Wan – Aktîvîsta TJA’yî Gurbet Oktaye û Endama Meclîsê Şaredarîya Îpekyolu Oznur Evîne bale antî xebatanê vera şîdetê cinîyan ser. Înan dîyar kerd ke ê bi armancê cinîya azade û komelo azad atolyeyanê xo virazenê û vat: “Ganî cinî xo rêxistin bikerê û vera sîstemê camêrdperest yewbînan bipawê.”
Çalakî û xebatê komeyî yê 25ê Teşrîna Peyêne, Roja Mîyanneteweyîye ya Têkoşînê Vera Şîdetê Ser Cinîyan şaristan, qeza, mehle û dewan de dewam kenê. Hetê 25ê teşrîna peyêne ra zaf mehleyanê Wanî de atolyeyê agahdarkerdiş û perwerdeyî yê cinîyan yenê viraştene. Nê xebatê cinîyan bi pêşengîya Tevgerê Cinîyanê Azadan (TJA) û bi tewrêbîyayîşê endamanê Meclîsanê Cinîyan ê Şaredarîyanê Qezayanê Wanî dewam kenê.
Aktîvîsta TJA’yî Gurbet Oktaye û endama Meclîsê Şaredarîya Îpekyolu Oznur Evîne derheqê çalakî û xebatanê cinîyan de ajansa ma rê qisey kerd.
‘Wa cinî bêrê têhet û qisey bikerê’
Gurbet Oktaye da zanayîş ke înan 3ê teşrîna peyêne de dewan û mehleyanê Wanî de dest bi xebatanê 25ê teşrîna peyêne kerdo û derheqê xebatanê xo de wina qisey kerd: “Eynî roje de zaf merkezan de atolyeyê ma benê. Atolyeyê ma hetê TJA û Meclîsanê Cinîyan ê Şaredarîyan ra yenê ramitene. Armancê atolyeyanê ma no yo ke cinî bêrê têhet û problemanê xo yê ke cuye de raştê înan yenê, biyarê ziwan. Badê ke cinî yenê têhet, problemanê xo zî pîya çareser kenê.”
Armancê atolyeyan agahdarkerdiş û vurnayîş o
Gurbet Oktaye bale ante şîdetê camêrdsalarî ser û derheqê na babete de wina vat: “Goreyê cinîyan, şîdeto psîkolojîk şîdeto tewr zaf o û cinî tewr zaf nê tewir şîdetî ra derd ancenê. Nê serran de şîdeto dîjîtal zî zaf zêde bîyo û şîdetê ekonomîkî reyde tesîrê xo hîna zaf kerdo. Camêrdî nêwazenê ke cinî xo îfade bikerê û mîyanê komelî de sey şexsîyetî ca bigîrê. Tayê cinîyê komelê ma zî tesîrê ferasetê camêrdan ra nêeşkenê şîdetê ke ser o înan yeno kerdene zî biyarê ziwan. Her hetê cuye de tesîrê ferasetê camêrdperestîye xo mojneno. Coka armancê ma yê viraştişê atolyeyan agahdarkerdişê cinîyan o ke vera nê ferasetî haydar bê û nê ferasetî bivurnê.”
‘Cinî binê dopêçê zextê komelî de ya’
Peynîya qiseykerdişê xo de Gurbet Oktaye bale ante çalakîyanê cinîyan ser û wina vat: “Ma çalakîyan de bale ancenê merdişanê biguman ê cinîyan ser la no bes nêkeno. Çîyo ke ma xebatanê komebîyayîşî de fam kerdo no yo ke cinî zaf tena mendê. Wexto ke ma şinê keyeyan, tesîrê camêrdan ra cinî nêeşkenê bi rehetî qisey bikerê. Ma xebitîyenê ke nê cinî bêrê û ma reyde qisey bikerê û problemanê xo biyarê ziwan. Sewbîna cinî tena binê şîdetê mêrdê xo de ney, hetê vistewre, vistewrî û heme qismanê komelî ra zî raştê şîdetî yena. Tayê cinî est ê ke hende binê zextî de yê ke hema nêzanê çarşî kotî de ya.”
