Siyasetkar Veysel Keser o ke Ewropa de surgun de ciwîyeno, dîyar kerd ke hêvîyê her kesê ke Ewropa de ciwîyeno agêrayîşê welatî yo û wina vat: “Seba awankerdişê komelê demokratîkî ma wazenê siyasetkarê ke Ewropa de yê zî tewrê nê prosesî bibê. Seba ke pêro beşê komelî tewrê prosesî bibê, ma wazenê Ewropa ra agêrê welatê xo.”
Prosesê ‘Aştî û Komelê Demokratîk’ ke hetê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî ra amebî destpêkerdene, 5ê Tebaxe de derbazê qonaxê ke neweyî bî. 5ê Tebaxe de qanûnê çarçewa yê ‘Xurtkerdişê paştîdayîşê netewî û yewbîyayîşê komelkî’ ke 12 madeyan ra yeno pê, bi îmzaya 367 parlamenteran pêşkêşê Meclîsî ame kerdene. Qanûno ke 8ê Tebaxe de Komîsyonê Edaletî ra derbaz bi, 10ê Tebaxe de Heyetê Pêroyî yê Meclîsî de ame qebulkerdene. Nika zî çimê şarî serê caardişê qanûnî de yo û mîyanê komelî de serê nê prosesî de munaqeşeyî yenê kerdene. Veysel Keser serra 2014 de sey hemşaredarê Raya Armûşî ame weçinitene û 11ê êlula 2016 de cayê ey de qeyûm ame tayînkerdene. Seba cezayanê hepisxaneyî ey verê xo da Ewropa û uca de têkoşînê xo dewam keno. Veysel Keseri derheqê proses û agêrayîşê welatî de seba ajansê ma qesey kerd.
‘Meseleya Kurdan konseptanê înkar, îmha û dardekerdişî ra derbazê serê masaya muzakereyî bena’
Veysel Keseri dîyar kerd ke Qanûnê Çarçewa Meclîs de bi raydayîşêk berz derbaz bi û wina qisey kerd: “Seba averberdişê prosesî Ewropa û welat de zaf kombîyayîşî ameyî viraştene. Nê kombîyayîşan de aştîye de israr vejîya meydan. Zaf siyasetkarî zî tewrê kombîyayîşan bîyî û nêticeyêko winasî vejîye meydan ke gerek nê qanûnî qij nêro vînayene. No qanûn do verê prosesî akero ke dej, gonî, pêkewtiş û şîdetê 50 serran biqedîno û meseleya Kurdan derbazê warê demokrasî û huqûqî bikero. Ma mîyanê prosesê de yê ke meseleya Kurdan bi rayê dîyalog û muzakereyan çareser biba. Bi xêrê îsrarê birêz Abdullah Ocalanî, tarîx de raya ewilîna, meseleya Kurdan konseptanê înkar, îmha û dardekerdişî ra derbazê serê maseyê muzakereyî bena, labelê; gerek kêmanîyê qanûnî zî bêrê vînayene û bê ereykewtiş rayê çareserkerdişê înan zî bêrê akerdene. Qanûnê Çarçewa destpêkêko muhîm o; o berê dewrê çek û şerî padano û berê dewrê siyaset û huqêqî akero. Labelê çareserîya demokratîk a meseleya Kurdan hema nêqedîyaya. Seba nê, şar nê qanûnî ra razî yo, labelê ey sey çareserîya peyêne nêvîneno. Babeta sereke aya ke, badê nê qanûnî, warê demokratîkbîyayîş û hemwelatîyê seypêyî de gamê neweyî yê qanûnî û sîyasî bêrê eştene. Eke şer û pêkewtiş biqedîyo û çekî bêrê veradayene, meseleya Kurdan eşkena warê asayîşî ra ver bi hetê siyaset, parlamento û faktoranê demokratîkan bêro kerdene. No seba Kurdan firsendêko zaf muhîm o.”
