Amed – DFGê rapora xwe ya binpêkirinên mafên rojnamegeran a meha Mijdarê aşkere kir û da zanîn ku 21 rojnameger hatine binçavkirin, 3 hatine girtin û 39 weşan hatine qedexekirin.
Komeleya Rojnamevanan a Dîcle Firatê (DFG), Rapora Binpêkirina Mafên Rojnamevanan a Meha Mijdarê aşkere kir. Di raporê de hat destnîşankirin ku piştî qeyûmên ku ji aliyê desthilatdariya AKP-MHP’ê ve hatin tayînkirin, zext û binpêkirina maf ên li dijî rojnamevanan di meha Mijdarê de zêde bûye. Hat diyar kirin ku di çalakiyên li dijî qeyûman de gelek rojnamevan rastî êrîş û astengiyên polîsan hatine.
Rapora DFGê wiha ye: “Siyaseta qeyûm a ku li ser nîqaşên berfireh hatinkirin, bi tu awayî ji aliyê gel û siyasetê ve nehat pejirandin. Li gel vê jî ev siyaseta darbeyê careke din desthilatdariya AKPê û MHPê xist meriyete. Destpêkê de bi Esenyurt a Stenbolê dest pêkir û bi Merdîn, Êlih, Xelfetî, Dêrsim û Pilurê berdewam kir. Ev pêkanîna qeyûm li gelek navendan bû sedemê bertekên mezin. Bi pêkanîna siyasete tayînkirina qeyûman re êrişên li ser rojnamegeran jî di vê mehê de derket lutkeyê.
Li gelek deveran li hember qeyûm, gel daket kolanan û mafên xwe yên protestoyê bikar anîn. Lê bele li gelek noxteyan polis êrişî gel kirin. Ev bertek, çalakî û xwepêşandan bêyî ku raweste berdewam kirin. Di êrişên polîsan de hejmareke zêde hempîşeyên me jî hatin binçavkirin û şopandina wan a nûçeyê hate astengkirin. Êrişa li Êlihê di dîroka azadiya çapameniyê de weke bûyereke reş cihê xwe girt. Li Êlihê roja 4’ê Mijdarê li dijî qeyûm gel daket kolanan. Di vê serdemê de buroya Batman Sozê rastî êrişa polîsan hat û nûçegihanê rojnameyê Serhat Aslan hat binçavkirin. Roja 5ê Mijdarê nûçegihana JINNEWSê Pelşîn Çetînkaya, rojnameger Mizgîn Sonuk û xebatkarê rojnameya Yenî Yaşamê Veysî Akoren bi lêdanê û îşkenceyan polîsan ew binçavkirin.
Di 8ê Mijdarê de xebatkarê rojnameya Yeni Yaşamê Veysî Akoren dema di kolanê de li gel hempîşeyên xwe dimeşiyan rastî êrişa kesên rûyên xwe girtî hat. Van kesên rûyê wan bi maske girtî, xwe weke polîs dan nasîn û hewl dan ku rojnameger Veysî Akoren birevînin. Ji ber bertekên gel ên li derdorê nekarîn Akoren birevînin. Li gel daxuyanî û bertekên sazî û dezgeyên çapemeniyê jî Waliyê Êlihê di cihê ku navê kesên rûyên wan girtî aşkere bike rojnameger Akoren kire hedef.
Weke ku binçavkirin, tundî û astenkirina şopandina nûçeyan a li qadê ne bes bû, parvekirina nûçeyên ku rexne li qeyûm kirin jî weke sûc hat pênasekirin. Muhabîrê 10Haberê Furkan Karabay ji ber ku tayînkirina qeyûm a li şûna Şaredarê Esenyurtê Ahmet Ozer de kir nûçe û parve kir hat binçavkirin û dadgehê jî ew girt û şand girtîgehê. Qeyûmê Esenyurtê ku vîna gel xesp kiriye jî demildest midûrê çapemeniya şaredariyê ji kar avêt. Her du kesên weke kameraman dixebitîn jî cihê karê wan guherand.
