Wan – Di rûniştina şeşemîn a komxebata Kurdî de mijara “Di Têkoşîna Ji Bo Zimanê Kurdî de Rista Bîr û Baweriyê” hat nîqaşkirin û axaftvanan destnîşan kirin ku Kurd hewl didin zimanê xwe biparêzin û kedeke mezin jî didin.
Di rûniştina şeşemîn ya komxebata “Stratejî û Polîtîkayên Têkoşîna Ji Bo Zimanê Kurdî” de Lokman Ozdemîr, Nesrîn Navdar, Kerem Yilmaz, Îmam Şenol û Sutiye Dapakli mijara “Di Têkoşîna Ji Bo Zimanê Kurdî de Rista Bîr û Baweriyê” pêşkêş kirin.
‘Gelek pêşengên Kurdî ji medreseyan derketin’
Aktivîstê DÎKê Lokman Ozdemîr diyar kir ku 50 sal in têkoşîna gelê Kurd bedelên gelek giran dan û da zanîn ku ev bedel ji zimanê Kurdî azad nîne. Lokman Ozdemîr ku bal kişand ser têkiliya medrese û zimanê Kurdî wiha got: “Kurd hewl didin zimanê xwe biparêzin û kedeke mezin didin. Gelek pêşengên zimanê Kurdî ji medreseyên Kurdî derketine. Medreseyên Kurdan şêwaza jiyana Kurdan in û balkêş in. Zimanê Kurdî di medreseyan de cih girt û medrese bihêz û xurt bûn.”
‘Mafê ti kesî nîne ku zimanê neteweyekî qedexe bike’
Endama Estituya Kurdî ya Amedê Nesrîn Navdar bi zaraveya Kirmançkî axivî û diyar kir ku mafê ti serdestan nîne ku zimanê miletekî qedexe bike. Nesrîn Navdar anî ziman ku ji aliyê baweriyê ve jî qedexekirina ziman rûreşiyek e û got: “Mirov xweza ye û têkiliya navbera wan de gelek bi hêz e. Qûran dibêje ku her qewîm bi zimanekê cûda hatiye çêkirin. Heta niha bi zaravayê Kirmançkî qet perwerdehî nehatiye dayîn, lewma Kirmançkî gelek lawaz maye.”
‘Em bi xwe, xwe di bişaftinê re derbas dikin’
Li ser navê Komeleya Alimên Olî ya Wanê Kerem Yilmaz bandora olê ya li ser ziman vegot. Kerem Yilmaz got ku ti kes mafê mirov nade, divê em bi xwe mafên xwe bistînin. Kerem Yilmaz diyar kir ku heke hûn zimanê xwe bibin xwedî, lê herkes alîkariyê bide û got: “Miletê Kurd xwe Kurd hesab nekiriye û xwe bi xwe bişaftî ye. Dewletê gelek polîtîka ceribandin, lê nekarîn Kurdan di bişaftinê re derbas bike. Lê me bi xwe bi bişaftina navxweyî xwe bişaft. Li ser navê olê me hînî zimanê xwe dikin. Heke em bibin berxê serjêkirî, dê dijmin jî bi ser me de bên. Mirovê ku Kurdî nezane û di mala xwe Kurdî neaxive, divê ji aliyê ziman ve bên hişyarkirin û ziman li ber çavên wan bên şirînkirin.”
‘Em zimanê xwe paşguh dikin’
Li ser navê Komeleya Elewiyên Demokratîk (DAD) Sutiye Dapakli mafê axaftinê wergirt û diyar kir ku ew zimanê xwe pir paşguh dikin û wiha dirêj kir: “Ji ber ku em li malê bi kar naînin, zimanê me winda dibe. Divê em jî xwe li hember zilma ku dewlet li ser me ferz dike biparêzin. Divê em li hember van polîtîkayên qedexe li ber xwe bidin û her kêliyê bikaranîna zimanê xwe derbas bikin.”
‘Em bi îradeya xwe asîmîle nebûn’
Rêveberê Navenda Komeleyên Elewiyên Demokratîk (DAD) Îmam Şenol jî got: “Pirtûkên kirmanckî tên nivîsandin, lê em wan fêm nakin. Ji ber ku em wan fêm nakin, pirtûk li wir dimînin. Em bi îradeya xwe asîmîle nebûn. Ji aliyekî ve dewletê em asîmîle kirin û ji aliyê din ve jî gelê kurmancan em tepeser kirin. Her kes dibêje ku ew ji kirmanckî hez dikin, lê kes ji bo kirmanckî tiştekî nake. Her çend dewlet destûrê bide me ku em mafên xwe bi kar bînin jî, me envanter an daneyên ku em vî mafî bi kar bînin tune ne. Divê bi heman awayî ku nêzî kurmancî dibin, nêzî kirmanckî jî bin.”
