TJA, partiyên siyasî, sazî û dezgehên sivîl yên demokratîk û rêxistinên jinan bi boneye 4emîn salvegera kuştina Jîna Emînî li gelek navendan daxuyaniyên nerazîbûnê li dar xistin û gotin: “Em ê bibin serhildana Jînayê, em ê darvekirinan rewestînin.”
Jina Kurd Jîna Emînî, di 12yê Îlona 2022yan de li Tehranê ji ber ku pora wê xuya dikir ji aliyê ‘Polîsên Exlaqê’ yên rejîma Îranê ve hatibû binçavkirin û di 16ê Îlonê de jî ji ber îşkenceya lê hatiye kirin jiyana xwe ji dest da. Tevgera Jinên Azad (TJA), DEM Partî, saziyên ked û demokrasiyê yên sivîl saziyên jinan li gelek navendan bi boneya 4emîn salvegera kuştina Jîna Emînî daxuyanî dan.
Manîsa
Meclisa Jinan a DEM Partiyê ya Manisayê, bi boneya salvegera kuştina Jîna Emînî li ber avahiya DEM Partiyê ya Turgutluyê daxuyaniyek da çapemeniyê. Di daxuyaniyê de pankartên “Ji bo azadiya xwe em li Îranê, Tirkiyeyê û li her derî li ser xwe bin”, “Em ê bibin serhildana Jînayê” hatin vekirin û dirûşmeyên “Jin, jiyan, azadî”, “Bijî piştgiriya jinan” û “Bijî berxwedana me ya zindanan” hatin berzkirin.
Metna daxuyaniyê ji aliyê Zubeyde Tarlabolen ve hat xwendin. Zubeyde Tarlabolen diyar kir ku ew serhildana “Jin, Jiyan, Azadî” ya ku piştî qetilkirina Jîna Emînî ji Tehranê bilind bû û jinên li çar aliyên cîhanê anî gel hev, silav dikin û bal kişand ser protestoyên di şexsê Jîna Emînî de pêş ketine û got: “Li Îranê bi sedan jin hatin binçavkirin, girtin û bi dehan kes bi îdamê hatin darizandin. Lê belê îradeya azadiyê û serhildana jinan nehat tepisandin. Em ê piştevaniya jinan a ku sînoran derbas dike mezin bikin, em ê jiyanê biparêzin û ji bo cîhaneke azad û wekhev em ê têkoşîna xwe bidomînin. Me Jîna Emînî ji bîr nekir, em ê ji bîr nekin. Jin, jiyan, azadî.”
Daxuyanî bi dirûşmeyan bi dawî bû.
Îzmîr
Meclisa Jinan a DEM Partiyê ya Îzmîrê û TJAyê, bi boneya salvegera çaremîn a kuştina Jîna Emînî li ber Îskeleya Konakê daxuyaniyek dan çapemeniyê. Di daxuyaniyê de pankarta “Azadiya ku ji porê jinan pêk tê, dê patriyarkayê û sêdarê hilweşîne” hat vekirin û dirûşmeyên “Bijî berxwedana jinan”, “Jin jiyan azadî”, “Bijî piştevaniya jinan” berz kirin. Parlamentera DEM Partiyê ya Îzmîrê Bûrcûgul Çûbûk, nûnerên rêxistinên civaka sivîl û gelek jin tevlî daxuyaniyê bûn. Metna daxuyaniyê jî ji aliyê Dîlan Yılmaz ve hat xwendin.
‘Jin azad nebe civak azad nabe’
Dîlan Yilmaz diyar kir ku desthilata ku li ser bedena jinan tê avakirin, neynika desthilata ku li ser civakê tê avakirin e û wiha got: “Li kîjan qunca cîhanê bibe bila bibe, jin rastî heman mantiqê desthilatê yê bi awayên cuda tên: Kontrolkirina bedenê, kedxwarina kedê, dûrxistina ji siyasetê, rewaşandina tundiyê, barkirina barê şer a li ser milê jinan û wekî gef dîtina hêza rêxistinkirî ya jinan. Ji ber vê yekê ‘Jin Jiyan Azadî’ ne tenê gotineke berxwedanê ye; perspektîfeeke azadiyê ye ku nîşan dide li dijî serdestiya mêran jiyaneke nû ya civakî pêkan e. Em vê perspektîfê ne tenê wekî parastina jinan a ji tundiyê, her wiha wekî parastina avabûna nîzamakeke civakî û siyasî ya ku dikare jiyana xwe diyar bike, dibînin. Em azadiya jinan datînin navenda demokratîkbûna civakê. Ji ber ku jin azad nebe civak azad nabe.”
Daxuyanî bi dirûşma “Jîna Emînî nemir e” bi dawî bû.
