• Kurmancî
  • Kirmanckî
  • |
  • Derheqê Ma De
  • |
[email protected]
Ajansa Welat
21 MIJDAR 2026
No Result
View All Result
  • ROJANE
  • CINÎ
  • EKONOMÎ
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • KOMEL
  • WEŞÎYE
  • DINYA
  • FORUM
  • HUQÛQ
  • KULTUR
  • SPOR
  • Heme Xeberî
  • ROJANE
  • CINÎ
  • EKONOMÎ
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • KOMEL
  • WEŞÎYE
  • DINYA
  • FORUM
  • HUQÛQ
  • KULTUR
  • SPOR
  • Heme Xeberî
No Result
View All Result
Ajansa Welat
No Result
View All Result

‘Başûr de hema zî Termînolojîyê Huqûqî çin o’

Onder Akbûlût / AW

18 GULAN 2026 - 11:44
Kategorî: KIRMANCKÎ - HUQÛQ, KIRMANCKÎ - MANŞET
A A
Huqûqnas Azad Weledbegîyî dîyar kerd ke Başûrê Kurdîstanî de hema zî termînolojîyêkêHuqûqî yo hîra çin o û vat: “Gere Hukmatê Herêmî na berpirsîyarî bigîro xo ser.”

Şaxê Egîtîm Senî yê Wanî de bi sernameyê “Kurdîstan de Rewşa Ziwanê Kurdkî û Perwerdeyê bi Kurdkî” Sempozyumê Ziwanê Kurdkî yo 3. ke ame organîzekerdene, 2 rojî dewam kerd. Çar hetanê Kurdîstanî ra zanyar, akademîsyen, nuştox û sewbîna kesî beşdarê sempozyumî bîyê. Sempozyumo ke 2 rojî dewam kerd, bi hîrê lehçeyanê Kurdkî (Kurmanckî, Kirmanckî û Sorankî) erjnayîşî ameyê kerdene. Cigêrayox û Huqûqnas Azad Weledbegîyo ke Hewlêr ra (Başûrê Kurdîstanî) tewrê Sempozyumî bîyo, derheqê rewşa Huqûqî û çekuyanê Huqûqî yê bi Sorankî yê Başûrê Kurdîstanî ser o qisey kerd.

‘Gere Tirkîya de Kurdîk biba meseleyêka sîyasî’

Huqûqnas Azad Weledbegîyî xebatê dezgehanê kurdan yê Vakurî erjnayî û dîyar kerd ke xebatê ke est ê bes nîyê. Azad Weledbegîyî wina vat: “Her çend serranê peyênan de asta zanyaran û tayê dezgehanê kultur û ziwanî yê kurdan de seba musnayîşê ziwanê Kurdkî tayê cehdî est bî zî, na rewşe Vakur de qîmê waştişanê şarê kurdî nêkena. Lazimtîya ma bi xebat û cehdanê hîna pîlan est a ku meseleya ziwanê Kurdkî û problemê ke girêdayeyê ziwanî yê, bikewê parlamentoyê Tirkîya û biba meseleyêka qanûnî û statuyêko qanûnî bigîro. Bi nê hawayî, astengîyê ke ewro vernîya ziwanî de yê, ma pîya yew bi yew înan reyded rî bi rî bêrê ke seba înan çareyêk bivînî.”

‘Gere ma no zîhnîyeto ke bi tirkî qisey keno çin bikerî’

