Şirnex – Navçeya Qilebanê ku bi kanên madenan hatiye dorpêçkirin ji ber toz û dûmana madenan û lêçûnên kanên madenan bêzar in. Şêniyên gundê Şiwêtê Sabrî Kaya anî ziman ku ew ji ber kanên madenan perîşan bûne û xwest ji wan re çareseriyek bê dîtin.
Talana xwezaya li Şirnexê, bi birîna daran, kanên madenan û lêgerîna petrolê di rojevê de ye. Ji aliyekî birîna daran û ji aliyê din jî bi kanên madenan xwezaya herêmê tê wêrankirin. Şirnex û navçeyên wê di nav dorpêça madenên komir, kevir, xîz û keviran de ne. Yek ji navçeya herî zêde kanên madenan lê hatine vekirin navçeya Qileban a Şirnexê ye. Li navçeya Qilebanê bi dehan kanên madenên weke komir, kevir, zer, bor, zîv, lîtyum, ax û hesin hatine vêkirin. Îhaleya van madenan jî şîrketên bi navê Acar, Ozdaglar, Sîhan, Evrensel û Aksu girtine. Ji aliyê van şîrketan ve xwezaya Qilebanê tê talankirin.
‘Derdora gund ji kanên komir û madenan ve hatiye dorpêçkirin’
Navçeya Qilebanê ku bi kanên madenan hatiyê dorpêç kirin bandora wê herî zêde li ser gundan dike. Li Qileban a ku welatiyên navçeyê piranî bi sewalkarî û çandiniyê debara xwe dikin ji ber ku erdên wan ji aliyê şîrketan ve hatine dagirkirin nikarin çandiniyê bikin û ji ber toz û dûmana kanên madenan jî cihên wan ên çandiniyê bandor dibin. Gundê Şiwêt ku derdora gund bi kanên komir û madenan hatiye dorpêçkirin yek ji gundê herî zêde ji kanên madenan bandor dibe ew gund e. Şêniyên gund ku debara wan li ser çandinî û sewalkariyeyê toz û dûmana kanên madenan bandorê li ser berhemên çandiniyê dike. Şêniyên gund dibêjin ku cihên wan ên çereyê jî ji aliyê şîrketan ve hatine dagirkirin.
‘Ji ber toz û dûmana madenan sewal û mirov nexweş dibin’
Sabrî Kaya ku li gund em bi wî re axivîn anî ziman ku ji ber kanên madenan bêzar bûne û xwest çareseriyek ji wan re bê dîtin. Sabrî Kaya destnîşan kir ku ji ber toz û dûmana kanên madenan mirov û sewal nexweş dibin û ev tişt gotin: “Em ji kanên madenan perişan bûne. Cihên avên me xera bûne. Hemû toz û dûmana wê li ser gund belav dibe. Hemû çilo û giyayê me di nav axê û tozê de ye. Sewalên me nexweş dibin, mirovên li gund nexweş dibin. Avên me kêm bûne. Tevahiyê derdora me kanên madenan û komirê ne. Her der di bin harfiyatê de mane. Em çareseriyekê dixwazin. Divê kanên madenan ne nezî gund bin. Bila çareseriyekê bibînin divê zerarê nedin gundiyan û xwezaya herêmê. Ser dar û fekiyên me tijê toz û dûman dibin. Li Qilebanê gelek kanên madenan vêkirine û ew yek jî xwezaya vir tune dike.”
