Kurdkî mektebanê tirkan de sey dersa weçînaya yena dayene la wexto ke wendekar û keyeyî wazenê na derse biweçînê bi asteng û probleman reyde rî bi rî manenê. Bêrîvane Yalçine vat ke îdareyê mektebî verê waya aye de astengî vetî.
Mektebanê fermîyan ê dewlete de kurdkî (kirdaskî û kirmanckî) sinifanê 5, 6, 7 û 8. yê mekteban ê mîyanênan de çarçewaya dersa “Ziwan û Dîyalektê Ganîyî” de sey dersa weçînaya yena dayene. Seba ke mektebêk de dersa kurdkî abîyo ganî tewr kêmî 10 wendekarî a derse biweçînê û hewte de tena 2 saetî yena dayene. Goreyê doneyanê Wezaretê Perwerdeyî yê Tirkîya yê 2025-2026î, waştişê dersa weçînaya ya kurdkî zêde bîyo û resayo asta tewr berze ke mabênê 59 hezar û 86 hezar wendekaran de ya. Her serre aşmanê çele û sibate de dersê weçînayeyî abenê la pratîkî de zaf astengî vejîyenê: îdareyê mekteban formanê muracatî nêakenê yan zî mamosteyî nê forman goreyê zerrîya xo pirr kenê, kêmîya mamoste û materyalan sey behane vejenê verê wendekar û keyeyan û zaf reyî keyeyan ra xeber nêbena ke dersê weçînayeyî abîyê.
Mamostayê kurdkî Zekî Îtah ke Komela Averberdişê Kultur û Ziwanê Kurdkî (KURDÎGEH) de dersa kurdkî dano û Bêrîvane Yalçine ke seba waya xo waşto dersa kurdkî biweçîno û astengan reyde rî bi rî menda, derheqê nê probleman de qisey kerd.
‘Zaf reyî keyeyan ra xebere nêdîyena ke dersa kurdkî yena weçînayene’
Îtahî vat ke demê muracatan de îdareyê mekteban forman nêresnenê wendekaran û ard ziwan: “Mamosteyî yan zî îdareyê mekteban zafane nêwazenê ke wendekarî dersanê sey kurdkî biweçînê. Sebebê înan ê polîtîkî zî est ê, ê vera ziwanî zî est ê. Sewbîna mamosteyî wazenê ke dersê ke ê eşkenê bidê, bêrê weçînayene; no zî seba înan beno berê qezencêkê zêdeyî. Zaf mekteban de mamosteyî xo bi xo nê forman pirr kenê. Ganî wexto ke dersê weçînayeyî yenê weçînayene keyeyî bêrê agahdarkerdene.”
‘No tercîhê sîstemê perwerdeyî yê dewlet o’
Îtahî vat ke îdareyê mekteban û mamosteyî bi zanayîş verê weçînayîşê kurdkî de astengan vejenê û ard ziwan: “Wexto ke keyeyî şinê û waştişê weçînayîşê kurdkî kenê, îdareyî behaneyan vejenê, vanê 4-5 gedeyan waşto, ma nêeşkenê sinifan akerê. Beno ke materyalî kêmî bibê la no behane nîyo; zaf kesan beşê ziwanê kurdkî qedênayo, mamosteyî bes est ê. No tercîhê sîstemê perwerdeyî yê dewlete yo. Ganî kurdkî bibo wayîrê statuyî û bibo ziwanê perwerdeyê fermî. Tena bi weçînayîş û saetêk nêreseno amancê xo. Heta ke gedeyêk qijîya xo de bi ziwanê xo perwerde nêvîno bingeyê ci zî nêronîyeno. Coka ganî perwerdeyê kurdkî sey dersa weçînaya ney, sey dersa serekeye bêro dayene.”
‘Îdareyê mektebî astengî vetî’
Bêrîvane Yalçine ke waya aye waşto dersa kurdkî biweçîno, îdareyê Mektebê Makbule Kuçukçalik ê qezaya Rayîrê Armûşî ya Wanî ra bi astengan reyde rî bi rî menda. Yalçine vat ke serra 2025î de waşto dersa kurdkî biweçîno û ard ziwan: “Demê weçînayîşê dersan de ma dî ke kurdkî çin a. Mudirîya perwerdeyî kontenjan akerdo la îdareyê mektebî kurdkî nêkerda mîyanê dersanê weçînayeyan. Ma keyeyî hişyar kerdî û ma kom bîyî. Ma şîyî û va ke dersê weçînayeyî est ê la ê va ke binê 15 kesan de sinif nêabenê. Ma va ma 20 kesî yê, şima akerê ma do biweçînê. Înan akerd la qasê 15 deqîqeyan akerde verda. Ez wexto ke şîya keye mi weçîna la kesê ke pawitişê gedeyanê xo de mendî nêeşkayî biweçînê. Reyna va ke ma akerdo la aye nêweçînayo. Bi raştî îdareyê mekteban astengan vejenê.”