Azad Weledbegîyî dewamê qiseykerdişê xo de dîyar kerd ke zafane mîyanê şarî de, sûke de, mekteban de û unîversîteyan de kurdî zafane bi Tirkî qisey kenê û wima dewam kerd: “Gere ma nê zîhnîyetî çin bikerî ke kurdî raşta zî berpirsîyarîya xo ya hîsî bîyarê ca û bi ziwanê Kurdkî qisey bikerî. Nê herdi çîyî kîşta yewbînan de yê û eşkenî game bi game bibê sebeb ke rewşa ziwanê Kurdkî Vakurê Kurdîstanî de hîna baş biba. Bi nê hawayî, nê astengîyê ke vernîya averşîyayîşê Kurdkî de yê û nê sîyasetê asîmîlasyonî yo ke bi desan serran o nê parçeyê Kurdîstanî de yeno rayaberdene, tesîrê xo vîndî bikero. No yew proses o ke rasta zî lazimtîya ci bi xebatêka dergûdila û dewam est a. Labelê gere şarê ma bêhêvî nêbo, seba nê xebat û cehdanê xo bidomno. Do rojêk bêra ke nê astengîyî zî nêmanenê. Eyn seke ma dî ke Vakur de şuxulnayîşê ziwanê Kurdkî û vatişê deyîranê Kurdkî qedexe bi, labelê merdim vîneno ke o wext rewşe bedilîyaye û ma ameyê qonaxêko bîn. No netîceyê cehd, xebat û têkoşînê şarê kurdî yo Vakurê Kurdîstanî bi. Eke no têkoşîn dewam bikero, bêguman ma do rojêka hîna weş bivînî. Hêvîya mi est a ke şarê kurdî eşkeno nê astengîyan derbas bikero û bireso a roja ke ziwanê Kurdkî zî bibo wayîrê statuyêko qanûnî.”

‘Lazimtîya ma bi termînolojîyêkê huqûqî ya hîra est a’

Azad Weledbegîyî qiseykerdişê xo de eşkera kerd ke Başûrê Kurdîstanî de termînolojîyê Huqûqî yo hîra çin o û derheqê destpêkerdişê xebatanê ferhengê huqûqî de wina vat: “Eke ma behsê termînolojîyê huqûqî yê Başûrî bikerî; raşta zî destpêkê Kurdîkerdişê ziwanê mehkemayanê Herêma Kurdîstanî de, qaso ke yeno mi vîr serranê 2000î de bi, Wezaretê Edaletî kitabêko şenik çap kerd ke tayê çekuyê termanê qanûnî açarnaybî Kurdkî ke karûbaranê rojaneyanê mehkemeyan de bêrê şuxulnayene. Labelê çi heyf ke na xebate dewam nêkerd. Lazimtîya ma bi termînolojîyêko Huqûqî yo hîra est o ke pêro qanûnan bîgîro zereyê xo ke karûbaranê rojaneyan ê mehkemeyan de û qanûnan de bêro şuxulnayene.”

‘Gere hukmatê herêmî nê barî bigîro xo ser’

Azad Weledbegîyî dîyar kerd ke amadekarîya termînolojîyê huqûqî tena bi cehdanê kesan ser o rayra şono, dezgehê ke girêdayîyê nê karî yê berpirsîyarîya xo nêanê ca û qiseykerdişê xo wina qedêna: “Tayê cehdê nuştoxan, rewşenbîran û Huqûqnasên kurdan est ê. Ferhengê Qanûnî yo ke Dr. Nurî Talabanî amade kerdo, Ferhengê Mehkemeyan ê Dadwer Serdar Xweşnabî û 1-2 ferhengê bînî yê şenikî Badînan de amade bîyê. Labelê nê cehdî belkî na asta berze de nêbê ke pêro kêmaneyan û venganeyan pirr bikerê. Lazim o ke hetê ke girêdayeyê Hukmatê Herêmî yê, sey Encumenê Hakimî yan zî Parlamenterî na berpirsîyarî bigîrê xo ser ke termînolojîyêkê qanûnî yo hîra amade bikerê û ma bi nê hawayî bieşkê nê kêmaneyan orte ra hewanê.”

Tags: Azad WeledbegîHuqûqnasKurdkîstatuZiwan
ShareTweetSendShareShare

Nûçeyên Din

‘Berxwedana 50 salên dawiyê ji bo Kurdî hişmendiyek afirand’

‘Xoverdayîşê 50 serranê peyênan seba kurdkî hişmendîyêk afirnayo’

17 MIJDAR 2026
Îdareyê mekteban verê weçînayîşê ziwanê kurdkî de astengan vejenê

Îdareyê mekteban verê weçînayîşê ziwanê kurdkî de astengan vejenê

5 MIJDAR 2026
‘Ma wayîrê ziwanê xo vejîyê’

Baroyê Amedî: Wezîfeyê huqûqî bêvengkerdişê ziwanan nîyo

4 MIJDAR 2026
Pervîn Buldane: Vurnayîşê cayî bes nêkeno, hewcedarîya statuyî est a

Pervîn Buldane: Vurnayîşê cayî bes nêkeno, hewcedarîya statuyî est a

1 MIJDAR 2026
Semsûr de seba şehîdan mewlûd: Ganî no rayîr bi aştî û statuyî bireso netîce

Semsûr de seba şehîdan mewlûd: Ganî no rayîr bi aştî û statuyî bireso netîce

24 COTMEH 2026
Vengdayîşê Bahçelî ser ra di serrî vîyartî: Abdullah Ocalan çira nêame Meclîs?

Vengdayîşê Bahçelî ser ra di serrî vîyartî: Abdullah Ocalan çira nêame Meclîs?

