Kiştişê Medenî Yildirimî, sey yew rîpelê dejênî yê tarîxê nêzdî yê Tirkîya de ca xo paweno. No serûbût, tenya qedîyayîşê trajikî yê cuya yew însanî nîyo, labelê Roboskî ra nika astenganê edalet gêrayîşî, kulturê bêceza mendîşî û qirkerdişê mîyanê dewlete-hemwelatijî zî eşkera kerdo.
Tarîxê Tirkîya yo nêzdî de xeylê serûbûtî est ê ke nîşanê giranî veradayê. Yew zî Medenî Yildirim o 28ê Hezîranê 2013 de dewa Kayacik a Licê ya Amed de ke 18 serreyî bi, guleyê lejkerî ra cuya xo vinî kerd. No serûbût tenya qedîyayîşê cuya yew ciwanêk nêbi, meselêka hereketê hêzanê asayîşî yê herêmî, karê sîstemê edaletî û îxlalê heqanê sîvîlan bî.
Mergê Medenî Yildirimî, badê Qirkerdişê Roboskî, sey yew nîşanê şîdetê dewlete yê Kurdistanî ameyo qebûlkerdiş û sey lekeyêkê sîyayî tarîxê heqanê merdiman ê Tirkîya de ca girewto.
Serûbût çi bi çi nêbi
Serra 2013, Tirkîya de pêvajoya “çareserî” estbî, pêvînayîşê aştîye dewam kerdêne. Labelê na pêvajo, cîya-cîya cayan de ameynî provokerdişî. Serûbetê kiştişê Medenî Yildirimî, wextê protestoyanê şarî yê vera înşaetanê qereqol û kalekolanê ke Licê de plan bîyêne, qewimîya. Şênîyanê dewa Kayacik, fikirîyayî ke viraştişê qerakolî zêdînena û înan bêtêamînî hîs kenê, coka înşaetan protesto kerdêne.
28ê Hezîranî de, wextê mudaxaleyê tîmanê cendirmeyî yê vera protestokaran de, lejkeran gule verada protestokeran. Netîceyê na guleveradayîşî de, Medenî Yildirim laşê xo ra guleyî girewt û cuya xo vinî kerd. Şahidê serûbûtî û keyeyê Medenîyî va ke Yildirim bêçek bi û protestoyî aştîyane bîyî, labelê rayberan va ke lejkeran seba xo pawitişî hewa ra gule veradayo. Labelê Medenîyî bi raştî hedefi lejkeran bibi.
Pêvajoya huquqî û gêrayîşê adaletî
Pêvajoya huquqî yê ke badê mergê Medenî Yildirimî dest pêkerd, vera hewldananê pîlan ê keyeyî û rêxistinanê sîvîlan, bi zehmetî dewam kerd. Derheqê serûbûtî de vera yew cendirmeyî “bi zanayîş kiştiş” ra dewa abîye. Labelê pêvajoya dewa de xeylê qiseykerdişî qewimîyayî.
Îdîaname û pêvajoya mehkemeyî: Verî tespîtkerdişê qetilkerdoxî de zehmetî ameyî kiştiş. Dewaya ke abîye de tenya yew lejkerî bîyayîşê mehkemekerdişî, kritîkan rê meydan da ke heme hetê serûbûtî eşkerê nêbîyî. Keye û avûkatanê înan va ke serûbût tenya kare yew lejkerî nêbi, belkî yew zincîreya fermandarîye berpirsîyar bî.
Îdîayê wedartişê delîlan: Serûbûtî de delîlanê besî nêcigêrayîşî, wedartişî ser o îdîayê ciddîyî vejîyayî. Bi taybetî zî, kêmanî yan zî manipûlasyonê qeydanê kamerayanê cayê serûbûtî, pêvajoya huquqî hîna zî zehmet kerd.
Netîceyê mehkemeyî de cezaya ke erî cendirmeyî rê dîyaye, vera giranîya serûbûtî xeylê sivik ameye dîyayîş. Na rewş, mîyanê keyeyê Medenî Yildirimî û rayaumûmî de xemgînî û bertekê girdî rê bî sebeb. Na qerar, sey yew nimûneyê bînî yê kulturê “bêceza mendîşî” ameye şîrovekerdiş.
Nîşanê komelkî û sîyasî:
Kiştişê Medenî Yildirimî, herême de û pêroyîya Tirkîya de venganê pîlan vetî. No serûbût, bêbawerîya şarê kurdî yê herêmî yê vera dewlete zêdînayî û Licê de zaf cayan de protestoyan rê bî sebeb. Medenî Yildirim, sey 34 kesanê ke Roboskî de ameyî kiştiş, sey yew sembolê şîdetê dewlete bi.
No serûbût, Tirkîya de hêzênê asayîşî yê vera sîvîlan bikaranayîşê hêza bêheseba û îxlalanê heqanê merdiman reyna rojeve ard. Rêxistinanê heqanê merdiman ê mîyanneteweyîyan zî no serûbût nêzdî ra teqîp kerd û Tirkîya rê veng da.
Mergê Medenî Yildirimî, pêvajoya “çareserî” yê ke o wext dewam kerdêne ser zî bandora xirab kerde. Hêvîya aştî yê herêmî kêm bi û samîmîyetê dewlete ameyo perskerdiş. Kiştişê Medenî Yildirimî, sey yew rîpelê dejênî yê tarîxê nêzdî yê Tirkîya de ca xo paweno. No serûbût, tenya qedîyayîşê trajikî yê cuya yew însanî nîyo, labelê astenganê edalet cêrayîşî, kulturê bêceza mendîşî û qirkerdişê mîyanê dewlete-hemwelatijî zî eşkera kerdo. Dewaya Medenî Yildirimî, ezmûnanê Tirkîya yê vera prensîbanê demokrasî û dewleta huquqî ra yew beno.
Edalet gêrayîşê keyeyî û avûkatanê heqanê merdiman, seba ke serûbûtê bînî yê wina reyna qewimîyê, sey hişyarkerîyêkî yo.
