Ewro serrgêra Qirkerdişê Madimakî yo 32. o. 33 hunermend, nuştox, zanyarî nê qirkerdişî de ameyê kiştene. Rixmo ke 32 serrî qirkerdişî ser o vîyartê zî mîyanê komelê elewîyan de nêame xovîrakerdene û her serre bi girseyî kesê ke merdê yenê vîrardene û venga dewlete yeno kerdene ke efûyê xo biwaza.
Serra 1976î de dewa Banazî ya qezaya Yildizelî ya Sêwasî de Komela Pîr Sultan Abdal ameye akerdene. Komele awanbîyayîşê xo reyde dest bi organîzekerdişê festîvalan kerd. Na komele xeylê komeleyanê bînan reyde 12ê êlula 1980î de ameye girewtene. Serra 1988î de Anqara de Komela Kulturî ya Pîr Sultan Abdalî (PSAKD) ameye akerdene û reyna Festîvala Pîr Sultan Abdalî ya Kulturî ameye destpêkerdene. La festîvala de ke serra 1993î de Otêla Madimakî de ameyê kerdene, zîhnîyeto faşîst û apeymende qirkerdişêko hovane kerd. Xeylê hunermend, zanyar, şaîrî yê komelê elewî şaristananê cîya cîyayan ra beşdarê festîvale bîyê. No qirkerdişo ke sey Qirkerdişê Madimakî ameyo pênasekerdene, 2ê temmuza 1993î de Sêwas de ame kerdene û 33 hunermend, zanyar û nuştoxî ameyê veşnayene. Nê qirkerdişî rîpelêko sîya tarîxê Komara Tirkîya de akerd. Nê qirkerdişî ra ver zî komelê elewî Çorum, Meletî û Mereş de ameyê kiştene.
‘Ayetê Şeytanî’ kerd mana
Komara Tirkîya ya ke zîhnîyetê faşîst ê yewperest ser o ameya awankerdene, xo rê sey netewe tirk, sey bawerî zî Îslamo Sunî esas girewto. Bi serran o nê îdeolojîyî heme şar û bawerîyê ke Tirkîya de ciwîyenê, înan rê yeno ferzkerdene. Serra 1993î de grûbêka faşîst û apeymenda bi manaya ke Azîz Nesînî kitabê Selman Ruştu yê bi nameyê “Ayetê Şeytanî” weşanaya, beşdarê festîvale benê û sloganêd ‘Azîz Nesînî rê merd’ vernîya otêlê Madimakî de kom benê û hêrişê otêlê kenê. Her ke şono girseya faşît û apeymenda ya ke vernîya otêlî de ya, gird bena. Uca de qiseykerdişê provakatîfî yenê kerdene û kesanê ke nşmajê sibayî kenê, înan ser o zî tesîr kenê. Girseya ke vernîya otêl de kom bena, ver bi saetanê şandî otêle veşnenê. Demêko kilm de otêle adir gêna û 33 kesî yenê kiştene.
Kesanê ke cuya xo vîndî kerda
Hêrişî de 33 hunermend, zanyar, şaîr, nuştox û wendekarî, 2 xebatkarê otêle û 2 hebî hêrişkaran cuya xo vîndî kerde. Tayê kesanê ke cuya xo vîndî kerde, nê yê: Metîn Altiok, Behçet Aysan, Hasret Gultekîn (22), Asim Bezircî, Muhlîs Akarsû, Nesîmî Çîmen, Serkan Dogan (19).
Prosesê hiqûqî
Roniştişê Dewaya Sêwasî Mehkemaya Ewlekarîya Dewletî (DGM) ya Anqara de ameye kerdene. Pêroyê 124 versucî ameyê muhakemekerdene. Cezaya îdamî seba 33 versucan ameye dayene. La nê cezayê îdamî dima heme bedilnayê kerdê cezaya hepsî yê muebetî. 37 kesî ameyê girewtene. La nînan ra xeylê kesî dima ameyê veradayene.
Qirkerdişî de rolêko sereke yê dewlete bi xo est bi. Seba ke bi saetan kesê apeymende yê vernîya otêle de kom benê la polîsî tedbîran nêgênê û mudaxaleyê înan nêkenê. Derheqê tu rayedaranê dewlete de riyê kemane û îxmalkarîya înan de cipersayîş nêame destpêkerdene û dewa nêameye akerdene.
‘Wa seba miletê ma bi xêr bo’
Dewaya derheqê versucanê fîrar de serra 2012î de ameye taloqkerdene û versucî cezakerdişî ra xelesîyayê. Serekwezîrê ê wextî Recep Tayyîp Erdoganî vat, ‘Wa seba miletê ma bi xêr bo.’ Nê vatîşê Erdoganî nîşan dano ke dewlete senî nêzdîyê komelê elewî bena. No vatiş ray pêroyî û bi taybetî komelê elewî de bi sebebê nerazîbîyayîş û hêrsêko pîl.
