Amed – TJAyê derbarê xwepêşandanên li Rojhilatê Kurdistanê û Îranê de daxuyaniyeke nivîskî da. TJAyê bang li rayedarên Îranê kir ku li gorî qanûnên navneteweyî û mafên mirovan tevbigerin û wiha got: “Daxwazên jinan ji bo wekhevî û azadiyê rewa ne; divê ev daxwaz ne bi rêya tundî û îşkenceyê bi rêya diyalog û rêbazên mafparêz werin çareserkirin.”
Xwepêşandana ku ji 28ê Kanûna 2025an ve li seranserî Îran û Rojhilatê Kurdistanê li dijî krîza aborî, pirsgirêkên siyasî û civakî dest pê kirine, bênavber dewam dikin. Tevî ku rejîma Îranê bi awayekî tund êrişî xwepêşanderan dike jî xwepêşandan berfirehtir dibin û didomin. Tevgera Jinên Azad (TJA) têkildarî çalakiyên li Rojhilatê Kurdistanê û Îranê daxuyaniyeke nivîskî da.
Daxuyaniya Tevgera Jinên Azad (TJA) wiha ye:
“Divê tundî û çewisandina dewletê ya li Îran û Rojhilatê Kurdistanê ya li ser jin û zarokan bi dawî bibe û gel xwedî mafên demokratîk be.
Ji 28ê Kanûnê ve, herî kêm 990 kes hatine binçavkirin, 19 sivîl hatine qetilkirin
Geşedanên li Îran û Rojhilatê Kurdistanê ji 28ê Kanûna 2025an vir ve nîşan didin ku krîza siyasî û civakî ya li welat kûrtir dibe bi taybetî ji bo jinan û gelê Kurd, encamên giran bi xwe re tîne. Serhildana gel, ku li dijî krîza aborî û tepisandina siyasî dest pê kir, bi tevlibûna jinan zû veguherî daxwaza azadî û edaletê; rejîmê bi girtinên berfireh, tundiya bêdawî û komkujiyan bersiv da. Jinan di vê pêvajoyê de roleke girîng girtin ser xwe. Jinên Rojhilat û Îranê her li ber xwe dan dewletê jî ew xistin navenda polîtîkayên ewlehiyê. Ji ber vê yekê, divê ev destwerdan ne wekî tesadufî, wekî encama nêzîkatiyeke siyasî ya taybetî were hesibandin. Ji 28ê Kanûnê ve, herî kêm 990 kes hatine binçavkirin, 19 sivîl hatine qetilkirin û zêdetirî 50 kes jî birîndar bûne. Piraniya kesên ku jiyana xwe ji dest dane ji bajarên Rojhilatê Kurdistanê ne. Ev yek jî polîtîkayên ewlehiyê yên li ser Rojhilat têra xwe nîşan dide û binpêkirinên mafên mirovan yên li vir radixe ber çavan. Di nav kesên hatine qetilkirin de jin û zarok hene. Jin di bin bandora vê pêvajoyê de mane. Herî kêm 40 jin di dema xwepêşandanan de bi awayekî kêfî li mal, zanîngeh û hwd hatine binçavkirin.
Astengkirina jinên birîndar a xwe gihandina xizmetên tenduristiyê û gefa li ser mafê wan ê tedawiyê veguheriye amûrekî zextê û ev yek ji aliyê mafê jiyan û mafên bingehîn binpêkirinên cidî derdixe holê. Qetilkirina Sager Etemadi ya 22 salî ku di dema xwepêşandanan de bi guleyên hêzên ewlehiyê hatibû kuştin, bi awayekî berbiçav giraniya rewşê nîşan dide. Berdewamiya tundiya li ser jinan bi vî rengî tengezariya civakî zêde dike û îmkanên çareseriyê qels dike.
Divê daxwaz bi rêya diyalog û rêbazên mafparêz werin çareserkirin
Ji sala 2022yan vir ve, daxwaza ku jinan bi ‘Jin, Jiyan, Azadiyê’ tînin ziman, xwesteka jiyanek bêtundî, birûmet û wekhev e. Ev daxwaz ne tenê ji bo pêşeroja jinan lê ji bo pêşeroja tevahiya civakê bendewariyekê nîşan dide. Em weke Tevgera Jinên Azad, bang li rayedarên Îranê dikin ku li gorî qanûnên navneteweyî û mafên mirovan tevbigerin. Divê girtin û çewisandina jinan bi dawî bibe; jinên ku ji ber beşdarbûna di xwepêşandanan de hatine girtin û hemû girtiyên siyasî werin berdan. Bikaranîna hêza kujer ji aliyê hêzên ewlehiyê ve, îşkence û gefên tundîtûjiya cinsî divê bê rawestin; û binpêkirinên ku diqewimin divê bi awayekî zelal, bibandor û serbixwe werin lêkolînkirin. Divê civaka navneteweyî li hember van binpêkirinên giran ên li dijî jinên li Îranê bêdeng nemîne. Daxwazên jinan ji bo wekhevî û azadiyê rewa ne; divê ev daxwaz ne bi rêya tundî û îşkenceyê bi rêya diyalog û rêbazên mafparêz werin çareserkirin.
Em piştgiriya xwe ya ji bo jinên li Îran û Rojhilatê Kurdistanê didomînin. Em bang li hemû jinan, raya giştî ya demokratîk û aktorên navneteweyî dikin ku ji bo parastina mafê jiyanê û azadiya bingehîn ên jinan helwestek zelal û bi biryar nîşan bidin.”
