Li girtîgehan tundî û zextên li ser girtiyan didomin. Li gorî lêkolîn û daneyên mafên mirovan îşkenceya li girtîgehan bi awayekî rêk û pêk didome. Parêzer Berîtan Tasman diyar kir ku îşkenceyên li girtîgehan zêde bûne û îşkence heye.
Li gorî rapora Komeleya Mafê Mirovan (ÎHD) ya îsal li girtîgehên Tirkiye û Kurdistanê hejmara girtiyên nexweş 412 kes in. Li gorî dane û raporan li girtîgehan 335 girtiyên nexweş rewşa wan giran in. Bi sedan girtî tevî rewşa giran nayên berdan. Rêvebera Komeleya Hiqûqnasên ji bo Azadiyê (OHD) ya Îzmîrê parêzerî Berîtan Tasman têkildarî rewşa girtîgehan ji Nûçegîhana JINNEWSê Melîke Aydin re axivî.
Piştî 27ê sibatê zext zêde bûn
Berîtan Tasman da zanîn ku li girtîgehên jinan bi salane binpêkirinên mafan yên wekê ava germ, qelebalixbûna koxuşan, lêgerînên koxuşan, desteserkirina lavan tên jiyîn û herî dawî li girtîgeha Jinan a Şakranê ji ber girtiyan, silav dane malbatên hevalên xwe cezayên dîsîplînê lê hatine birîn. Berîtan Tasman got: “Piştî banga Birêz Ocalan a 27ê Sibatê şûnde li girtîgehan zext zêd bûne.”
‘Name, pirtîk û kanalên tv bi sinor in’
Berîtan Tasman da zanîn ku yek ji pirsgirêkên din sînorkirina 10 pirtûkan anîne û xwegîhandina rojnameger û kovarên muxalîf ne pêkane û wiha dirêjî dayê: “Tenê kanalên alîgirt tên nîşandan. Şandina nameyan jî bi sînore. Qurs hene ne qursên bi armanca perwerdê nîne. Bi armanca bazirganiyê tên kirin. Dema jin tevli van qursan nebin,girtiyên tahliyeya wan nêz dibe hinceta ‘rewşa waş tuneye’ derdixin pêşberî wan.”
‘Îşkence heye’
Berîtan Tasman destnîşan kir ku li girtîgehan îzolasyon tê jiyîn û got: “Nêzîkatiya girdiyanan, mafên herî xwezayî asteng dike. Girtî nikarin kulîlkan biçînin, wêneyan bi dîwaran ve daliqînin, pênûsên boyaxê nayên dayîn. Hewl didin girtiyan ji civakê qût bikin. Li girtîgehan binpêkirina mafan mijara gotinê ye. Îşkenceyek sîstematîk heye. Tecrîd li hemû girtîgehan pêk tê. Salên dawî de hevdîtinên girtiyan bi kêfî tê astengkirin. Girtiyan surgunê bajarên ji malbata wan dur tên kirin. Tahliyeya girtiyên nexweş tên astengkirin. Sewqkirina nexweşxaneyan nayên kirin.”
‘Divê ÎGK bên rakirin’
Berîtan Tasman balkişand ser Lijneyên Şopandina Îdareyê (ÎGK) û got: “Bi biryarên kêfî yên ÎGKê girtî nayên tahliyekirin. Li girtiyan poşmantî tê ferzkirin. Gelek girtî vê qebûl nakin û ji ber vê tahliyeya wan tê astengkirin. Divê ÎGK bên rakirin. Pêvajoya bi 27ê Sibatê dest pê kir didome. Bala her kesî li girtiyên nexweşe. Divê rewşa girtiyên nexweş nebe mijara bazarê. Divê ji zûde girtiyên nexweş bihata berdan. Her wiha nebûna mafê hêviyê jî tespîta îşkenceyê ye. Ji ber nebûna mafê hêviyê îşkence heye. Li dijî dijhiqûqiyên li girtîgehan divê her kes xwe berpirs hîs bike.”