24 COTMEH 2026

↗️ XEBERÊ KE ZAF AMEYÊ WENDIŞ

TOHAV’î avûkatê Kurdî yê ke ameyê qetilkerdiş vîr ardî

TOHAV’î avûkatê Kurdî yê ke ameyê qetilkerdiş vîr ardî

21 MIJDAR 2026
Aqûbeta cinîyanê ke ameyê kiştiş û vîndîkerdiş ame persayîş

Aqûbeta cinîyanê ke ameyê kiştiş û vîndîkerdiş ame persayîş

21 MIJDAR 2026
‘Ma do bi awankerdişê komîneyan nê prosesî de biresê serkewtiş’

‘Ma do bi awankerdişê komîneyan nê prosesî de biresê serkewtiş’

21 MIJDAR 2026
Hesekê de ciwanêk bi gulleyanê eskeranê Tirkan ame kiştiş

Çalakîya KHK’yî: ‘Polîtîkaya îxracî hêrişêko vera keda cinîyan a’

21 MIJDAR 2026
Girewteya neweşe Newroz Bozkurte vaznaya ra neweşxane!

Muracatê peydeştişê înfazî yê seba Newroz Bozkurte bê cewab mend

21 MIJDAR 2026

ARŞÎV

  • MIJDAR 2026 (294)
  • COTMEH 2026 (357)
  • ÎLON 2026 (274)
  • TEBAX 2026 (308)
  • TÎRMEH 2026 (406)
  • HEZÎRAN 2026 (336)
  • GULAN 2026 (327)
  • NÎSAN 2026 (349)
  • ADAR 2026 (422)
  • SIBAT 2026 (387)
  • ÇILE 2026 (540)
  • KANÛN 2025 (254)
  • MIJDAR 2025 (226)
  • COTMEH 2025 (209)
  • ÎLON 2025 (232)
  • TEBAX 2025 (210)
  • TÎRMEH 2025 (299)
  • HEZÎRAN 2025 (257)
  • GULAN 2025 (334)
  • NÎSAN 2025 (265)
  • ADAR 2025 (317)
  • SIBAT 2025 (317)
  • ÇILE 2025 (298)
  • KANÛN 2024 (293)

Ajansa Welat, bi xeberanê xusûsîyan, dosya, cigêrayîş, dîmen û vengan komelî agahdar û roşnî kena.

Bi şîarê agahîyanê raşt û objektîfan weşanî esas gêna, serê şopa heqîqetî de agahîyan vila kena.

Ajansa Welat bi xeber û tedeyanê xo bena veng û rengê welatî.

Xwediyê Îmtîyazê: Fahrettin Kılıç

Berpirsiyarê Karên Nivîsan: Mahmut Altıntaş

Navnîşan: Fırat Mahallesi, 553. Sokak, Tanlar Şehri Teras Evleri, B Blok,
Kat: 5 - No: 40, Kayapınar, Diyarbakır

Telefon: +90 (532) 519 37 73

E-mail: [email protected]
Malper: www.ajansawelat1.com
Twitter Youtube Instagram Whatsapp
  • Serrûpel
  • Têkilî
  • Derbarê Me De

© 2024 Ajansa Welat ● Yekemîn Ajansa xwerû Kurdî ● Hemû maf parastî ne

No Result
View All Result
  • HEME XEBERÎ
  • ROJANE
  • CINÎ
  • EKONOMÎ
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • KOMEL
  • WEŞÎYE
  • DINYA
  • FORUM
  • HUQÛQ
  • KULTUR
  • SPOR
  • KURMANCÎ

© 2024 Ajansa Welat ● Yekemîn Ajansa xwerû Kurdî ● Hemû maf parastî ne