• Kurmancî
  • Kirmanckî
  • |
  • Derbarê Me De
  • |
[email protected]
Ajansa Welat
21 MIJDAR 2026
Encamek nîn e
View All Result
  • ROJANE
    TOHAV parêzerên Kurd ên hatine qetilkirin bi bîr anî

    TOHAV parêzerên Kurd ên hatine qetilkirin bi bîr anî

    Zarokan ji bo Ocalan wêne xêz kirin

    Zarokan ji bo Ocalan wêne xêz kirin

    YNK û PDKê li Hewlêrê hevdîtin pêk anîn

    YNK û PDKê li Hewlêrê hevdîtin pêk anîn

    Tulay Hatîmogullari: Ji bo pêvajoyê piştgiriya herî xurt berdana girtiyên nexweş e

    Tulay Hatîmogullari: Ji bo pêvajoyê piştgiriya herî xurt berdana girtiyên nexweş e

    Aqûbeta jinên ku hatine qetilkirin û windakirin pirsîn

    Aqûbeta jinên ku hatine qetilkirin û windakirin pirsîn

    ‘Bi avakirina komînan em ê di vê pêvajoyê de bigihijin serkeftinê’

    ‘Bi avakirina komînan em ê di vê pêvajoyê de bigihijin serkeftinê’

  • JIN
  • ÇAND Û HUNER
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • CIVAK
  • TENDURISTÎ
  • DARAZ
  • KED Û ABORÎ
  • CÎHAN
  • ANALÎZ-DOSYE
  • SPOR
  • HEMÛ NÛÇE
  • ROJANE
    TOHAV parêzerên Kurd ên hatine qetilkirin bi bîr anî

    TOHAV parêzerên Kurd ên hatine qetilkirin bi bîr anî

    Zarokan ji bo Ocalan wêne xêz kirin

    Zarokan ji bo Ocalan wêne xêz kirin

    YNK û PDKê li Hewlêrê hevdîtin pêk anîn

    YNK û PDKê li Hewlêrê hevdîtin pêk anîn

    Tulay Hatîmogullari: Ji bo pêvajoyê piştgiriya herî xurt berdana girtiyên nexweş e

    Tulay Hatîmogullari: Ji bo pêvajoyê piştgiriya herî xurt berdana girtiyên nexweş e

    Aqûbeta jinên ku hatine qetilkirin û windakirin pirsîn

    Aqûbeta jinên ku hatine qetilkirin û windakirin pirsîn

    ‘Bi avakirina komînan em ê di vê pêvajoyê de bigihijin serkeftinê’

    ‘Bi avakirina komînan em ê di vê pêvajoyê de bigihijin serkeftinê’

  • JIN
  • ÇAND Û HUNER
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • CIVAK
  • TENDURISTÎ
  • DARAZ
  • KED Û ABORÎ
  • CÎHAN
  • ANALÎZ-DOSYE
  • SPOR
  • HEMÛ NÛÇE
Encamek nîn e
View All Result
Ajansa Welat
Encamek nîn e
View All Result

Patronan ronî dike, cîhanê tarî dike

Mehmet Alî Ertaş / AW

12 ÇILE 2025 - 08:05
Kategorî: EKOLOJÎ, MANŞET
A A

Amed – Li gorî daneyên Midûriyeta Giştî ya Karên Avê yê Dewletê (DSÎ) ji 10 bendavên Tirkiyeyê yên herî mezin 7 bendav li Kurdistanê ne. 3 bendav jî li Derya Reş in. Li gorî daneyên 2024an li Tirkiyeyê 861 bendav hene. Di serdema AKPê de 585 bendav hatin avakirin. Her çend bendav bibin çavkaniyên enerjî û patronan jî, ji fêdeyê zêdetir sed qad zerarê dide jiyanê û siberojê tarî dikin.

Li cîhanê pergala xweza û avhewayê xera dibe. Êdî demsal hatine guhertin. Di demsalên zivistanan de baran û berf wekî berê zêde nabare. Hevsengiya rêjeya baran û berfê xera bûye. Bereketa nebatan kêm bûye. Çavkaniyên avê û çemên diherikin her ku diçe zûda dibin. Yek ji sedema sedemên wan ên sereke zêdekirina bendavan e. Hêzên desthilat û sermayedar ku hêza xwe ji hikûmet û dewletan digirin, ji bo hilberîna enerjî û ceyranê bi dest bixin, hevsengiya xweza û avhewayê xera dikin. Tenê li gorî berjewendiyên sermaye û hêza xwe nêzî xwezayê dibin. Lê her çend demdirêj fêde bikin jî, çêkirina bendavan ji bo sed sal şûnde xezeb û tofane. Li Tirkiyeyê li gorî daneyên DSÎyê
di sala 2024an de li tevahiya Tirkiyeyê 861 bendav hene. Ji van bendavan 203 bendav ên mezin in. 658 bendavên biçûk in û ji bo avdaniya çandiniyê tên bikaranîn.

