Encûmenê Wîlayetê Dîyala bi hewayêko nêqanûnî şaristanokê Gulale yê Xaneqînî sey qeza pênasê kerd û sey wargehêko ke girêdayeyê xo yo mojna. Kurdan ney sey cehdê erebkerdişê şaristanokê Gulale erjna û reaksîyon mojna.
Şaristanokê Gulale yê Xaneqînî wargehêk çarçeweyê madeya 140î de yo. Wargehê mabênê Kurdîstanê Federal û Hukmatê Merkezî yê Îraqî de babetê munaqeşa, çarçeweya na madeye de yena pênasekerdene. Goreyê qanunê bingeyinê Îraqî de badê hûmaritişê nufise newe ra herême de bêro kerdene, goreyê nufise ra ganî rewşe biameyene zelalkerdene. La her çend 20 serre ser o derbas bîyo zî Hukmato Merkezî yê Îraqî na berpirsiyarîya xo ra remeno û bi hewayêko defakto hewl dana ke nê cayan ê Kurdîstanî gasp bikero.
Bi demografya kaykenê
Rewşa şaristanokê Gulale de hewldayîşê peyênî verva erdê Kurdîstanî yê. Goreyê agahîyan Encumenê Wîlayetê Dîyala 31ê çele 2024î de serê rewşa şaristanokê Gulale weçînayîşêk virazîya. Netîceyê nê weçînayîşê verva qanûnê bingeyinî de qerar ame girewtene ke statûya Gulale şaristanok ra bivurîyo qeza û Wîlayetê Dîyala ra bêro girêdayene. Semedê ke Gulele şaristanok bo do girêdayê qezaya Xaneqînî ya binê rayberîya kurdan de bo. La eke bibo qeza do Xaneqîn ra bêro abirnayene û rasterast bi merkezê Dîyala ra bêro girêdanê ke binê rayberîya ereban de ya . Bi nê sebebî ra partîyê kurdan verva na yewe vejênê û nê hewldayîşî sey polîtîkayê erebkerdişî bi name kerd.
Walîyo Ereb qanûno bingeyin binpay keno
Sewbîna zî parlementeran semêdê “Madeyê 140î ê qanûnê bingeyinî Îraqî vurnayîşê sînoranê îdarî, cografî û demografîk ê cayanê ke çarçeweyê na made de ca gênê, qedexe keno.” 105 îmza komkerdî bî û teslîmê parlamentoyê Îraqî kerdbî. Vera na rewşe zî Serekê Encûmenê Wîlayetê Dîyala Omer kuruyî bi qerarêk newe Gulale sey qeza bi name kerde. Omer Kuruyî îdiya ke badê muracatê seba qezabîyayîşê Gulale resa Bexdad, do bi fermî bibo qeza.
Se ra 70î Kurd ê
Gulale bi nameyê xo yê binî Celewla girêdayê qezaya Xaneqînî ya û yew înan ra şaristanokê Başûrê Kurdîstanî yo, keweno mîyanê madeyê 140î ê qanûnê bingeyin yê Îraqî. Qeza hetê îdarî ra girêdayê Wîlayetê Dîyala ya. Goreyê hûmaritişê nufise serra 1975î se ra 70î roniştoxan kurdî bîyê.
Qezaya Gulale serra 2014î kewtebî binê kontrolê leşkerî yê Hêzanê Peşmerge, la 16ê teşrîno verên 2017î de peşmergeyan xo apey antbî û reyna kewtebî binê kontrolê Hukmatê Merkezî yê Îraqî. Netîceyê Hêrişan de heta nika xeylê kurdî Gulale ra koçber bîyê. Nika zî zafê şênîyanê şaristanokî ereb, kurdî û nisbetêk kemî zî tirkmenan ra pê yeno.