‘Bingeyê xokiştişê cinîye problemêko psîkolojîk nîyo’
Oznur Evîne merdişanê bigumanan ê cinîyan ser o ke her roj zêde benê vinderte û vat: “Ma her roj bi merdişê biguman ê cinîyêke hişyar benê. Zaf rey vanê ‘psîkolojîya aye baş nêbî, coka xo kişt.’ La wexto ke ma bingeyê ey tehqîq kenê, a cinî bi destê sîstemê camêrdperestî yena qetilkerdene. Ganî ma tayê tewiranê şîdetî ser o zî vindê; şîdet tena fîzîkî nîyo, bi tewiranê ekonomîk û psîkolojîk zî xo mojneno û ganî nê pêro sey şîdetî bêrê qebulkerdene.”
‘Sîstemê camêrdperestî sebebê xokiştişî yo’
Qiseykerdişê xo de Oznur Evîne derheqê sîstemê camêrdperestîye û atolyeyanê ke seba cinîyan yenê viraştene de wina vat: “Ma aşma teşrîna peyêne de xebatanê xo bitaybetî şîdet û kiştişê cinîyan ser o ramenê. Atolyeyanê xo de ma tewiranê şîdetî ser o vindenê û derheqê nê çîyî de cinîyan agahdar kenê. Wexto ke ma ewnîyenê, atolyeyan de zaf embazê cinî vanê ‘ma şîdet nêdîyo.’ La wexto ke ma babeta tewiranê şîdetî akenê, şîdetê ke înan ser o yeno kerdene vejîyeno meydan û haydarîyêk vejîyena.”
‘Ma cinîyan hetê huquqî ra agahdar kenê’
Oznur Evîne dîyar kerd ke cinî gedeyîye ra nat bi ferasetê camêrdperestî yenê pîlkerdene û kewenê binê tesîrê nê ferasetê xirabî. Oznur Evîne ard ziwan ke goreyê nê ferasetî rolê cinîye est ê û derheqê na babete de wina vat: “Misal ‘cinî maye ya û cinîya camêrdêk a’. “Sîstemê camêrdperestî de xizmetkarîya camêrdî ra teber cinîye rê tu rol nêameyo dayîş. No çî zî beno sebebê şîdetê vera cinîye.” Armancê ma no yo ke heta 25ê teşrîna peyêne her cayê şaristananê xo de atolyeyan virazê, cinîyan agahdar bikerê û hetê huquqî ra bidê zanayîş ke ‘cinî eşkenê çi bikerê’.”
‘Xebatê ma esasê Komelê Azadî ser o yê’
Dewamê qiseykerdişê xo de Oznur Evîne ard ziwan ke cinî bi yewbîyayîşî wayîrê hêz û îradeya awankerdişê cuya azade yê û vat: “25ê teşrîna peyêne rojêka sembolîke ya la teberê 25ê teşrîna peyêne zî ma xebatanê xo yê cinîyan her roj ramenê. Ma bi armancê cinsîyetê azadî û komelê azadî hereket kenê û xebatanê xo zî nê çarçewe de virazenê. Xebatê ma tena şîdetê cinîye ser o ney, ma seba awankerdişê komelê azadî zî xebitîyenê û azadîya komelî zî esasê azadîya cinîye ser o ya. Gedeyê nê komelî wexto ke mîyanê komelî de şekil gênê, hem camêrdan ra hem zî cinîyan ra tesîr gênê; coka ma heme qismanê komelî ser o xebitîyenê.”
‘Ma do bi armancê xopawitişî xo rêxistin bikerê’
Oznur Evîne peynîya qiseykerdişê xo de cinîyan rê veng da ke yew bê û wina vat: “Eke ewro kuçeyê mi de cinîyêk raştê şîdetî bêro û ez çimanê xo nê şîdetî rê biqefelnî, no şîdet do ameyoxe de bêro mi zî. Coka ganî cinî xo bipawê, embazanê xo bipawê û mehleyê xo bipawê. Cinî do dezgeh û rêxistinanê xo awan bikerê û xo bipawê. Wexto ke cinîyan xo rêxistin kerd û xo pawit, sîstemê camêrdperestîye zî do birijîyo.”









