Hênîyê Enzele yo ke qezaya Sûrî ya Amedî de yo û bi hezar serran o weşîye dano nê herdan, aşmanê hamnanî de beno starê şênatî û coşê gedeyan. Enzele tena çimeyêka awe nîya, a seba gedeyanê Amedî behrêka zaf girde, cayê şabîyayîş û mîrasêko gandar o tarîxî yo.
Tarixê Hênîyê Enzele yo ke qezaya Sûrî ya Amedî de yo, xeylî çimeyan de sey “Kanîya Zelal” zî derbas beno, reseno serdemanê zaf kehen ê sey Hurî, Mîtanî, Roma û Merwanîyan. Wextê mîrekîyanê kurdan de zî no hênî sey dermanê zaf nêweşîyan ameyêne vînayîş û no semed ra dormeyê ey bi şeklêko xusûsî ameyo viraştiş. Mîyanê tarîxî de her daîm sey cayêko pîroz û bi bereket ameyo vênitene. Goreyê bawerîya şarê herême, awa nê hênîyî zaf nêweşîyan rê, zafane zî nêweşîyanê çermeyî rê rind kena. Çiqas ke no hênîyo tarixî serranê 1970î de binê betonî de ameyo vîndîkerdene zî, projeyêko ke serranê 2010î de Şaredarîya Amedî ya Şaristanê Girdî dabi destpêkerdene, beton ame wedaritene û Hênîyê Enzele reyna ame akerdiş û geşte rê ame akerdene û vejîya serê rîyê herdî.
Vengê gedeyan Enzele şên keno
Wexto ke merdim verê xo dano hênîyî, her çî ra ver vengê huyayîş û şabîyayîşê gedeyan hesêneno. Gedeyê Sûrî, seba ke îmkanê bînî çîn ê, amnanan dormeyê nê hênîyê tarixî de kom benê. Seba înan Enzele beno cayê kayî, embaztî û honikbîyene. Ê bi rîyê xo yê huyaye û bi zeregermîyêka girde xo erzenê mîyanê awa honike. Aşmanê amnanî de Hênîyê Enzele seba înan beno cayê keyfweşîye, seba welatîyan zî beno cayê gêrayîşî û bi zerreyêko germ seyrkerdişê gedeyan.
Hênî hewce keno ke pak bêro tewtekerdene
Seba ke Hênîyê Enzele cayêko akerde yo û rasterast yeno şuxulnayene, pakîye û ewlehîya ey rasterast serê weşîya gedeyan de tesîr kena. Seba ke no hênîyo rindek o tarixî nê tehlukeyan ra durî bikewo, hewce keno ke pakîyêka pête hem zereyê hênî de hem zî dormeyê ey de bêro kerdene. Pawitena hênîyî eynî waxtî de pawitena mîrasê hezar serranê nê bajarî yo ke mîyan de weşîye yena ramitene.