Li gori daneyên DSÎyê li Tirkiyeyê 10 bendavên mezin hene. Ji van bendavên mezin 7 hebên wan li bajarên Kurdistanê ne. 3 bendav jî li Deryaya Reş in. Yek ji bendava herî mezin Bendava Ataturk e. Bendava Ataturk ku li Rihayê ye, hêza wê ya enerjiyê2400 MW ye. Bendavên din li gorî mezinbûnê wiha ne:

Bendava Karakaya li Amedê ye û hêza wê 1800 MW ye. Bendava Kebanê li Xarpêtê ye û hêza wê 1330 MW ye. Bendava Ilisû-Heskîf li Mêrdîn/Êlihê ye û hêza wê 1200 MW ye. Bendava Altinkaya li Samsûnê ye û hêza wê 700 MW ye. Bendava Bîrecîkê li Rihayê ye û hêza wê 672 MW ye. Bendava Denireê li Artvînê ye û hêza wê 670 MW ye. Bendava Kalekoyê li Çewlîgê ye û hêza wê 634 MW ye. Bendava Beyhanê li Xarpêtê ye û hêza wê 582 MW ye. Bendava Yusufelî li Artvînê ye û hêza wê 558 MW ye. Li gorî daneyan jî tê dîtin ku bendavên ku bûne çavkaniya enerjiya Tirkiyeyê tev li Kurdistanê ne.

Çavkaniya enrejiyê dibe qeyrana jiyanê

Bendavên ku bi destê dewletan tên avakirin, her çend bibin çavkaniyên enerjiyê jî, ji bo salên dûr û dirêj bi xwe re qeyran û krîzên kûr ava dikin û jiyanê tarî dikin. Her çend ji bo xwediyên şîrket û sermayedaran çavkaniya jiyanê be û wan ronî bike jî, li seransarî cîhanê hevsengiya xweza, avhewa û jiyanê xera dike û jiyanê tarî dike. Lêkolîn û mînakên li cîhanê nîşanî me dide ku êdî qeyranê avê rû didin. Ji ber çêkirina bendavan êdî kaniyên avê zuha dibe. Nezla avê dadikeve. Hişkesalî zêde dibe. Rejeya ava şêrîn her ku diçe kêm dibe. Dema ku mirov demdirêj li rastiya bendavan dinere, li şûna çareseriyê qeyranê pêş dixin. Di mînakên li cîhanê de tê dîtin ku çem û rûbarên ku bendav li ser hatine avakirin, çavkaniya avê zuha bûye. Rê li pêşiya çolistanê vedike. Hevsengiya pergala zindiyan xera dike. Wekî damarê xwînê yên bedena mirovan jiyanî ne. Çawa ku xwîna laşê mirov disekine, mirov dimire, çem û rûbarên diherikin jî dema zuha dibin, jiyana li dora wan tev dimire.

Dema mirov li rewşa Tirkiyeyê ya bendavan dinere, di navbera salên 1954-2002an de li Tirkiyeyê 276 bendav hatin avakirin. Lê di 15 salên serdema AKPê yên di navbera 2002-2017an de li Tirkiyeyê 175 bendav lê hatin zêdekirin û ev hejmar derxistin 451 bendavan. Di 22 salên serdema AKPê de 585 bendav zêde bûn û hejmara bendavan gihişt 861ê.

Li tevahiya cîhanê jî nêzî 50 hezar bendav tên avakirin. Lê bi qasî hejmara bendavan zêde dibe hevsengiya xweza û ekolojiyê jî xera dibe. Mînak ji bo avdaniya pembo herikîna çemên Amuderya û Sirideryayê guhertin. Ev yek bû sedema Deryaya Aralê. Dîsa ji ber ku li ser çemên Loire yê Fransayê bendavên Maison-Roulges û Soint-Etionne do Vigon ava kirin, çem zuha bûn. Ji ber zerarê bendavna li Swîsre, Norveç, Macaristan û Avustralyayê çêkirina bendavên ji bo hilberîna enerjiyê rawestandin. Li DYAyê jî ji ber zerarê bendavan nêzi 500 bendav betal kirin. Her çend li gelek welatên cîhanê çêkirina bendavan tên rawestandin jî li Tirkiyeyê bi taybet li Kurdistanê înşaata bendavan zêde dikin.

