Nameyê Beytocanî yo raşt Beytullah Gunerî yo, hunermendanê nêmerdebîyayeyan ê muzîkê kurdkî ra yew o. Ey ciwîyayîşê xo de vengê şarê xo resna dinya û eynî wext de dejê sirgûnî zî xorîn ra hîs kerd.
Beytocan, yanî Beytullah Gunerî, 1ê Citmengê 1955î de Farqînê Amedî de amo dinya û hewt serrîya xo de keyeyê xo de bar kerdo, şîyo merkezê Amedî. Nê vurnayîşê cografî yê serranê verênan, ciwîyayîşê ey de nuqtayanê şiknayîşî yê tewr verênan ra yew hesabîyeno.
Qabiliyetê Gunerî yê ser muzîkî, wextê qijkekîya ey de vejîya werte. Ey serra verî de besteyê xo semedê hunermendanê bînan nuştêne, bi xo nêvatêne. Badê ke Selamî Şahînî ke nameyê “Beytocan”î zî ey pa nayo, vato “Ti çira besteyanê xo bi xo nêvanê?”, dest pêkerdo besteyanê xo vajo. Kaseta xo ya verêne serra 1990î de vet. Nê anektodî ra zî aseno ke tesîrê embazanê ey serê awankerdişê şinasîya (kimlik) ey a muzîkî de çiqas pîl bîyo û nameyê ey o hunerî “Beytocan” ça ra yeno.
Felsefe û nêzdîbîyayîşê ey o hunerî
Vindertişê hunerî yê Beytocanî, fikarê tîcarîyan ra dûrî bî û derdê şarê xo ardêne ziwan. Beytocanî her wext vatêne ke ey semedê pereyan huner nêkerdo û derd û kulanê şarê kurdî eserê xo de ardîşê ziwanî ra xo pey nêanto. Nê helwestê ey mojneno ke o tena muzîsyenêk nê, eynî wext de vengê komelê xo zî bîyo.
Herçiqas ke berhemê ey ê muzîkî zaf nêbîyê zî, tesîrê ey zaf pîl bi. Hunermend Beytocanî heta nika 4 albumî vetî. Ancî zî o nameyêko ke heme kurdî ey nêzî ra şinasnenê. No rewş mojneno ke hunerê ey zêdeyî ra vîşêr esasê kalîteyî ser o bîyo û vîrê komelkî de reyanê xorîn veradayê.
Serrê sirgûnî û ciwîyayîşê ey ê Swêdî
Serra 1991î, ciwîyayîşê Beytocanî de gama şiknayîşî ya dramatik bîye. Serra 1991î de mecbûr mend ke Ewropa rê îltîca bikero. Nê koçê mecbûrî, şinasîya ey a şexsî û hunerî ser o tesîrê xorîn veradayî.
Hunermendo ke 1991 ra nata Swêd de ciwîyayêne, deyîrê ey hema zî fek ra fek gêrenê. Herçiqas ke serrê sirgûnî mabenê ey û şarê ey de dûrîyêka fîzîkîye viraşta zî, ey bi wasitayê muzîkê xo girêdayîya xo şarê xo de nêbirrîya. Ey 32 serranê ke Swêd de vîyarnayî, hem hewl da ke kulturê neweyî rê adapte bo, hem zî kokê xo pawitî.
Weşîya ey weş nêbî
Serrê hunermendî yê peyênî bi nêweşîyan vîyartî. Peyê nê serrêkî de derheqê weşîya Beytocanî de xeberê xirabî vejîyayêne. Heta tayê xeberan de îdîa bî ke hunermendî weşîya xo fînaya ra. Na rewşî hem semedê ey, hem zî semedê heskerdoxanê ey prosesêko zor viraşt.
Beytullah Gunerî ke bi nameyê Beytocanî yeno şinasnayene û demêko derg bî teberê welatî de tedawîya qanserî dîyêne, nêweşxaneyo ke tede tedawî dîyêne, weşîya xo fîna ra. Hunermendî 12ê Êlula 2023yî de paytextê Swêdî Stockholm de çimê xo dinya rê girewtî. Xebera mergê ey, camîaya muzîkê kurdkî de xemgînîyêka pîle viraşte.
Mîras û tesîrê ey
Mîraso ke Beytocanî peyê xo de verado, tena bi eserê ey ê muzîkî sinorîn nîyo. O hunermendêko ke tecrubeyanê xo ser o dejê sirgûnî, hîsê aîdîyetî û têkoşînê şinasîya kulturî ardî ziwan, wina yeno vîrardiş. Muzîkê ey, tena yew erjê estetîkî nê, eynî wext de pawitişê vîrê komelkî û şinasîya kolektîfe rê zî xizmet kerdo.
Ey bi çend albuman xo bi kîtleyanê girdan dayo şinasnayene û no zî hêz û xoserîya hunerê ey mojneno. Qiseyê ey “La ez nêvîna zî, şarê ma, tornê ma do bêguman bivînê” bawerîya ey a bi neslanê neweyan, hîvîya ey a ke vîzyonê hunerî yê ey ra zî de ya, mojneno ra.
Vengdayoxê tecrubeyî
Beytocan, tena temsîlkarêkê muzîkê kurdkî nê, eynî wext de sey şahîdê dewranêkî û vengdayoxê tecrubeyê sirgûnî derbasê tarîxî bi. Têkoşînêko ke ey serranê peyênan ê heyatê xo de vera nêweşîye da û peynî de nê şerî vîndî kerd, hetanê ey ê însanî û hunerî reyna raverê çiman. Dima ke o merd zî, muzîkê ey hema zî fek ra fek gêreno û no zî sûbutanê tewr rindan ra yew o ke mojneno hunerê raştikênî nemerde yo.