Li dijî çapameniyê ne tene ev êriş pêk hatin. Rojnameger Roza Metina, Ahmet Sumbul, Erdogan Alayûmat (rojnamegerê xweser), Bîlge Aksû (rojnamegera xweser), Tûgçe Yilmaz (Bianet), Sûzan Demîr (Gazete Duvar), Serap Guneş (rojnamegera xweser), Havîn Derya, Mehmet Ûçar (rojnamegerê xweser), Bîlal Seçkîn (rojnamegerê xweser), Baver Yoldaş , karîkaturîst û rojnameger Dogan Guzel, Berfin Atli û Mehmet Yaşar Abatan bi giştî 14 rojnamegerên ku tenê di berdêla çêkirina nûçeyên xwe de heqdesta xwe girtibû hatin binçavkirin. Piştî binçavkirina sê rojan Mehmet Uçar û Zana Aksu hatin girtin.
21 Rojnamevan hatin girtin
Di meha mijdarê de 21 rojnameger hatin binçavkirin. Ev meh darbarê êrişan de bû meha ku herî zêde ya ji êrişên li dijî rojnamegeran re ‘malovaniyê’ kiriye. Hêjmara zêd ya van binçavkirin bi têra xwe nîşandide ku çiqa şert û mercên azad yên xebatê ji holê hatine rakirin. Li ser van encaman mirov kare bêje; azadiya çapameniyê êdi daye kerta herî binî.
Ji aliyê raya giştî ve jî hat dîtin ku tundiya li ser rojnamegeran ne tenê li qadê ye. Ev tundî heta meclîsa tirk jî çû. Serokê Partiya Nijadperest Devlet Bahçelî êdî di hemû civînên koma partiya xwe de gefên li dijî rojnamegeran roj bi roj zêde dike û bi gotinên weke ‘Em navê we dinivîsin’ dixwaze rojnamegeran bitirsîne. Rêxistinên sazî û dezgeyên çapameniyê bi helwesta ‘Êdî bes e’ bertekên tund nîşanî van kiryarên Baxçelî dan.
Di Meclîsa Tirk de di navbera Wezîrê Karên Hundir Alî Yerlîkaya û parlamenterên muxalefetê ji ber tayînkirina qeyûm nîqaş derket û veguherî hengameyê. Wezîr Yerlîkaya yê ji parastina çapemeniyê berpirs di nava vê hengameyê de kamareya xebatkarê ANKA’yê da ber kulman. Em vê êrişa li dij rojnamegeriyê qebûlnakin û şermezar dikin. Ev jî dide xuyakirin ku em rojnameger û rojnamegerî di bin çi xetereyan de dixebitin.
Di dawiyê de ji bo 25ê Mijdarê pêwîstî bi vekirina parantêzek heye. Di Roja Têkoşîna Li Dijî Tundiya li Ser Jinê de bi 10 hezaran jin daketin qadan û li dijî qetilkirin û tundiya li ser jinê sekneke xurt da nişan dan. Di van çalakiyan de gelek rojnameger hatin astengkirin û nûçegihana Ozgur Yurtaşê İrem Kabataş hat binçavkirin.
18 saziyên rojnamegeriyê toreke hevkariyê ava kirin
Rojnamegeran li gel van êrişan, carekê tenê jî bi paş ve gav neavêtin û ku pêwist dikir pêk anîn. Rojnamegerên ji binçavan hatin berdan bêyî ku navberek bixinê dest bi ristina nûçeyê û nivîsandina heqîqetê kirin. Li hember operasyonên ku navenda xwe Eskîşehîr bûn û li hember êrişên din ên li li dijî rojnamegeran pêk hat ji aliyê me rojnamegeran ve bi tundî hat protestokirin û peyama ku bi tu awayî dê paşve gavek jî neye avêtin hat dayîn. 18 saziyên rojnamegeriyê hatin gel hev û toreke bi hêz ya hevkariya rojnamegeriyê ava kirin. A ku dikeve ser milê me; hêzkirina vê torê ye.”
DFG di dawiya raporê de diyar kir ku gef li gelek rojnamevanan hatiye xwarin, 3 rojnamevan hatine girtin, derbarê 6 rojnamevanan de doz hatiye vekirin, 88 hezar û 80 lîre cezayê pere li du rojnamevanan hatiye birîn, 39 weşan hatine qedexekirin û hejmara rojnamevanên girtî jî 40’e.
