Konferansê Huqûqnasan Kurd ê Demokratîkan, bi beşdarîya avûkatan û dezgehanê huqûqî yê çar parçeyanê Kurdîstanî Amed de ame viraştiş. Huqûqnasê ke beşdarê konferansî bîyî, dîyar kerd ke seba domdarî û serkewtişê prosesê aştî, ganî statuyê şarê kurdî qanûnê bingeyên de ca bigîro û gamê dihetî bêrê eştene.
Amed de Konferansê Huqûqnasanê Kurd ê Demokratîkan bi sloganê ‘Seba Azadî, Statu û Aştî Huqûqo Demokratîk’ Salona Konferansî ya Çand Amedî ya Şaredarîya Amedî ya Şaristanê Girdî de ame viraştene û di rojan dewam kerd. Konferans hetê Komeleya Huqûqnasanê Seba Azadî ye(OHD) ra ame amadekerdene. Konferansî de serekê baroyan ê şaristananê vakurê Kurdîstanî, rayberê dezgehanê huqûqî û heqanê merdiman, xeylê avûkatî û sewbîna rayberê DBP û DEM Partî yê ke huqûqnas ê amade bîyî. Konferansî de babetê ‘Aştî û Yewîya Neteweyî’, ‘Huqûqê Ciniyan û Komelê Demokratîkî’, ‘Rayberîyê Herêmî yê Demokratîk û Cugehpawitoxî’ û ‘Rayberîyê Herêmî yê Demokratîkî’ ameyî munaqeşakerdene.
Endamê Şubeyê Komeleya Huqûqnasanê Seba Azadîye (OHD) ê Colemêrgî Metîn Adiyaman û endama Şubeyê OHD’yî yê Mardînî Seher Acay amancê konferansî û statuyê şarê kurdî ser o ajansê me rê qisey kerd.
‘Derûdorê têkoşînî de bibî yew’
Metîn Adiyamanî dîyar kerd ke huqûqnasê kurdî têkoşînê demokrasî û azadîye de her tim bedêlê giranî dayî û winava: “Huqûqnasê kurdî yê ke zereyê têgêrayîşê demokrasî û azadîye yê şarê kurdî de zaf bedêl dayî, zaf têkoşîn kerd. Hem komeleya ma hem temsîlkarê bînî, dezgehê ma yê bînî ameyî têhet û nê babetan ser o munaqeşa kenê.”
Metîn Adiyamanî veng da heme huqûqnasanê kurd û tirk ke piştgîrî bidî na xebate û derûdorê nê têkoşînî de bebî yew û nê çîyî vatî: “Seba huqûqnasanê kurd ra vana, nê kar û baran ra wa dûrî nêkewî. Ganî bi taybetî embazê me yê huqûqnas, kurd bo, tirk bo, ferq nêkeno û piştgîrî bidî nê karî û zereyê nê karî de ca bigîrî. Hêviya ma na ya.”
‘Ganî qanûnê bingeyên ê newe de nasnameyê şarê kurdî bêro naskerdene’
Seher Acay zî bal ant rolê muzakereyan ser o û dîyar kerd ke gama tewr muhîm a prosesî qadê huqûq û qanûnî de ya.
Seher Acay îfade kerd ke qanûnê bingeyên ê newe de ganî naskerdişê fermî yê şarê kurdî, kultur, nasname û perwerdeyê bi ziwanê dayîke ca bigîro û wina qisey kerd: “Tesîrê nê konferansî prosesî ser o zaf zêde yo. Ma pîya paweyê qanûnan ê, qanûnê bingeyên, qanûnê destûrî yê. Kamcîn nuqtayî, kamcîn babetî nê qanûnî de gerek ca bigîrê, di rojî ma ney ser o sey huqûqnasan erjnayîş û şîroveyî kerdî.”
Rol, mîsyon û statuyê Abdullah Ocalanî
Qiseykerdişê xo de Seher Acay bal ant prosesê aştî û komelê demokratîkî ser o û vat ke ê konferansî de rol, mîsyon û statuyê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî ser o vindertî û wina dewam kerd: “Hem statuyê şarê kurdî hem zî sey sermuzakerekerdox statuyê Birêz Abdullah Ocalanî ame şîrovekerdene. Xora şima zî zanenî nê wextan de pêvînayîşî nêbenî. Ê semedî ra hewce yo ma hem tecrît, hem statuyê birêz Abdullah Ocalanî û hem zî naskerdişê statuyê şarê kurdî ser o, vinderî.”
Seher Acay dewamê qiseykerdişê xo de rojevê konferansî yê tewr xorîn û hîra ser o nê çîyî vatî: “Zaf nuqtayî est ê ke nê konferansî de ameyî erjnayene û şîrovekerdene. Hetê cinîyan est o, hetê statuyî est o, hetê ziwanî est o. No zî zafane muzakere û entegrasyon ser o yo. Nê nuqtayan de gerek merdim vajo, qanûnê bingeyên bîrê amadekerdene û ganî qanûn seba her di kîştan zî bêro xebitnayene. Qanûnê bingeyên de lazim o naskerdiş est bo, naskerdişê şarê kurdî est bo. Wexto ke ma vanî naskerdiş zî tena yew kîşte nê, ma behsê nasnameyê kurdî kenî. Ma behsê kulturê kurdan kenî, ma behsê ziwanê kurdî kenî ke ziwan de gerek perwerdeyê ziwanê dayîke ca bigîro.”
Mekanîzmayê heqîqetî
Eynê wextî de Seher Acay dîyar kerd ke seba fehmkerdişê çîyanê ke serranê verênan de qewimîyayê, awankerdişê dezgehanê cigêrayîşî yê taybetan hewce yo û qiseykerdişê xo wina qedêna: “Kîşta bîn ra seba çareserkerdişê problemanê ke bi serran o vernîya me de vindertî ganî mekanîzmayê heqîqetî bêro awankerdene, lazimtî bi mekanîzmayêka winasîn est a. Ganî nê mekanîzmayê heqîqetî meseleyanê esasîyan ser o vindero.”
