Pêdîyayîşanê Osloyî (2008) û Grûba Xabûrî (2009) ra heta Prosesê Aştî û Çareserîya Demokratîke, garantîyê huqûqî seba peyserageyrayîşê gerîlayan rolêko sereke kay kerdo.
Serrgêra Grûba Aştîye ya Xabûrî ya 34 kesan de babeta peyserageyrayîşê gerîlayan çarçewaya “Prosesê Aştî û Çareserîya Demokratîke” de hem Tirkîya de hem zî Kurdîstanî de reyna bîya rojeveka sereke. La perso ke tewr zaf yeno kerdene no yo ke peyserageyrayîş do key û senî bibo.
Gêrayîşê aştîye ra ver bi Xabûrî
Serra 2008î de paytextê Norwecî Oslo de mabênê berpirsîyaranê dewleta Tirkîya û îdarekaranê PKK’yî de pêdîyayîşî dest pêkerd. Serra 2009î de bi prosesê “Akerdişê Demokratîkî” merheleyêk ameye destpêkerdene. Vengdayîşê Rayber Abdullah Ocalanî ser o 19ê teşrîna verêne ya 2009î de Grûba Aştîye ya 34 kesan, 8 kesî Qendîlî ra û 26 kesî zî Mexmûrî ra, bi Berê Sînorî yê Xabûrî vîyarte Tirkîya.
Xabûrî de çi bî?
Grûba Aştîye ya Xabûrî hetê bi desan hezar kesan ra bi coşêko gird ameye pêşwazîkerdene la demêkê kilmî de no proses ame xeripnayene; derheqê endamanê grûbe de dewayî ameyî akerdene, tayê endamî ameyî tepîştene û cezayê hepsî ameyî dayene. Eynî dem de girewtişê DTPyî û operasyonê vera sîyasetmedaranê kurdan astengê verê çareserîya sîyasî zêde kerdî; grûba dîyine ya aştîye ke do Ewropa ra biameyêne, ameyîşê xo betal kerd. Hukmkerdişê kesanê ke bi amancê aştîye şîbî, mojna ke peyserageyrayîş bê garntîyanê huqûqî nêbeno.
Prosesê Aştî û Komelo Demokratîk
Vengdayîşê Aştî û Komelo Demokratîk ê Rayber Abdullah Ocalanî yê 27ê sibata 2025î munaqeşeyê vîyartişê têkoşînê çekdarî ra ver bi sîyasetê demokratîkî reyna kerd rojeveka esasî. Rayber Abdullah Ocalanî venga PKK’yî da ke kongreyê xo bikero, xo fesh bikero û têkoşînê çekdarî de peynî bîyaro. Naye ser o PKK’yî gulana 2025î de Kongreyê xo yo 12. kerd û qerarê feshkerdişî eşkera kerd; 11ê temmuza 2025î de zî Silêmanî de merasîmêk de grûbêka gerîlayan çekê xo veşnayî.
Badê nê averşîyayîşan babetanê serekeyan ra yew na ya ke peyserageyrayîşê gerîlayan ê Tirkîya do binê kamcîn şert û mercan de bibo. Garantîyê huqûqî, qadê sîyasetê demokratîkî û rewşa tepîşteyanê sîyasîyan ameyî rojeve. Na çarçewa de 11ê tebaxa 2026î de bingeyê qanûnî bi 467 rayanê “eya” Parlamentoyê Tirkîya ra vîyart.
