Mektuba verêne ya Mehmet Hayrî Durmuşî ke badê tepiştişî Hepisxaneyê Leşkerî yê Amedî ra keyeyê xo rê erşawitbî, bi belgeya mergî û çîyanê ci yê şexsîyan pîya, reya verêne ame parekerdene.
Mektuba Mehmet Hayrî Durmuş o ke qadroyanê pêşengan ê Têgêrayîşê Azadîye yê Kurdan ra yo û nameyanê sembolan ê Xoverdayîşê Rojeyê Mergî yê Girdî yê 14ê temmuze ra yo, reya verêne hetê ANFyî ra yena eşkerakerdene.
Mehmet Hayrî Durmuş 30ê teşrîna peyêne 1979î de Ferhat Kurtayî reyde pîya qezaya Qoserî ya Mêrdînî de ame tepiştene û dima Hepisxaneyê Leşkerî yê Amedî de ame tewqîfkerdene. Mektuba xo ya verêne de ke 24ê çeleyî 1980î de nuştbî, ey keyeyê xo rê dano zanayene ke rewşa ci ya weşî rind a û waşto ke goş nêdê îdîayanê ke derheqê tepiştişê ci de vejîyenê.
Vîdeo de mektuba Durmuşî hetê waya ci Ayten Durmuşe ra yena wendene. Çîyê ci yê şexsî ke badê şehadetê ci hetê pîyê ci Îsa Durmuşî ra ameyî girewtene, belgeya mergî, cilê ci, destmalê ci, nasnameyê wendekarî, saete û qelema ci, hetê Yildiz Durmuşe ra yenê nawitene. Yildiz Durmuşe belgeyê takdîrî yê serranê wendişî zî mojnayî û vat: “Tayê kesî vanê ke no bêşiur bî, bê ke çîyêk bizanê hereket kerd. La ê hende serkewte bîyî… Mekteb de, keye de, mîyanê hevalan de hertim wina bîyî.”
Yeno vatene ke vîdeo 1991î de badê viraştişê gorê şehîd Hayrî Durmuşî ameyî qeydkerdene.
Mektuba şehîd Hayrî Durmuşî:
“Bawo,
Demêk ra ver ez ameya tepiştene. Demêk destbendkerdişî de menda, dima ame tepiştene. Nika Hepisxaneyê Leşkerî yê Amedî de ya. Nêzana ke şima pê hesîyayî ez ame tepiştene yan nê; mi waşt ke rewşa xo bidî zanayene.
Seke şima zanê, demêko derg o mi gêrayêne. Peynî de netîceyê cigêrayîşan de ez ameya tepiştene. Beno ke derheqê sebebê tepiştişê mi de xeberê bêmane û bêbingeyî vila bîbê. Goş medê nê vatişan.
Rewşa mi rind a, tu problemê mi çin o. Şima rê senî îzah bikerê wa bikerê; mi verê zî gelek reyan îzah kerdêne: no têkoşînêk o, tede her çî est o. Mi bi tehemulkerdişê her çîyî xo eşt nê têkoşînî. Ez rewşa xo ya ewroyine normal vînena, çike çîyê ke ez seba ci têkoşîn kena, zaf heqdar ê.
Ewro zordarî û tehekumê ke hem şoreşger hem heme şarî ser o yeno caardene, zulmêko bêheq o. Nê têkoşînî de bi hezaran şoreşgerî beyraq eşte meydan û vera zulmê dewlete têkoşînê xo dewam kenê. Gelek hevalê min ê erjîyayeyî nê têkoşînî de ganê xo ra bîyî. La ne mergê înan, ne zî eştişê bi seyan şoreşger û welatperweran zîndanan ma xemgîn nêkeno û ma nêdano çokan ser.
Cayê ma wa koyî bo, wa zîndanî bê, wa deştî bê yan zî wa şert û mercê tewr xirabî bê, ma do vera zulmê kolonyalîstanê tirkan hertim xover bidê û ma mecbur ê.
Derheqê mi de xem mekerê. Qederê mi û qederê bi seyan hevalanê min ê qehremanan yew o. Heta qederê ma û qederê şarê ma yew o. Hetê şoreşgeran de cagirewtişê şarê ma vera kolonyalîzmê tirkan, gama verên a ke ma pêrune biresno xelisîyayîşî.
Seba na raştîye hem şarê ma hem bi seyan şoreşgerî û welatperwerê zîndanan do zehmetîye biancê. La bawerîya ma temam a ke na zehmetî do teqez biqedîyo û ma do azad bibê.
Mi rê mektub menusê, birayê mi zî menusê. Şert û mercê hewayî yê xirabî de seba pêdîyayîşî meyrê tîya. Eke şima zaf xem bikerê, birayanê mi ra yew bêro mi bivîno. Bi taybetî maya mi qet nêro.
Reyna vaja: rewşa mi rind a, tu problemê mi çin o.
Nika hende.
Ez destanê şima û yê maya xo maçî kena. Ez çimanê wayûbirayanê xo û veyve maçî kena. Selamê mi biresnê heme dostan û hevalanê mi.
Mehmet Hayrî Durmuş 24.01.1980”
