî ji sedî 80ê petrola Îranê dikire, vê dorpêçê wekî gefeke rasterast li ser berjewendiyên xwe yên neteweyî dibîne.
Hêza deryayî ya Çînê li herêmê ye
Li gorî raporên îstîxbaratê, Çîn ji bo parastina keştiyên xwe yên petrolê, liv û tevgera hêzên xwe ya deryayî ya li herêma Zeryaya Hindî û Kendavê zêde kiriye. Ev rewş metirsiya rûbirûbûna rasterast a di navbera keştiyên şer ên Amerîka û Çînê de zêdetir dike.
Trump gefa bacê li Çînê xwar, keştiyên şer rû bi rû ne
Piştî ku Çînê ragihand ku ew ê peymanên xwe yên enerjiyê bi Îranê re bidomînin û dorpêça Amerîkayê nas nakin, Serokê Amerîkayê Donald Trump bersiveke pir tund da Pekînê. Trump gef xwar ku heke Çîn piştgiriya Îranê bike, ew ê bi bacên giran pirsgirêkên mezin ji bo aboriya Çînê derxe.
Trump bersiv da Çînê: Dê bi pirsgirêkên mezin derkevin
Donald Trump li ber Qesra Spî ji rojnamegeran re axivî û li ser îdîayên ku Çîn amadekariya şandina sîstemên parastina hewayî (MANPADS) ji bo Îranê dike, hişyarî da. Trump got: “Heke Çîn vê bike, dê bi pirsgirêkên pir mezin re rû bi rû bimîne.” Trump eşkere kir ku heke Pekîn destwerdanê li dorpêçê bike an jî çekan bide Tehranê, ew ê bacên kûrikê yên li ser hilberên Çînê derxe asta ji sedî 50yan.
Ablukaya Hurmuzê bi fermî dest pê kir
Trump li ser hesabê xwe yê Truth Socîal û di daxuyaniyên xwe de ragihand ku ablukaya deryayî ya li ser bendergehên Îranê di 13ê Nîsanê de (duh) saet 17:00an de bi fermî dest pê kiriye. Trump diyar kir ku her keştiyek ku nêzî xeta dorpêçê bibe dê demildest were tunekirin. Amerîka dê rê nade ku Îran bi rêya şantajê ji sewqiyata petrolê sûdê bigire.
