Îzmîr – Tirkîya û Vakurê Kurdîstanî de dewrê neweyî yê perwerdeyî mîyanê krîzanê xorînan û polîtîkayanê înkarî de dest pêkerd. Bi mîlyonan domanê Kurdî emser zî perwerdeyê bi ziwanê maye ra mehrûm mendî. Endamê Înîsîyatîfê Kedkaranê Perwerde û Zanistî Serdar Akturkî bale ante serê Prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî, dîyar kerd ke şinasnayîşê fermî yê heqê ziwanê maye şertêko bingeyên ê aştî yo û vat: “Têkoşînê ziwanî ganî rojevê her roje bo.”
Tirkîya û Vakurê Kurdîstanî de dewrê neweyî yê perwerdeyî ya 2026-2027î bi krîzê sîyasî, nasnameyî, ekonomîk û polîtîkayanê tîcaretî yê serê sîstemê perwerdeyî dest pêkerd.
Bi mîlyonan domanê kurdî emser zî binê kerdişanê netew-dewlete û polîtîkayanê înkarî de heqê perwerdeyê bi ziwanê maye ra mehrûm mendî. Endamê Înîsîyatîfê Kedkaranê Perwerde û Zanistî yê seba Merdimîye û Cuye Serdar Akturkî, çarçewaya ‘Prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî’ de derheqê destpêkê dewrê neweyî yê perwerdeyî û ziwanê maye de ewnîyayîşê xo ajansê ma reyde pare kerdî.
‘Peygoşkerdiş û înkar dewam keno, ganî têkoşîn zî dewam bikero’
Serdar Akturkî dîyar kerd ke domanî wexto ke bi ziwanê maya xo perwerde gênê, hem babetan hîna rind fehm kenê hem zî bawerîya înan a bi xo zêdîyena ke no zî serkewtişê înan ê akademîkî ser o rasterast tesîr keno û wina va: “Çi heyf ke na rastîya zanistî Tirkîya de bi zanayîş yêna peygoşkerdene. Çike no peygoşkerdiş û înkarkerdiş sîstematîk o, ganî têkoşîno ke vera ci yeno kerdene zî bi hawayêko sîstematîk û bi qerar bêro rayraberdene.”
‘Vera sîstemê înkarî Prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî alternatîfêko biqîmet o’
Serdar Akturkî bale ante serê çimeyê mesele û dîyar kerd ke no hal rasterast berhemê sîstemê netew-dewlete yo û wina qisey kerd: “Sîstemê netew-dewlete mîyanê şaran de hîyerarşîyêka fermî awan keno û heqanê şaran ê tewr rewayan asteng keno. Vera naye, Prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî yo ke hetê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalan û Têgêrayîşê Azadîye ra ameya pêşnîyazkerdene, alternatîfêko biqîmet o.”
‘Ziwanê Tirkî yeno serdest kerdene, aştî û hemparîye yenê binpaykerdene’
Dewamê qiseykerdişê xo de Serdar Akturkî ard ziwan ke bi astengkerdişê ziwananê bînan, ziwanê Tirkî yeno serdest kerdene û na rewşe xo reyde aştî, azadî û hemparîye çin kena û vat: “Gama verêne ya agêrayîşê nê sîstemî a ya ke heqê ziwanê maye bi fermî û bi qanûnî bêro naskerdene. No wezîfe tena serê milê mamosteyan de nîyo, berpirsîyarîyêka pîle kewena serê milê keyeyan zî.”
‘Ganî ma sîstemêko demokratîk o ke komunan ra yeno pê awan bikerê’
Serdar Akturkî veng da heme temsîlîyetanê komelî û va: “Ganî ma tena mîyanê çarçeweya sîstemê ewroyînî de waştişanê xo nêyarê ziwan; ganî ma vera medenîyetê merkezî, medenîyetêko demokratîk o ke bingeyê komunan ser o awan beno, xurt bikerê. Seba akerdişê rayîrê aştî û demokrasî, ziwan gama verêne û tewr biqîmet o. Komel tena bi nê tewirî eşkeno dest verhukmanê xo ra verado û bibo wayîrê welatêko demokratîk.”
‘Helwestê vera Rojavayê Kurdîstanî qebûl nêbeno’
Serdar Akturkî bale ante serê polîtîkayanê herême û dîyar kerd ke dersê kurdkî yê ke Tirkîya de yenê dayene çarçaweya perwerdeyê bi ziwanê maye de nîyê, tena ‘dersê weçinîteyî,’ yê ke no zî xapênayîş o. Serdar Akturkî sewbîna helwestê peyên ê Rojavayê Kurdîstanî vist vîrî û vat: “Rojavayê Kurdîstanî de domanan dima şorişî nêzdîyê 15 serran bi ziwanê maya xo perwerde dî, la nika Hukmatê Sûrîye heqê nê domanan hefte de bi 3-4 saetan sînor keno. No nêzdîbîyayîşê înkarî bi tu hewayî qebûl nêbeno.”
Peynîya qiseykerdişê xo de Serdar Akturkî veng da heme sazgeh, keye û kedkaranê perwerdeyî û vat: “Têkoşînê ziwanî ganî bi rojanê taybetan sînorkerde nêbo û her roje û her saete ganî bibo rojevê ma yo bingeyên. Nê esasî ser o ganî ma kampanyayanê girdan bidê destpêkerdene.”
