Li Îran û Rojhilatê Kurdistanê serhildanên ku ji ber qeyrana aborî dest pêkiribûn veguherîn daxwaza azadî û mafên bingehîn. Serhildan li seranserî welat belav bûne. Di roja 13emîn de gelek avahiyên fermî yên rejîmê ji aliyê gel ve hatin şewitandin.
Serhildana gel a li Îran û rojhilatê Kurdistanê ku di 28ê Kanûnê de dest pê kir û niha di roja xwe ya 13an de ye, ji pêla xwepêşandanên ji ber krîza aborî veguherî tevgereke mezin a dijî rejîmê. Serhildan bi daxwaza azadî, mafê jinan, wekhevî û ji holê rakirina polîtîkayên çewisandin, îdam û kuştinan li seranserî welêt belav bûye.
Rewşa gelemperî
Li paytext Tehranê, rageşî di asta herî bilind de ye. Bazirganên li Bazara Mezin bi girtina dikanên xwe grevê didomînin. Bi beşdariya xwendekarên zanîngehê, di serhildannan de tenê ne qeyrana aborî, daxwazên siyasî jî dên ziman; li kolanan rasterast dirûşmeyên wekî “Mirin ji bo Dîktator” tên qîrîn. Hêzên ewlehiyê ji bo belavkirina xwepêşanderan li meydanên sereke yên Tehranê gaza çavsoj û guleyên rastîn bikar tînin.
Eyaleta Kurdistanê
Ji 8ê Çileyê ve, li bajarên wekî Îlam, Kirmaşan û Sine, piştî banga komên siyasî yên Kurd, greveke giştî hate ragihandin. Li gor agahiyên ku hatine bidestxistin bi taybetî ji Abdanan û Melekşahê, nîşan didin ku xelkê herêmê hin xalên kontrolê yên hêzên rejîmê xistine bin kontrola xwe. Li Kirmaşanê û gelek bajarên din pevçûn di navbera Pasvanên Şoreşê û xwepêşanderan de berdewam dikin.
Meşhed û Îsfehan
Li Meşhedê, bajarekî ku bi karekterê xwe yê muhafezekar tê nasîn, bi hezaran kes daketin kolanan. Li Îsfahanê, teqawid û karker pêşengiya xwepêşandanan dikin.
Rewşa kuştî û birîndaran
Hejmara kesên ku di êrişên hêzên rejîmê de hatine kuştin û birîndar bûne ku ji hêla rêxistinên mafên mirovan (HRANA û Amnesty International) ve hatine parvekirin wiha ne:
Kesên ku hatine kuştin: Di navbera 42-45 kesan de ku di nav de zarok jî hene.
Kesên birîndar: Hejmara birîndaran ne zelal e, li gor agahiyên cuda bi sedan kes jî birîndar in.
Kesên ku hatine binçavkirin: Heta niha ji 2200 kesan zedetin hatine binçavkirin.
Herwiha rejîma Îranê ji bo ku gel xwe rêxistin neke û organîze nebe li tevahî bajarên mezin înternet qut kiriye. Ruxmê hemû êriş û zextên hêzên rejîma îslamî ya Îranê jî gel paş ve gav navêje û di daxwaza azadiyê de bi israr e. Vê carê ne tenê gelê Kurd û Belûc, Farsan bi xwe jî li dijî rejîmê serî hildaye û li gorî ku dixuyê rewşa rejîmê pir pir zehmet e.
Rruxmê qutkirina înternetê jî di saetên êvarê de li ser hesabên medyaya dîjîtal dîmen û agahiyên nû hatin parvekirin.
Navenda Îslamî ya Melayan hat şewitandin
Li gor agahiyên ku li ser hesabên medyaya dîjîtal tên parvekirin îro di serê sibehê de heta niha li gelek bajaran serhidanan berdewam kiriye. Di dîmenan de jî dixuyê ku Navenda Îslamî ya Melayan û Walitiya Gurganê ya navende rêveberiya eyaleta Gulistanê ji aliyê gel ve hatiye şewitandin. Dîsa di dîmenan de dixuyê ku gelek avahiyên fermî yên rejîma Îranê ji aliyê gel ve hatine şawitandin.
Îddaya ku 15 leşkerên rejîmê hatine kuştin
Li gor agahiyên ku hatine bi destxistin Rejîma Îranê ji bo tepisandina serhildana gel Lîwaya Nebî Ekrem li Kirmaşanê bi cih kir. Li gorî agahiyan, dema ku gel li dijî êrîşan bersiv da, 15 leşkerên rejîmê hatin kuştin.
