Wan – Aktîvîsta TJA’yî Medîne Ete derheqê xebatanê 25ê Teşrîna Peyêne, Roja Mîyanneteweyîye ya Têkoşînê Vera Şîdetê Ser Cinîyan de qisey kerd û vat: “Ma do vera polîtîkayanê şerê xususî, bêcezayî û şîdetî kuçe bi kuçe rêxistinbîyayîşê xo hîna qewetin bikerê.”
Pêroyîyê Kurdîstan û Tirkîya de, çarçewaya 25ê Teşrîna Peyêne, Roja Mîyanneteweyîye ya Têkoşînê Vera Şîdetê Ser Cinîyan de aktîvîte û programê cinîyan bê vindertiş dewam kenê. Hetêk ra polîtîkayê şerê xususî, şîdeto dîjîtal û ekonomîk ê ser cinîyan zêde benê, hetê bînî ra zî kiştena cinîyan û îstîsmarê ser gedeyan bêceza manenê. Tevgerê Cinîyanê Azadan (TJA) zî vera nê polîtîkayan heme qeza û şaristananê bakurê Kurdîstanî de bi atolyeyan û kombîyayîşan rêxistinkerdişê cinîyan dewam keno.
Aktîvîsta TJA’yî Medîne Ete derheqê xebatanê 25ê teşrîna peyêne, polîtîkayanê şerê xususî û bêcezayîye de ajansa ma rê qisey kerd.
‘Ma bêhuquqîye qebul nêkenê’
Medîne Ete dîyar kerd ke Kurdîstan de her ca de vera gedeyan û cinîyan şîdet û zaf xirabîyî yenê kerdene û warê psîkolojî, dîjîtal, seksuel û ekonomîk de hêrişê giranî cinîyan ser o dewam kenê. Medîne Ete da zanayene ke bitaybetî medyaya dîjîtale de hêrişî zêde bîyê û wina vat: “Rojhelatê Kurdîstanî de ma dî ke bedenê cinîyan ser o zaf çîyê xirabî yenê kerdene. Coka ma waşt ke aktîvîteyanê 25ê teşrîna peyêne dergeyê sinorî de dest pê bikerê ke bala her kesî bianco û ma vajê ke ma sey tevgerê cinîyan nê çîyî qebul nêkenê û helwestê xo mojnenê. Ganî ma tena roja 25ê teşrîna peyêne ney, her roj vera şîdetî hîna zaf têkoşîn bikerê. Bi raştî mîyanê komelî de polîtîkayê şerê xususî zaf yenê ramitene û pêroyîyê komelî ser o vila benê. Ma sey aktîvîstanê TJA’yî, warê psîkolojîk, sosyolojîk û her warî de meydan bi meydan, kuçe bi kuçe do xo rêxistin bikerê. Dezgehê ma yê cinîyan zî ganî vera na bêhuquqîye vejîyê; ganî ma sey cinîyan rêxistinê xo qewetin bikerê û her kesî îqaz bikerê.”
‘Mesele ekonomî nîyo, mesele zîhnîyet o’
Medîne Ete bale ante zîhnîyetê vera cinîyan ser û wina qisey kerd: “Zaf cinî warê fîzîkî, psîkolojîk û her warî de raştê şîdetî yenê û ma zî raştê nê rewşan yenê. Ewro ma şinê kamcîn kuçe, warê zîhnîyetî de cinîyan ser o zextêko zaf giran est o. Ma do kuçeyan de zî eleqeyan qewetin bikerê, nê şîdet û nê zîhnîyetî wedarê û têkoşînî vila bikerê. Dezgehê ma yê cinîyan zî ganî bi no hawa pîya vera nê şîdetî vejîyê û xo rêxistin bikerê. Bê rêxistinbîyayîş tu çî nêbeno. Wexto ke rêxistin qewetin bo, şîdet û şerê xususî zî wedarîyenê. Serran ra nat bedenê cinîyan warê ekonomîk de yeno xebitnayene. Mesele ekonomî nîyo, mesele zîhnîyet o. Cinîyan sey hacet û mal vînenê, qîymetê cinîyan tena bi pereyan yeno peymitene. Ma sey TJA’yî nê çîyî qet û qet qebul nêkenê, ma do helwestê xo bimojnê.”
‘Ma do komî û meclîsê xo yê cinîyan ronê’
Medîne Ete da zanayene ke ê tena bi hawayê atolyeyan ney, do kombîyayîşanê cinîyan zî virazê û pîya qewetin bibê. Medîne Ete dîyar kerd ke ganî cinî nê têkoşînî de destê xo bidê yewbînan û wina dewam kerd: “Na binge ser o ma do xo newe ra awan bikerê û komî û meclîsê xo yê cinîyan ronê. Nê prosesî de ganî vera şerê xususî polîtîka, helwest û têkoşînê ma bibo û no çî bitaybetî ziwan ser o zî xo bimojno. No mesele tena bi 25ê teşrîna peyêne ra grêdaye nîyo la manaya 25ê teşrîna peyêne ma rê zaf muhîm a.”
‘Ma do vera îstîsmarê gedeyan ser o bêveng nêmanê’
Medîne Ete bale ante polîtîkayanê kiştîşê cinîyan û gedeyan ser û dîyar kerd ke qatilê sey yê Rojîn Kabaîşe û Îpek Ere kuçeyan de bêceza gêrenê. Medîne Ete da zanayene ke ê do vera na bêcezayîye vindê û qiseykerdena xo wina qedêna: “Ez mehkemeyan rê veng dana ke qatilanê cinîyan bi hawayêko tewr giran ceza bikerê. Hefteyêk verê cû Gewer de zî gedeyêka 13 serre hetê zîhnîyetê camêrdê serdestî ra raştê îstîsmarî ame. Ma sey Tevgerê Cinîyan helwest mojna la ganî tena cinî ney, her kes warê wijdanî de vera tacîz û îstîsmarê gedeyan ser o bêveng nêmano û heta peynî wayîrê ci vejîyo.”









