Amed – Muzîkjen Neşet Guçmen serrgêra wefatê hunermend Aram Tîgranî de ard ziwan ke Aram Tîgran mabênê muzîkê armenîyan û kurdan de pirdêke awan kerd û mîrasêko zaf xurt û zengîn verda.
Koçkerdişê hunermendê namdar ê Aram Tîgranî ser ra 17 serrî vîyartî, cuya xo ya hunerî de 14 albumî viraştê. Aram Tîgran mîyanê şarê kurdî û armenî de sey “Kevokê aştî” yeno pênasekerdene û bi ziwanê her di şaran deyîrî vatê. Keyeyê Tîgranî wextê qirkerdişê armenîyan yê serra 1915î de hetê keyeyêkê kurdî ra amebi xelasnayene. Keyeyê Tîgranî dewa Bandê ya girêdayeyê qezaya Sason a Êlihî de bi ca bîyê û demêk cuya xo uca de vîyarnaya. Keyeyî badê demêkê koçê Qamişlo yê Rojavayê Kurdîstanî kerd. Aram Tîgran, serra 1934î de Qamişlo de ameyo dinya. Aram Tîgran 9 serrîya xo de dest bi cenayîşê ûdî kerd û hunerê xo game bi game aver berd. Aram Tîgranî zerrîya şarê kurdî û armenîyan de cayêko taybet girewt. Ey serra 1966î de koçê paytextê Armenîstanî Yerîwan kerd û 18 serrî Radyoyê Yerîwanî de xebitîya. Badê demêkê Aram Tîgran bi cenayîşê enstrumanê cumbuşî yeno naskerdene, programêk de cumleyêkê ey ke bîyo namdare, vatbi “Eke ez reyna bêrî dinya, çiqas tang tifîngî û çekî bibê, ez do hemînan bihelnî û bikerî tembûr, cumbuş û zirna.”
Aram Tîgran, badê xebata xo ya Radyoyê Yerîwanî serra 1995î de koçê paytextê Yewnanîstanî Atîna kerd û uca de bi ca bi. Aram Tîgran cuya xo ya 75 serran de 230 deyîrê Kurdkî, 150 deyîrê Erebkî, 10 deyîranê Suryankî, 8 zî deyîranê Yewnankî vatê. Aram Tîgranî serra 2009î de ame Amed û rewşa ey a weşîye xerepîya û anjîyo bi. 6ê tebaxa 2009î de wexto ke nêweşxaneyêk Yewnanîstanî de ameyêne dermankerdene û 8ê tebaxe de cuya xo ra bi. Wesîyetê Aram Tîgran o bi ke Amed de bêro definkerdene. La waştişê ey bi manayê “Hemwelatijê Tirkîya nîyo” nêame qebulkerdene. Naye ra cenazaya Aram Tîgranî Bruksel de ameye definkerdene. Herra ke Amed ra ameye berdene, mezela ey ser o ameye rişnayîş.
Perwerdekarê Ma Musîc Centerî Neşet Guçmen o ke 40 serrî yo mîyanê xebatanê muzîkê Kurdkî de yo û Merkezê Kulturê Mezopotamya (NÇM) yê Amedî ra nat xebatanê xo domneno û wayîrê mîrasê Aram Tîgranî vejîyeno, ajansê ma rê qisey kerd.
‘Pirdêkê mabênê muzîkê armenîyan û kurdan awan kerd’
Neşet Guçmenî behsê zengînîya hunerê Aram Tîgranî kerd û wina vat: “Hunerê ey bi vateyan merdim nêşkeno pênase bikero. Ez eşkena naya vaja ke Aram Tîgran mîrasêko zaf xurt û dewlemend verda. Nêzdîyê 40 serrî yo ez deyîranê ey banderê wendekaranê xo kena û pêroyê deyîranê Aram Tîgranî ma girewtê notayan, na sereberzî ya. Mîrasêko zaf weş ma rê verdayo. Mamoste Aram Tîgranî seba ma zaf muhîm o; pirdêke mabênê muzîkê armenîyan û kurdan de awan kerdo. Bi rastî her deyîrêka mamosta Aramî sey klasîk ê. Bi serran o deyîrî Aram Tîgranî mîyanê kurdan de ameyê vatene.”
‘Hunermendêko zaf mutewazî bi’
Neşet Guçmenî qiseykerdişê xo bi nê vateyan domna: “Pîyê mi goşdarîya deyîranê mamoste Aramî kerdêne, mi mamoste Aram Tîgranî pîyê xo reyde nas kerd. Dima ra Amed de konserê mamostayî bibi. Wexto ke ame tîya ma yewbînan şinasna.Bi rastî hunermendêko zaf mutewazî bi, yanî bi hezaran deyîrî viraştê, verê çimanê ma de zaf xurt, zaf dewlemend bi, ame verê mi de ronişt, cumbuşa xo girewt, ma rê deyîrî vatî. Yanî merdimêko hende xozayî bî. Bi rastî ez zaf keyfweş a ke mamosta Aram muzîkê Kurdkî ser o hende kede daye û xebate kerda.”
‘Seba ma vîrardişêko zernnên bî’
Neşet Guçmenî vîrardişê xo û Aram Tîgranî îfade kerd ke û qiseykerdişê xo wina dewam kerd: “Wexto ke ma sazgeh de pîya roniştêne, mi ey ra vatêne mamosta bi serran o ez deyîranê to banderê wendekaranê xo kena û bernameyan de deyîranê to vana. Ey zî vat ‘ez sereberz a ke hunermendê sey to est ê, mamosteyê sey şima est ê ke deyîranê mi do ameyox de reyna bêrê vatêne. Mamosta Aram tena deyîrbaz nêbî, dej û derdê şarê Kurdkî bi deyîranê xo, bi vengê xo, bi muzîkê xo ardêne ziwan û zaf weş îfade kerdêne. Taybetîya ey zaf weş kurmanckî qisey kerdêne. Bi desan ciwanê ma bi deyîranê ey ziwanê xo aver berd. Ez zaf keyfweş a û sereberz a ke mamosta Aramî seba muzîkê ma hende kede daya.”
‘Mesajê Aram Tîgran Seba heme gedeyan bî’
Neşet Guçmenî bale ant wesîyetê Aram Tîgranî ser o û vateyê ey ê “Eke reyna ez bêrê dinya, çiqas tank, tifîng û çekî bibê ez do hemînan bihelna û bikera tembûr, cumbuş û zirna.” Neşet Goçmenî bi nê vateyanê peyênan qiseykerdişê xo qedêna: “No vatişê mamosta Aramî zaf ca de yo. Ez zî sey ey fikirîyena, ez vana ma deyîran banderê gedeyanê pêroyî welatî bikerê, ma ziwan bi înan bidê musnayene. Pêroyî gedeyî wa bi huner bibê pîl. No muzîk beno, tîyatro beno, fotograf beno, govende bena. La her kurd wa tekilîyê ey a hunerî biba. O do ameyox de ewnîyayîşê înan hîra bikero. Ma bi rêzdarî mamosta Aramî xo vîr anê.”
