• Kurmancî
  • Kirmanckî
  • |
  • Derheqê Ma De
  • |
[email protected]
Ajansa Welat
21 MIJDAR 2026
No Result
View All Result
  • ROJANE
  • CINÎ
  • EKONOMÎ
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • KOMEL
  • WEŞÎYE
  • DINYA
  • FORUM
  • HUQÛQ
  • KULTUR
  • SPOR
  • Heme Xeberî
  • ROJANE
  • CINÎ
  • EKONOMÎ
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • KOMEL
  • WEŞÎYE
  • DINYA
  • FORUM
  • HUQÛQ
  • KULTUR
  • SPOR
  • Heme Xeberî
No Result
View All Result
Ajansa Welat
No Result
View All Result

Şaristanîya Mayayan hema zî zozanan de domyeno

Lêl AMED / AW

5 ÇILE 2025 - 13:00
Kategorî: KIRMANCKÎ, KIRMANCKÎ - FORUM, KIRMANCKÎ - KULTUR, KIRMANCKÎ - MANŞET
A A
Şaristanîya Mayayan çin bî la malûmatî ke dest kewtê, nîşan danê ke şaristanê Mayayan çiqas çin bîyê zî hema zî şarê Mayayan warê zozanan de estbîyayişê xo domnenê

Şaristanîya Mayayan, şarê rengê sîya (Kizilderîlî) reyde verê şaristanîya Amerîkayî ame awankerdiş. Na şaristanî herema Mezoamerîka de hukim kerd. Mayayan nê panc dewletê ; Campeche, Chîapas, Quintana Roo, Tabasco ve Yucatan awan kerdê. Ziwanê Mayayan hetanî roja ma zî resa yo.

Pîramîtê bi heybet viraştê

Mayayan, bi awanîyê Chichên Itza El Castillo reyde yanî kompleksê pîramîtan reyde yenî şinasnayiş. Şarê Mayayan, qralîyê girde awan kerdê. Kulturê Mayayan serrê mabenê V.Î. 200 û 900î demo klasîk de şaristanîya înan zaf aver şî. Peynî zî şaristanan vila bî û şarê Mayayan sey şeklêko nimîte vînî bîyê. Yeno vatiş ke vînîbîyayişê Mayayan rê zafbîyayişê nufusî, îklîm (hewa) û têmîyanîya sîyasî semed bîyê.

Beno ke estbîyayişê xo domnenê

Mayayan mabenê serrê P.Î. 900 ra hetanî 1540î hetanî îşxalê îspanyolijan demê Post-Klasîkî de cuye kerdê la peynîya îşxale êdî qet hezê xo yê verên ra nêresayê. Nika yeno tesbîtkerdiş ke mayayijê demê Klasîkî qet çin nêbîyê û warê zozanan de estbîyayişê xo domnenê.

Chichên Itza de peynîya çinbîyayişê serra 1050î de îklîmêko ziwa ame cuyayiş, peynîya weşbîyayişê îklîmî zî şaristanê Mayapan bî şaristanêko bi hemba. No şaristan de Pîrozgehê Kukulkan yanî pîramîdo gird ame viraştiş û dormeya şaristanî zî 8.8 kîlometre bi suran ame girewtiş. Zêdebîyayişê nufusî ser zî suran êdî qiymetê ewlehî yê şaristanî nêkerd.

Şerê mîyanêxo destpê kerd

Mayapan de rayberî, bi koalîsyonan ameynî kerdiş la pergalê koalîsyonî serkewt nêbî û rijya. Klanê Xîu zî no ser serewedart û malbatê Cocomî ke rayberîya şaristanî kerdinê heme qetil  kerd. Peynî zî şaristanî Mayayan êdî ser lingan nêmend û şaristanî rijya û şerê mîyanêxo destpê kerd. No ser zî şar nêçare şaristanan ra fek veradayê, daristan û zozanan ra remayê uca de cuya xo awan kerdê. No ser zî zozanê şaristanan de nufus qet nêbedilya û nufus domdar mend. No ser demo ke şaristanan rijyayê,nufus zozanan de domdarîya xo ra dewam kerd.

 

Tags: AmerîkaMayayanpîramît
ShareTweetSendShareShare

Nûçeyên Din

Mucteba Hamaneyî Îsraîl û Amerîka tehdîd kerd

Mucteba Hamaneyî Îsraîl û Amerîka tehdîd kerd

31 COTMEH 2026
Supayê Pasdaranî: Neqebê Hurmuzî de teyareyêka bêmerdime ame vistiş

Supayê Pasdaranî: Neqebê Hurmuzî de teyareyêka bêmerdime ame vistiş

29 COTMEH 2026
Brezîlya de weçînayîşî çepgir Lula qezenc kerd!

Brezîlya de weçînayîşî çepgir Lula qezenc kerd!