Li gorî zanyaran çêkirina bendavan, axa bi bereket a ji bo çandinî û çotkariyê di bin avê de dimîne. Ji ber çotkarî û çandinî têk diçe betalî û xizanî jî zêde dibe. Fizîk û zindîbûna axê xera dibe. Ekosîstema bi milyonan zindiyan xera dibe û di mirov û hemû cureyên zindiyan de koçberiyek mezin dest pê dike. Warên dîrokî û çandî di bin avê de dimînin. Mirov dikare wekî Heskîf, Newala Çorî, Gundê Xelef û gelek warên dîrokî nîşan bide. Gelek cûreyên sewalan û nebatan di bin avê de dimîne û tune dibin. Hevsengiya avhewayê xera dike. Ji ber zêdebûna bendavan êdî rêjeya baran û berfê hatiye guhertin.

 

 

Parve BikeTweetWhatsAppParve BikeParve Bike

Nûçeyên Din

Navenda Çand û Hunerê ya Ariya hate vekirin

Navenda Çand û Hunerê ya Ariya hate vekirin

21 MIJDAR 2026
Amedspor li sehaya xwe 2 û 0 têk çû 

Amedspor li sehaya xwe 2 û 0 têk çû 

21 MIJDAR 2026
Platforma Yekitiya Neteweyî ya Jinên Kurd encamnameya civîna xwe eşkere kir

Platforma Yekitiya Neteweyî ya Jinên Kurd encamnameya civîna xwe eşkere kir

21 MIJDAR 2026
TOHAV parêzerên Kurd ên hatine qetilkirin bi bîr anî

TOHAV parêzerên Kurd ên hatine qetilkirin bi bîr anî

21 MIJDAR 2026
Zarokan ji bo Ocalan wêne xêz kirin

Zarokan ji bo Ocalan wêne xêz kirin

21 MIJDAR 2026
YNK û PDKê li Hewlêrê hevdîtin pêk anîn

YNK û PDKê li Hewlêrê hevdîtin pêk anîn

21 MIJDAR 2026

ÊN ZÊDE HATINE XWENDIN

  • Ezîzê Mûso koça dawî kir

    Ezîzê Mûso koça dawî kir

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Rûken Kilinç: Divê gorên Seîd Riza û hevalên wî bê eşkerekirin

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Ji zaroktiya xwe heta girtîgehê evîna hunerê: Divê Kurd afirîner bin

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Bi îşkenceyê tê girtin û niha nexweş e!

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Keskîn Bayindir: Guhertina cihê birêz Ocalan nabe şert û mercên azad

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Dayika girtiyê nexweş: Kurê min nexweş e û 8 sal in min ew nedîtiye

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Ji Wezareta Çandê bersivek sosret: Medreseya Feqiyê Teyran ne aîdî me ye

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Polîsan bi ser avahiya Weşanxaneya Belkiyê de girt

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Dayika Aştiyê: Ez hêza têkoşînê ji şehîdên xwe digirim

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • ‘Budçeya tendirustiyê ne li gor pêwîstiyên gel tê amadekirin’

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet

Ajansa Welat, bi nûçeyên taybet, dosya, lêkolîn, dîmen û deng civakê agahdar û ronî dike.

Bi şîara agahiyên rast û objektif weşanê esas digire, li ser şopa heqîqetê agahiyan belav dike.

Ajansa Welat bi nûçe û naverokên xwe dibe deng û rengê welat.

Xwediyê Îmtîyazê: Fahrettin Kılıç

Berpirsiyarê Karên Nivîsan: Mahmut Altıntaş

Navnîşan: Fırat Mahallesi, 553. Sokak, Tanlar Şehri Teras Evleri, B Blok,
Kat: 5 - No: 40, Kayapınar, Diyarbakır

Telefon: +90 (532) 519 37 73

E-mail: [email protected]
Malper: www.ajansawelat1.com
Twitter Youtube Instagram Whatsapp
  • Serrûpel
  • Têkilî
  • Derbarê Me De

© 2024 Ajansa Welat ● Yekemîn Ajansa xwerû Kurdî ● Hemû maf parastî ne

Encamek nîn e
View All Result
  • HEMÛ NÛÇE
  • ROJANE
  • JIN
  • ÇAND Û HUNER
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • CIVAK
  • TENDURISTÎ
  • DARAZ
  • KED Û ABORÎ
  • CÎHAN
  • ANALÎZ-DOSYE
  • SPOR
  • KIRMANCKÎ

© 2024 Ajansa Welat ● Yekemîn Ajansa xwerû Kurdî ● Hemû maf parastî ne