Weçînayîşanê Amerîka û Îsraîlî vurîyayîşê hevsengîyanê hêzanê sîyasîyan mojna. Derheqê weçînayîşê Îsraîlî de ame dîyarkerdiş ke partîyê erebî cehd kenê giranîya xo ya parlamentoyî bixebitnê ke seba seyyewbînî û tesîrkerdişê polîtîkayanê hukmatê ameyoxî zext virazê.
Rojnameyanê erebkî rojeva xo ya hewteyê vîyarteyî de tesîrê weçînayîşanê mîyanênan ê DYA’yî yê ameyoxê tesîrê Donald Trumpî û polîtîkaya ey a teberî ser, weçînayîşê Îsraîlî û rolê partîyanê ereban ê awankerdişê hukmatê ameyoxî erjnayî.
Derheqê karanê DYA’yî de rojnameya El Xelîcî derheqê weçînayîşanê mîyanênan ê kongreyî de nuşt. Sernuşteyê nuşteyê aye “Mabênê Sandiqê Rayan û Pereyan de” bî. Nuşte bale ancena tesîrê pereyanê sîyasîyan ê kampanyayanê weçînayîşî ser. No pereyî bi mîlyaran dolarî yê ke hetê kesanê dewlemendan, şirketan û grûbanê lobî ra yenê xerckerdiş ke weçînayîşanê rayederan ser o tesîr bikerê.
Rojname dîyar kerd ke “welatijo amerîkî mabênê hevsengîya pereyanê ke hetê sermayedaranê pîlan ê sanayî, kesanê dewlemendan û lobîyan ra yenê xebitnayîş û hêzê xo yê îfadekerdişê menfeet û fikaranê xo de şaş maneno. Nê pereyî sîyasetmedaran herînenê û înan xebitnenê ke sazgehanê qanûnvirazîye de menfeetanê xo qezenc bikerê.”
Rojnameya El Şerq El Ewsatî nuşteyêko bi sernuşteyê “Serekêk Teberê Qutî ra” de qalê kesayetê Trumpî û hawayê ey ê îdarekerdişê polîtîkaya Amerîka û têkilîyanê mîyanneteweyîyan kerd. Rojname dîyar kerd ke “demokrasîyan de adet o ke merdimê bihêzî bêrê cezakerdiş; yan bêrê wedaritiş yan zî azwerî û zêdegamîyê înan bêrê sînordarkerdiş.”
Donald Trump do çi bikero?
Rojnameya Okazî ya Erebîstana Seûdî zî tesîrê weçînayîşanê mîyanênan ê DYA’yî yê ser serek Donald Trumpî şîrove kerdî. Ame dîyarkerdiş ke şerê Îranî reyde û zerarê ey ê ekonomîkî bîyê sebebê kêmbîyayîşê şansanê komarwazan û rexneyanê mîyanê partî.
Rojname îşaret kerd ke Donald Trump ke çareserkerdişê dosyaya Îranî sey stratejîya verêne vîneno û eynî wextî de wazeno mîrasêkê sîyasî yê demê xo xurt bikero, do bi heme metodan zextanê ser Îranî dewam bikero.
Demokratî do serkewtiş de bêfîzîye bimojnê?
Rojnameya El Şerq El Ewsatî zî serkewtişê demokratan ê weçînayîşanê mîyanênan rê ca da. Rojname dîyar kerd ke ganî netîce sey peynîya ‘trumpîzmî’ nêbêrê dîyayîş.
Rojname qetî kerd ke tesîrê şerî, enflasyon û zêdebîyayîşê fîyetanê sotemenî bîyê sebebê peydekewtişê giranîya komarwazan. Rojname hem zî dîyar kerd ke ganî demokratî vera têmîyanekîya sîyasîye hişyar bê û verê her çîyî serkewtişê xo bi dîqet bixebitnê.
Rolê sîyasî yê berzbîyayîşê partîyanê ereban ê Îsraîlî
Derheqê Îsraîlî de rojnameya El Ereb ke London de vejîyena, nuşteyêko bi sernuşteyê “Lîsteya Pîyayîye: Piştîdayîşê Eisenkotî do polîtîkayanê Îsraîlî bivurno?” de bale ante weçînayîşanê Îsraîlî û rolê sîyasî yê berzbîyayîşê partîyanê ereban ê înan de ser.
Nuşteyî dîyar kerd ke “piştîdayîşê partîyanê ereban ê Îsraîlî seba Gadi Eisenkotî tena gamêka seba dûrvistişê Benjamin Netanyahuyî îqtîdar ra nîya. Na hem zî hewldayîşêk o ke giranîya parlamentoyî ya welatijanê ereban ê Îsraîlî bikero noqtayêka zextî ya ser hukmatê ameyoxî.”
