Duran Kalkanî ard ziwan ke nêvurîyayîşê şert û mercanê Îmralîyî bawerîya prosesî zeîf keno û vat ke qanûnêko ke resayîşê Rayber Apoyî ê şert û mercanê ciwîyayîş, xebate û sîyasetê demokratîkî yê azadî tede nêbo, cewab nêvîneno.
Endamê Akademîya Zanistê Sosyalî ya Abdullah Ocalanî Duran Kalkanî televîzyonê Medya Haberî de merheleyê prosesî erjna. Kalkanî ard ziwan ke nêzdîyê di serrî yo Rayber Apo û têgêrayîşê kurdan gamê muhîmî eştî, la pê naye zî şert û mercanê Îmralîyî de tu çî nêvurîya: “Di serrî badê cu, gamê ke ameyî eştene, cewabê înan çin o. No bi xo problemêk o. Rayber Apo sey sermuzakerekar yeno qebulkerdene; sînordarkerdişê îmkananê têkilî û xebata sermuzakerekarî fikarê komelî zêde keno.”
Kalkanî tekîd kerd ke qanûno ke do bêro amadekerdene, ganî hessasîyetê heme hetan bigîro çiman ver: “Qanûnêko ke tena bêçekbîyayîş, xetimnayîşê rêxistine yan şertê qanûnanê poşmanî û agêrayîşê keyeyî esas bigîro, netîce nêvejeno. Bê ke Rayber Apo bireso şert û mercanê ciwîyayîş û xebata azade, seba têgêrayîşê kurdan tu cewab çin o.”
Kalkanî ard ziwan ke Prosesê Haştî û Komelê Demokratîkî tena sey pêkerdiş yan munaqeşeya mîyanê dewlete û PKKyî nêyeno destgirewtene: “No proses heme beşê komelî, cinî, ciwan, kedkar, roşnvîr, partî û rêxistinanê girseyan eleqedar keno. Serkewtişê prosesî bi komelkîbîyayîş û averberdişê têkoşînê demokratîkî yê rêxistinkerdeyî ra girêdaye yo.”
Bê komelêko demokratîk ê rêxistinkerdeyî, entegrasyon nêbeno
Kalkanî tekîd kerd ke entegrasyona demokratîke nêyena a mana ke şexsî teslîmê dewlete bibê yan masa ser o dayîşûgirewtişê heqan bibo: “Çareserî bi averberdişê pîya yê Komara Demokratîke û komelê demokratîk ê rêxistinkerdeyî ra vîyareno. Ganî dewlete seba demokrasî hesas bibo û komel bingeyê komûnanê demokratîkan ser o rêxistin bibo. Bê komelêko demokratîk ê rêxistinkerdeyî, entegrasyon nêbeno.” Ey venga heme hêzanê komelkî û sîyasî da ke seba serkewtişê prosesî sewîyeya seferberîye de bixebitîyê.
Rojava de tecrubeyêko zaf muhîm ame ciwîyayene
Kalkanî derheqê Şorişê Rojavayî yê 19ê temmuze de, ke serra xo ya 15. de yo, vat: “No şoriş sey Şorişê Kanûnî yê seserra 20. seba seserra 21. tecrûbeyêko gird viraşt. Cuya komelkî ya Rojavayî bi giranî vurîya; cinî bî îrade, beşdarê cuya sîyasî û komelkî bîyî; serdestîya camêrdan derbeyêka girane werde. Pîyaciwîyayîşê şaran, neteweyê demokratîk û rêzgirewtişê ferqan de tecrubeyêko zaf muhîm ame ciwîyayene.”
Kalkanî ard ziwan ke şoriş hetê leşkerîye ra tay peyser ame antene û tayê kesan vat ke şoriş merd: “Êyê ke şorişî bi paradîgmaya îqtîdar û dewlete gênê dest, wina fikirîyenê, la ma wina nêvînenê. Ma şoriş bi rêxistinbîyayîşê komelî, beşdarbîyayîşê ci û vurîyayîşanê cuya cinîyan name kerd. Uca ke paradîgmaya Apoyije ameye caardene, aye xo pawit; cayo ke nêame caardene, aye xo nêpawit. Zêdebîyayîşê madî, petrol, çîyê binê erdî, şorişê manewî zeîf kerd; û komûnalîte nêame averberdene. Bê komûnî çareserî çin a.”
Lozan zaf bi xeta dewlet-neteweyî ra girêdaye yo
Kalkanî derheqê Peymana Lozanî ya 24ê temmuze de ke serra 103. de ya, vat: “Lozan zaf bi xeta dewlet-neteweyî ra girêdaye yo; komare ameye îlankerdene la herinda ke seba demokrasî hesas bibo, kulturî, kêmanî û sere de kurdî hewanayî û dewlet-neteweperestîyêka huşke esas girewt. No bingeyê înkar û çinkerdişê kurdan ser o vindert. Nika demo ke seserra diyine de nêzdî bena, awanîya Rojhelatê Mîyanênî ke Lozanî ser o ame viraştene, yena vurnayene.”
Kalkanî tekîd kerd ke Şerê Dinya yo Hîrêyin ke 1990an de dest pêkerd, wazeno statukoyê dewlet-neteweyî yê Lozanî bivûrno û bi hegemonîya Îsraîlî sîstemêkê neweyî ser o rayîrêko newe yê enerjî bivirazo: “Şerê Îranî şerê Tirkîya yo; şero ke Sûrîye ra ver bi Gazze şino, Tirkîya de yo. Devlet Bahçelî zî vengdayîşê xo pê naye kerd. Vera naye Rayber Apoyî 27ê sibate 2025î de vengdayîşê Haştî û Komelê Demokratîkî kerd. La vurîyayîşêko wina yê zîhnîyet û polîtîkayan nêqewmîyeno.”
“Menfeatê kurdan û komelê Tirkîya eynî yî; eşkenê wayûbirayî de cuye biramê. La seba ke kurdî zerar bivînê, zerar danê Tirkîya. Ganî zîhnîyet û sîyasetê hemverîya kurdan ê Tirkîya bivurîyo. Bingeyê heme awanîyanê antîdemokratîkan no yo. Rayber Apo seba naye kede dano; ma zî piştî daye. Ma hêzo tewr bingeyin ê demokrasî û piştî yê.”
