Hewldana Civakî ya ji bo Aştiyê li Stenbolê bi tevlebûna saziyên civakî û parazvanên mafên mirovan “Konferansa Vekirina Rêya Aştiyê” li dar dixe. Dadgerê berê yê DMMEyê Riza Turmen, anî ziman ku ji bo ev pêvajo bi silametî bigêje armanc û encamê pêwiste hemû pêkhateyên civakê beşdarî komîsyonê bibin û civak bibe kirdeyê pêvajoyê.
Hewldana Civakî ya ji bo Aştiyê li navçeya Eyupsûltanê ya Stenbolê bi tevlêbûna saziyên civakî û parazvanên mafên mirovan konferansa “Vekirina Rêya Aştiyê” li dar dixe. Gelek siyasetmedar, rewşenbîr û hunermend jî tev li konferansê bûne. Dadgerê Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê (DMME) yê berê Riza Turmen ewil axivî. Riza Turmen anî ziman ku ji bo hêviyê firsend hene û wiha got: “Her roj bûyerên cuda pêş dikevin. Girtin, zext û hemû cureyên tundiyê pêş dikevin. Li şûna em bêhiqûqiyên ku pêş dikevin yek bi yek bînin ziman, em van bêhiqûqî û neheqiyan wekî parçeyekî desthilatê pênase bikin baştir e. Du alî hene. Ev herdu alî bi hev ve girêdayî ne. Li aliyekî hewldana ji bo demokratîkbûnê heye. Têkoşîna ji bo civaka demokratîk heye. Li aliyê din dûrketina ji demokratîkbûnê heye. Rejîma ku serî li zextan dide heye. Divê mirov van herdu aliyan bi hevve girê bide. Divê herdu aliyê pêvajoyê bên dîtin.
Divê gel bibe kirdeyê meseleyê
Divê rizaya gel bê girtin û li gorî wê gav bên avêtin. Niha ji bo aştiyê deriyek hatiye vekirin. Çek hatine berdan. Divê mirov vê firsenê baş bikar bîne. Divê aştî bibe civakî. Em ê vê yekê çawa pêk bînin. Divê sedemên ku rê li pêş şer vedikin ji holê bêne rakirin. Divê gel û civak bibe kirdeyê pêvajoyê. Heta ku civak û gel nebe kirdeyê pêvajoyê dê pêvajo pêş nekeve. Divê mirov pêvajoyê tenê di navbera du aliyan de asê neke. Bêtir aştiyê li hemû beşên civakê belav bike. Divê hemû sedemên ku rê li pêş tundiyê vedike bên dîtin û rê li pêş van sedeman bêne girtin. Li aliyekî dawî li tundiyê bîne, li aliyê din serî li tundiyê bide ev nabe. Ji bo çek bêne bêdeng kirin divê komîsyon bê avakirin. Divê dest ji operasyonên ewlehiyê bê berdan. Ev hişmendiyê ewlehîperest divê bi dawî bibe.
Divê em li şûna ewlehîperestiyê, bi çavekî aştiyê li meseleyê binerin.
Riza Turmen, da zanîn ku ji bo pêvajoya aştiyê bibe civakî, divê saziyên civakî bêtir rol û ristê bidin ser xwe û wiha pêde çû: “Divê hemû welatiyên li vî welatî dijîn xwedî jiyanek hevpar û wekhev be. Divê rêveberiyek demokratîk bê avakirin. Dîsa divê hemû reng, bawerî, nasname wekhev bi hevre bên jiyîn. Divê mirov meseleya kurdan wekî meseleya di navbera kurdan û dewletê de nebîne. Divê mirov vê meseleyê wekî pirsgirêka hemû pêkhateyên Tirkiyeyê bibîne. Ji ber vê yekê divê zimanekî hevpar bê avakirin. Ji bo vê yekê divê li meclisê Komîsyona Aştî û Çareseriyê bê avakirin. Avakirina komîsyona li meclisê gelek girîng e. Divê êdî pêvajo bi awayekî aşkere ku her kes karibe bibîne û bişopîne bê meşandin. Divê hemû beşên siyasetê karibin tev li vê komîsyonê bibin.”
Riza Turmen, anî ziman ku di komîsyonê de divê ji hemû partiyan wekî hev endam beşdar bibe û nûnertiya civakê jî tev li vê xebatê bibe û got: “Divê tenê ji pêkhateyên meclisê pêk neyê.”
Riza Turmen, bal kişand ser xebatên siberojê û wiha got: “Di rewşeke wisa de divê teqez têkoşîna demokrasiyê bê dayîn. Divê teqez tevgera siyasî ya Kurd teqez parçeyekî vê pêvajoyê ye. Ya din divê eniya demokrasiyê, pirsgirêka kurd wekî pirsgirêka giştî ya demokrasiyê bibîne. Divê CHP pêşengiyê ji vê yekê re bike. Di vê rewşê de nexşeya komîsyona li meclisê ne diyar e. Divê komîsyon nexşeya pêşiya xwe diyar bike û li gorî wê gavan bavêje.”
Ekrem Îmamoglu slavên xwe ji konferansê re şand
Şaredarê Bajarê Mezin ê Stenbolê Ekrem Îmamoglu, peyam ji pêkhateya konferansê re şand û got: “Ez ji hucreya xwe ya Sîlîvrîyê slav û hezkirinê xwe dişînim. Ez ji kesên ku ev konferans amade kirine re spas dikim. Tirkiye di pêvajoyek pir talûke û xeter re derbas dibe. Geşedanên heyî gefan li Tirkiyeyê dixwe. Rojhilata Navîn di çempera agir de ye. Di rewşa cîhanê ya wisa de li Tirkiyeyê yekîtî û hevgirtin pir jiyanî ye. Divê em hemû beşên civakê ji bo siberojek hevpar araste bikin. Divê em pirsgirêkên xwe yên bi salan bi aqilê hevpar çareser bikin. Meseleya herî girîng ku em çareser bikin, meseleya Kurd e. Li Tirkiyeyê aştî bi bêdengkirina çekan û axaftina her kesî pêkan e. Ji bo vê yekê divê gavên hiqûqî û siyasî bi lez bên avêtin. Divê daraz serbixwe be. Nekeve bin destê desthelatê. Divê daraz li dijî civakê wekî ço nayê bikaranîn. Ji bo yekîtî û hevgirtinê pêdivî bi edalet û demokrasiyek xurt heye. Ji bo vê yekê divê bi lez em aştiyê ava bikin û em hemû destê xwe têxin bin bar. Ji bo vê yekê firsendeke pir girîng li pêş me ye.”
