Parlamenterê Bedlîsî yê DEM Partî Huseyîn Olan derheqê prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî de dîyar kerd ke qanûnê çarçewa kilîtê demokrasî yo û wina vat: “Bi nê kilîtî hem kurdî do biresê heqanê xo hem zî do komelêko demokratîk bêro awankerdiş.”
Prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî ke pêro Rojhelatê Mîyanênî ser o tesîr keno, nika qonaxê viraştişê qanûnê çarçewa yanî qanûnê bingeyêne de yo. Yeno pawitiş ke ewro “Verkaarê Qanûnê Çarçewa” pêşkêşê Meclîsî bêro kerdiş û proses aver şêro. Nê averşîyayîşê ke prosesî de benê, rasterast aramîya Kurdîstan, Tirkîya û xeylê welatanê Rojhelatê Mîyanênî ser o tesîr kenê, o semed ra çimê her kesî nê prosesê amadekerdişê qanûnî ser o yo. Pawitişê miletî hîrayîya qanûnî yo ke ganî heqê her kesî tede ca bigîrê.
Parlamenterê Bedlîsî yê DEM Partî Huseyîn Olanî derheqê proses û amadekerdişê qanûnî de ma rê qisey kerd û pawitişê miletî îfade bikerê.
‘Estbîyayîşê qebul kerd nika zî dora qebulkerdişê heqanê ma ya’
Huseyîn Olanî îfade kerd ke sîstem no se serrî yo sîyasetê çînbîyayîşê kurdan ser o kena û dîyar kerd ke kurdan zî vera nê qirkerdişî seba heqanê xo xeylê reyan serewedarna. Huseyîn Olanî da zanayene ke serewedaritişo girs 1974î de dest pêkerd û wina vat: “40 serrî şerêko xeyê zehmet qewimîya û dewlete şerêko lêmin kerd. Mîyanê nê şerî de 3 hezar û 500 dewê Kurdistanî ameyê vengkerdiş û 17 hezar merdimî ke kiştoxê inan nêasênî cuya xo ra bîyê. Kurdan zî seba estbîyayîşê xo, nasnameyê xo û ziwanê xo serewedarna. Dimayê nê têkoşînî dewlete estbîyayîşê kurdan qebul kerd, la heqê înan qebul nêkerdê. Çîyo muhîm zî no bi. Serek Apo zî vano, ‘Êdî estbîyayîşê kurdan ame qebulkerdene û ma sîyasetê xo bedilnenê, şerî vîndarnenê, siyasetêko demokratîk kenê. Ma do meseleyê kurdî bi rêbazanê muzakere, aştî û bi siyasetê demokratîk çareser bikerê’.”
‘Şer û têkoşîne dewlete ard masa ser’
Huseyîn Olanî vat ke şer û kaosî ke Rojhelatê Mîyanênî de yê, ê zî bîyî sebeb ke dewlete nêzdîyê çareserîye biba û wina domna: “Rojhelatê Mîyanênî de kaosêk est o, şerî benê, sînorî vurîyenê, lewma dewlete zî tayê çîyî seba xo lazim dîyî ke nê problemî bi hawayêko aştîyane çareser bikero. Dewleta ke nêwaşt sey Sûrîye, Îraq yan zî Îran bêro serê aye û na rastîye dîye. Lazimtîya kurdan zî bi muzakereyî est a. Amancê hêzanê gerîla yê dinya o yo ke bi çekan dewletanê ke pîya şer kenê bîro mase ser. Êdî dewlete zî na yewe qebul kena û ameye masa ser.”
‘Hema tayê hêzî vera proesî yê’
Huseyîn Olanî ard vîr ke mîyanê dewlete de xeylê hêzî nêwazenê problemî bi rêbazanê muzakereyî bêro çareserkerdene û qieykerdişê xo wina domna: “Seba ke xeylê kesan bi nê şerî dewamkerdişê îqtîdarê xo waşt. Xeylê partîyê nîjadperestî zî wazenê bi şerêko lêmin menfeetanê xo bidomnê. Hema zî tayê hêzî vera nê prosesî yê. Mîyanê AKP’yî de zî tersê nê est o ke bi nê prosesî îqtîdarê înan destê înan ra şêro, o semed ra proses derg rameno. Aşma adare de Îmrali de mutabakatêk ame îmzakerdene. Goreyê nê mutabakatî ganî qanûnî bêrê amadekerdene. La rîyê tersî ra hema zî AKP sivik nêzdî beno.”
‘Qanûnê çarçewa bingeyên o, la her çî çareser nêkeno’
Huseyîn Olanî bale ant statuyê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî ser o û dîyar kerd ke organîzekerdoxê nê prosesî Abdullah Ocalan o. Huseyîn Olanî îfade kerd ke ganî kurdî zî destê Abdullah Ocalanî xurt bikerê û peynî de nê çîyî vatî: “Pawitişê gameeştişê dewlete şaş o. Ganî ma bi rêxistinbîyayîşê xo gaman bidê eştiş. Senî ke kayê kaşkaşokî de gamî yenê eştiş sîyasetê ma de zî ganî ma gamanê winasînan bierzê ke ma serkewê. O semed ra, qanûnê çarçewa qanûnêko bingeyên o, la her çî bi yew game çareser nêbeno. No qanûn kilîtê demokrasî yo. Bi nê kilîtî hem kurdî do biresê heqanê xo hem zî do komelêko demokratîk bêro awankerdiş. Her çî bi nê qanûnê çarçewa çareser nêbeno la game game ana. Serek Apo zî vano ‘Ganî ma negatîf nêzdî nêbê. Bi hawayêko pozîtîf nêzdî bibê û goreyê nê têkoşînê xo xurt bikerê’.”
