Esnafên Sûka Penêrfiroşan a Amedê ji kirîn û firotina penêr bi gazinc in. Penêrfiroş Şehmuz Îla 65 sal in penêr dikire û difiroşe. Ji ber di 2-3 salên dawî de kirîn û firotina penêr kêm bûye êdî nikarin debara xwe bikin. Şehmûz Îla destnîşan kir ku êdî penêr ji bo taştê luks e.
Kurdistanî di demsala bihar û havînê de amadekariya zexîre û qûtê zivistanî dike. Hem berhemên axê û hem jî berhemên sewalkariyê kom dike û ji bo zivistanê amade dike. Yek ji qût û zexîreyên ku ji demsala bihar û havînê ve tê amadekirin berhemê şîr penêr e. Lê ji ber zozan têne qedexe kirin û qada çerandina sewalan kêm dibe, êdî şîr û berhemên şîr jî kêm dibin. Yek ji berhemên şîr penêr e. Di salên dawî de hilberîna penêr kêm bûye û ev bandora xwe li ser buhayê penêr dike. Li aliyekî ji ber ku penêr kêm dibe û li aliyê din ji ber qeyrana aborî bandora xwe li ser kirîn û firotina penêr dike. Ji ber buhayê penêr zêde bûye welatî êdî nikarin penêr bikirin û esnaf jî nikarin penêr bifiroşin. Welatî nikarin bi dilê xwe penêr bikirin. Di Sûka Penêrfiroşan a Amedê de buhayê kîloya penêr sala par bi 150 tl bû. Lê îsal kîlo herî kêm bi 230 tl ye. Sal bi sal buhayê penêr zêde dibe. Hem dikandar hem jî welatiyên Sûka Penîrfiroşên Amedê ji bihabûna penêr gilî dikin. Dikandarê navê Şehmuz Îla tekîldarî rewşa aborî û dîroka destpekirina karê xwe ji Ajansa Welat (AW) re axivî.
‘Êdî welatî nikarin penêr bikirin’
Esnaf Şehmuz Îla ku karê esnafiyê ji bavê xwe dewir girtiye, hewl dide vî karî dewrî zarokên xwe bike. Şehmûz Îla, ku 65 sal in karê kirîn û firotina penêr dike li ser rewşa penêr van gahiyan bi mere parve dike: “Ez 65 sal in vî karî dikim. Li Sûka Penêrfiroşan ewil min dikan vekir. Min di 7 saliya xwe de li cem bavê xwe dest bi kar kir. Em penêrê gundên Derîk û Qerejdaxê dikirin û difirot welatiyên bajêr. Em bi vî karî debara xwe û malbata xwe dikin. Niha ez û kurê xwe li vê dikanê dixebitin. Ez li gel vî temenê xwe dîsa kar dikim. Berê karê me baş bû. Lê êdî gel nikarê penêr bikire. Di taştê de êdî penêr tune û penêr ji bo taştê bûye luks.”
‘Kes nabêje ka gel çî dixwe?’
Esnaf Şehmuz Îla bibîrxist ku berê gel bi dehan kîlo penêr dikirî, lê êdî nikarin penêr bikirin û got: “Çend sal berê bi 5 tl kîloyek penêr dikirin. Lê niha bi 200 tl nikarin kêloyek penêr bikirin. Qîmetea pere nema. Ji bo welatî karibin penêr bikirin em erzan difiroşin. Em tenê ji bo debarê bikin kar dikin. Niha kîloya penêr bi 230 tl ye. Ji bo em xezenc bikin divê em 330 tl bifiroşin. Qeyrana aboriyê bandora xwe li tevahiya welatiyan û bazarê dike. Tu kes li gel nafikire. Kes nabêje welatî çî dixwin? Desthilatdar bixwaze dikere aboriyê baş bike. Lê nake.”
‘Çûyin zedeyê lê qezenc tune ye’
Esnaf Şehmuz Îla da zanîn ku li gorî bajare Tirkiyeyê penîrê erzan didin axaftina xwe wiha bi dawî kir: “Li bajarên Tirkiyeyê kesek nikarê penêr bikire. Welatî têne ji vir penêr dikirin. Êdî ev jî wekî berê nikarin werin penêr bikirin. Karên me gelek kêm e. Em wekî berê nikarin qezenc bikin û nikarin debara xwe bikin. Em jî dixwazin gel penêrê erzan û baş bixwe. Lê dîsa jî gel nikarê wekî salen berê penêr bikire. Ji ber ku pere tune ye ji sifreya xwe kêm dike.”