Amed
Platforma Jinan a Dîcle Amedê û TJAyê, bi boneya 4emîn salvegera çalakiyên “Jin Jiyan Azadî” yên ku bi kuştina Jîna Emînî re dest pê kiribûn, li Parka Rojava ya Peyasê ya Amedê daxuyaniyek dan. Di daxuyaniya ku gelek jin tevlibûn de pankarta “Jin Jiyan Azadî” hat vekirin.
Hevseroka DKAPê Bahar Peker daxuyaniya çapemeniyê xwend. Bahar Peker bal kişand ser polîtîkayên zext, îşkence, girtin û darvekirinê yên rejîmên Îranê û got: “Rejîma zordar a ku Jîna kuşt, îro jî rojnamevanên jin, parêzvanên mafên mirovan û pêşengên têkoşîna Jin Jiyan Azadî dimeşînin dike hedef. Bi taybetî rojnamevana Kurd Pexşan Ezîzî û gelek jin, îro jî hêj di hedefa van êrîşan de ne. Gelek jinên ku parêzvanên şoreşa Jin Jiyan Azadî kirine, bi tundûtûjî û îşkenceyê hatine binçavkirin, bi darvekirinê hatine darizandin û rastî zextên giran hatine.”
Bahar Peker axaftina xwe wiha berdewam kir: “Serhildana jinan a ku roja Jîna hat kuştin li Îranê û li çar aliyên cîhanê bilind bû, li dora felsefeya “Jin Jiyan Azadî” bû yek û mezin bû. Ev serhildan; bi têkoşîna jinan a enternasyonel a ku ji Îranê heta Sûriyeyê, ji Filistînê heta Efxanistanê dirêj dibe, li dijî serdestiya mêr, tundûtûjî, kedxwarî û şeran, mezinbûna têkoşîna civakek azad, wekhev û demokratîk didomîne. Em, bi baweriya bi hêza xwe ya rêxistinkirî û hêza veguherîner a têkoşîna xwe ya hevpar, wê li her derê ku em lê ne li dora felsefeya Jin Jiyan Azadî bibin yek.”
Berdevka Meclisa Jinan a DEM Partiyê Halîde Turkoglu jî di çalakiyê de axivî û diyar kir ku têkoşîna “Jin Jiyan Azadî” bûye îfadeya hevpar a daxwaza azadî û jiyana bi rûmet a jinan. Halîde Turkoglu têkoşîna jinên Rojhilat û Îranê silav kir û got: “Em ji Amedê bi evîn û rêzdarî jinên ku dev ji felsefeya ‘Jin Jiyan Azadî’ bernadin û ji bo jiyana xwe û jiyaneke bi rûmet têdikoşin, silav dikin.”
Di daxuyaniyê de ev tişt hatin gotin: “Jin Jiyan Azadî, ne tenê xilasbûna ji mirinê, felsefeya parastina awayê jiyana me ye. Jin, ciwan, xizan, kurd, belûç, fars û azerî li dijî zextan li kolanan bi qîrîna ‘Jin Jiyan Azadî’ hêrs û berxwedana xwe nîşan dan.”
Êlih
Meclisa Jinan a DEM Partiyê ya Êlihê û Tevgera Jinên Azad (TJA) têkildarî salvegera kuştina Jîna Emînî li pêşiya avahiya Partiya Herêmên Demokratîk (DBP) a Êlihê daxuyanî dan çapemeneyê. Di daxuyaniyê de rêveber û endamên partiye siyasî yên bajêr, Hevşaredara Êlihê Gulistan Sonuk, Dayîkên Aştiyê, aktîvîstên TJAyê û gelek rêveberên saziyên sivîl ên civakî tev li bûn. Kesên ku tev li çalakiyê bûn bênavber dirûşmeya “Jin Jiyan Azadî” berz kirin. Pankarta “Em ê bi serhildana Jin Jiyan Azadî bibin dengê Jîna” û “Em ê darvekirinan bisekinînin” hate hilgirtin. Metna daxuyaniyê ji aliyê Aktîvîsta TJAyê Ferah Nemcîk ve hate xwendin.
Agirî
Hêzên girêdayî rejîma Îranê di 12yê Îlona 2022yan de Jîna Emînî binçav kir û piştre qetil kir. Tevgera Jinên Azad (TJA), bi boneya 4emîn salvegera kuştina Jîna Emînî li Kolana Cumhuriyetê ya Agiriyê daxuyanî Di daxuyaniyê de pankarta “Em ê bibin serhildana Jînayê, em ê darvekirinan rawestînin” hat vekirin. Hevserok û rêveberên partiyên siyasî, nûnerên saziyên sivîl û welatî tev li daxuyaniyê bûn.
Daxuyanî ji aliyê berdevka TJAyê ya Agiriyê Dîlan Başboga ve hat xwendin. Dîlan Başboga da zanîn ku ew ê têkoşîna azadiya ya jinan mezintir bikin. Çalakî bi berzkirina dirûşma “Jin, jiyan, azadî” bi dawî bû.
