Wextêro ke Ewropa germîya veşnayoxe ciwîyena, pisporan bale ante ser o ke ewropa bîya herêma ke dinya de tewr lez germ bena û veng da ke ganî polîtîkayê krîzê îklîmî bilezabez bêrê caardene.
Ame resnayene ke Ewropaya Rojawanî 2026î de bi pêlê hewaya germe ya tewr xurte ya hezîrane reyde rî bi rî mende. Pisporan vat Ewropa goreyê globale lez germ bena û êdî xebatê vurîyayîşê îklîmî nêyenê taloqkerdene.
Zanistkarê Servîsê Vurîyayîşê Îklîmî yê Copernicusî Julîen Nîcolasî vat pêlê hewaya germe yê aşmanê gulane û hezîrane hem normalanê demserre ra zaf erey dest pêkerd hem zî bi şiklêko awarte xurt bîyî. Goreyê dataya Rêxistina Meteorolojî ya Dinya, peynîya hezîrane de rojhelatê Almanya de 41,7, Vîyana de 40 û rojawanê Fransa de 43,8 derece germî ame pêmîtene.
Bi tesîrê germîya zêde Fransa û Îspanya de adirê daristanan ê girdî vejîyayî û 300 hezarî ra zêdeyêr kesî ameyî tehlîyekerdene. Serekkomarê Fransa Emmanuel Macronî qewimîyayîş sey krîzê adirî yê tewr girdî yê badê Şerê Dinya yê Dîyinî pênase kerd. Ajansê Cugehî yê Ewropa eşkera kerd ke êdî bi rîskê “megazuwayîye” reyde rî bi rî ya.
Pisporan vat tesîrê tewr giranî yê germî kalan, nêweşanê kronîkan û beşanê kêmîameyeyan ser o yeno dîyene. Zanistkaran vat germîya berze ya domdare û hewayo ke şewe de zî germ maneno, bedenê merdimî de stresêko cîdî virazenê û eşkeno bibo sebebê pirodayîşê germî, giranbîyayîşê nêweşîyanê zerrî û reyeyan û merdişî.
Goreyê otorîteyanê weşîye emser Ewropa de 150 mîlyonî ra zêdeyêr kesî pêlanê hewayê germî ra tesîr girewt û peynîya hezîrane de teqrîben 10 hezar merdişê zêdeyî qewimîyayî. Rêxistina Weşîye ya Dinya (DSO) eşkera kerd ke 20 serranê peyênan de Ewropa de merdişê girêdayeyê germî se ra 30 zêde bîyî û her serre teqrîben 175 hezar kesî rîyê germîya zêde ra cuya xo ra beno.
Direktorê Herêma Ewropa yê DSOyî Hans Kluge vat zafîya welatanê Ewropa seba tesîranê pêlanê hewayê germî yê weşîye ser o hazir nîyê û germîya zêdeye eşkena nêweşxaneyan bêfonksîyon bikero.
Zanistkaran hişyarî da ke zêdebîyayîşê germîya globale resayo 1,4 dereceyî û eke no meyl dewam bikero, sewîyeya 1,5 dereceyî eşkena verê ke des serrî bivîyarê bêro vîyartene; bi naye rîskê ekosîsteman ser o, asayîşê awe û werdan û înfrastrukturanê ekonomîkan do hîna zî girs bibê.
