Zîrweyê NATO’yî yê 36. yê Lîderan vizêr Anqara de Qesra Serekkomarî de bi mêmandarîya Serekkomar Tayyîp Erdoganî û bi rayberîya Sekreterê Pêroyî yê NATO’yî Mark Rutte dest pêkerd. Zîrwe de do welatanê endaman ra bêro waştiş ke rolê xo yê şeranê nikayînan de hîna zaf bikerê û butçeyê ke seba şerî yenê abirnayene, înan zî vêş bikerê.
Zîrweyê NATO’yî yê Anqara do ewro biqedîyo. Seba zîrweyo ke herême tede amade bena cuye ameya vindarnayene, ewro goreyê munaqeşayanê ke yenê kerdene do bêro encamkerdene. Yeno pawitene ke ewro butçeyê ke seba şer û çekan yenê abirnayene, polîtîkaya paştgîrîya Ukrayna ya seba şerê Rusya, vêşkerdişê butçeyê seba endamtîya NATO’yî û polîtîkayê çekdarkerdişî bêrê munaqaşkerdene û nê munaqeşayî bêrê encamkerdene.
DYA wazena tîfaqê şerî hîra bikera
Serekkomarê Tirkîya Tayyîp Erdogan seba ke Serekê Dewletanê Yewbîyayeyan ê Amerîka (DYA) Donald Trump tewrê zîrweyî bo, kewt mîyanê têgêrî. Trumpî bi eşkerayîyanê xo nê çîyî rast kerd ke o seba xatirê Tayyîp Erdoganî tewrê nê zîrweyî bîyo. Sewbîna Trumpî bi eşkerayîyanê xo yê seba çapemenî waştişê xo yê seba Gronlandî reyna vat, paştgîrînêdayîşê şerê Îranî rexne kerd û dîyar kerd ke ê do heme leşkeranê xo yê ke Ewropa de ameyê bicakerdene apey biancê. Yeno pawitene ke senînîya kombîyayîşî do goreyê psîkolojîyê Donald Trumpî emcam bo. Eynê wextî de kombîyayîşî de do paştgîrîya Ukrayna û vera Rusya de helwêst bêro dîyarkerdene.
Butçeyê şerî vêş benî
Zîrweyê NATO’yî yê par de ke amebi viraştene ferman amebi dayene ke welatê endamî heta serra 2035î butçeya seba şerî ke abirnenê bikerê heta se ra 5î. Yeno pawitene ke no zîrwe do bibo zîrweyê caardişê fermananê Zîrweyê Leheyî. Aseno ke barê ser xerçkerdişanê şerî û viraştişê çekan welatanê NATO’yî ser o zor keno û nê semedî ra zî bi kombîyayîşanê domdaran wazenê fermanê ke ameyê girewtene bêrê caardene. Par seba şeran, welatanê Ewropa û Kanada xerçkerdişê xo yê şerî se ra 20 vêş kerdî û encam de seba şerî 1,2 trîlyon dolarî abirnayî. Bi nê hawayî NATO wazeno bi hêzê çekan menfeatanê asîmîlasyonî welatan ser o serwer biko.
Zîrweyî de yeno pawitene ke şerê Îranî reyde yeno rayraberdene, do o zî bêro munaqeşakerdene. Donald Trump wazeno bi wesîleyê zîrweyî welatê Ewropa hîna zaf tewrê şeran bibî, hîna zaf rol bigîrî. Sewbîna zîrwe de ameyo eşkerakerdene ke welatê NATO’yî do destûr nêdê ke Îran tu wext nêbo wayîrê çekanê nukleerî. Seba Neqebê Hurmuzî vengdayîş ame kerdene ke seba keştîyanê bazirganîye bi hurmet nêzdî bibî.
Netanyahu: Teyareyanê şerî medê Tirkîya
Tirkîya hem bi mêmandarîya zîrweyî hem zî bi viraştişê kombîyayîşanê taybetan ê Serekkomarê Tirkîya Tayyîp Erdoganî reyde wazena tewrê programê F-35î biba û teyareyanê şerî bigîra. Serekwezîrê Îsraîlî Bunyamîn Netanyahu zî vera nê çîyî eşkerayî daye û îfade kerd ke eke Tirkîya teyareyanê şerî bigîra, ewleyîya herême do bin ra bêra bedilnayene.