‘No qanûn eşkeno bibo destpêkê qonaxê ke neweyî’
Dewamê qeseykerdişê xo de Veysel Keseri dîyar kerd ke ganî bêro vînayene ke no qanûn meseleya Kurdan bi temamî çareser nêkeno û wina dewam kerd: “No qanûn bi xo heqê perwerdeyê bi ziwanê kurdkî bi temamî garantî nêkeno. Sîstemê qeyûmî nêqedêneno. Xoserîya herêmî yan zî rayberîya herêmî ya pêt nêvirazeno. Şinasnayîşê kurdan sey şarî qanûnê bingeyîn de garantî nêkeno. Pêro problemanê ke girêdayê siyasetkarên kurdî çareser nêkeno. Seba nê gerek bêro vatene; no peynîbîyayîşê çareserîya meseleya Kurdan nîyo. No qanûn eşkeno bibo destpêkê qonaxê de neweyî. Seba Kurdan firsendo tewr gird çi yo? Firsendo tewr gird o yo ke dewrê çekî qedêyeno û sîyaseto demokratîk dest pêkeno. Waştişê Kurdan êdî do warê sîyasetî de bêrê rojev. Babeta tewr muhîman ra yew zî babeta qeyûma a. Seba kurdan no babete zaf muhîm a. Qedîyayîşê sîstemê qeyûmî eşkeno bibo yew ji testanê tewr muhîman yê prosesê neweyî. Rayberîya herêmî seba çareserîya meseleya kurdan lazim nêkeno ke Tirkîya sîstemê xoserî bi nameyê taybetî qebul bikero. Eşkeno mîyanê sîstemê yewpare yê dewletê de rayberîya herêmî ya hêzdare, budceya herêmî ya hêzdare, heqê qerargirewtişê herêmî yo verên, rayberîya demokratîke û tewrbîyayîşê şarî bêro averberdene. No eşkeno demokrasîya herêmî pêt bikero. Eke amanc qedîyayîşê şerî yo ganî sîyasetkarî zî bieşkê bi azadî sîyaseta xo bikerê. Seba nê qonaxê neweyî ganî babeta girewteyanê sîyasî, qedexeyê siyasî, heqê weçînitene û heqê parlamenteran, hemşaredarî bi hawayêko cidî bêrê erjnayene. Seba Kurdan tehlukeyo tewr gird o yo ke prosesêk yewhet virazîyo: la reformê demokratîkî nêrê kerdene. No eşkeno komelê Kurdan de bibo sebebê bêbawerîye.”
‘Ez nê qanûnî sey nêticeya peyêne nêvînena’
Veysel Keseri ard ziwan ke eke polîtîkayên asayîşî, şer û operasyonî biqedîyê, do aborîya herêmê xurt bibo û wina vat: “Sîyaset îstîqrarê zereyî zêde keno. Pozîsyonê Tirkîya herêmê de eşkeno mezbut bibo. Tewr muhîm Tirkîya eşkena biba welatêko ke meseleya Kurdan bi rayê demokratîk û siyasî çareser kerda. Tirkîya zî berpirsîyarîyêka newe gêna serê xo. Eke dewlete vajo; çekan bidê kişte. Kurdî eşkenê bipirsê badê ke ma çekî veradayî, ma do waştişanê xo yên demokratîk bi kamcîn rayê bîyarê ziwan? Gerek cewabê nê persî bêro dayene. Ez nê qanûnî sey nêticeya peyên nêvînena. Ez ey sey qonaxê derbazbîyayîşî vînena. Seba Kurdan hetê pozîtîf no yo; dewrê çek û şerî derbazê sîyasetê demokratîkî beno.”
‘Ma wazenê Ewropa ra agêrê welatê xo’
Peynîya qiseykerdişê xo de Veysel Keseri behsê agêrayîşê welatî kerd: “Ewropa de bi hezaran parlamenterî, rayberî, hemşaredarî û siyasetkarê Kurdî estê. Yew zî tewrê hedîseyê şîdetî nêbîyo. Seba xebatanê xo yên sîyasî vera înan hêrîşî virazîyayê. Bi hezaran kesî bi rayê terorî teberê sîyasetî de ameye verdayene. Ewro hema zî hemserekê verênî yê HDP’yî Fîgen Yuksekdag û Selahattîn Demîrtaş girewteyê. Hêvîyê her kesê ke Ewropa de ciwîyenê serbestveradayîşê girewteyanê sîyasîyan o. Seba awankerdişê komelê demokratîkî û seba ke ma averberdişê nê prosesî de tewrê ci bibê û paştî bidê, ma wazenê siyasetkarê ke Ewropa de yê zî tewrê prosesî bibê. Seba ke pêro beşê komelî tewrê prosesî bibê, ma wazenê Ewropa ra agêrê welatê xo.”