26 COTMEH 2026
CENTCOM: Ma seba hêrişê vera Îranî emrî pawenê

CENTCOM: Ma seba hêrişê vera Îranî emrî pawenê

25 COTMEH 2026
Ehwan Çîyako: Ganî kurdî vera nakokîyanê Îran, Amerîka û Îsraîlî sîyasetêko hişyar û aqilane bikerê

Ehwan Çîyako: Ganî kurdî vera nakokîyanê Îran, Amerîka û Îsraîlî sîyasetêko hişyar û aqilane bikerê

18 COTMEH 2026
Pezeşkîyan: Muzakereyî bêmana yê

Pezeşkîyan: Muzakereyî bêmana yê

6 COTMEH 2026

↗️ XEBERÊ KE ZAF AMEYÊ WENDIŞ

TOHAV’î avûkatê Kurdî yê ke ameyê qetilkerdiş vîr ardî

TOHAV’î avûkatê Kurdî yê ke ameyê qetilkerdiş vîr ardî

21 MIJDAR 2026
Aqûbeta cinîyanê ke ameyê kiştiş û vîndîkerdiş ame persayîş

Aqûbeta cinîyanê ke ameyê kiştiş û vîndîkerdiş ame persayîş

21 MIJDAR 2026
‘Ma do bi awankerdişê komîneyan nê prosesî de biresê serkewtiş’

‘Ma do bi awankerdişê komîneyan nê prosesî de biresê serkewtiş’

21 MIJDAR 2026
Hesekê de ciwanêk bi gulleyanê eskeranê Tirkan ame kiştiş

Çalakîya KHK’yî: ‘Polîtîkaya îxracî hêrişêko vera keda cinîyan a’

21 MIJDAR 2026
Girewteya neweşe Newroz Bozkurte vaznaya ra neweşxane!

Muracatê peydeştişê înfazî yê seba Newroz Bozkurte bê cewab mend

21 MIJDAR 2026

ARŞÎV

  • MIJDAR 2026 (294)
  • COTMEH 2026 (357)
  • ÎLON 2026 (274)
  • TEBAX 2026 (308)
  • TÎRMEH 2026 (406)
  • HEZÎRAN 2026 (336)
  • GULAN 2026 (327)
  • NÎSAN 2026 (349)
  • ADAR 2026 (422)
  • SIBAT 2026 (387)
  • ÇILE 2026 (540)
  • KANÛN 2025 (254)
  • MIJDAR 2025 (226)
  • COTMEH 2025 (209)
  • ÎLON 2025 (232)
  • TEBAX 2025 (210)
  • TÎRMEH 2025 (299)
  • HEZÎRAN 2025 (257)
  • GULAN 2025 (334)
  • NÎSAN 2025 (265)
  • ADAR 2025 (317)
  • SIBAT 2025 (317)
  • ÇILE 2025 (298)
  • KANÛN 2024 (293)

Ajansa Welat, bi xeberanê xusûsîyan, dosya, cigêrayîş, dîmen û vengan komelî agahdar û roşnî kena.

Bi şîarê agahîyanê raşt û objektîfan weşanî esas gêna, serê şopa heqîqetî de agahîyan vila kena.

Ajansa Welat bi xeber û tedeyanê xo bena veng û rengê welatî.

Xwediyê Îmtîyazê: Fahrettin Kılıç

Berpirsiyarê Karên Nivîsan: Mahmut Altıntaş

Navnîşan: Fırat Mahallesi, 553. Sokak, Tanlar Şehri Teras Evleri, B Blok,
Kat: 5 - No: 40, Kayapınar, Diyarbakır

Telefon: +90 (532) 519 37 73

E-mail: [email protected]
Malper: www.ajansawelat1.com
Twitter Youtube Instagram Whatsapp
  • Serrûpel
  • Têkilî
  • Derbarê Me De

© 2024 Ajansa Welat ● Yekemîn Ajansa xwerû Kurdî ● Hemû maf parastî ne

No Result
View All Result
  • HEME XEBERÎ
  • ROJANE
  • CINÎ
  • EKONOMÎ
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • KOMEL
  • WEŞÎYE
  • DINYA
  • FORUM
  • HUQÛQ
  • KULTUR
  • SPOR
  • KURMANCÎ

© 2024 Ajansa Welat ● Yekemîn Ajansa xwerû Kurdî ● Hemû maf parastî ne