Pêşengê Çapemenîya Azade Apê Mûsa, cayê ke ameyo kiştene de, ame vîr ardene û şagirtê Apê Mûsa va ke ê tu wext vera zext û hêrişan sereyê xo netewênenê.
Rojnamegêr û nuştox Apê Mûsa (Mûsa Anter), 20ê êlula 1992î de, Kuçeyê Hûmara 442. ya Taxa Cumhurîyetî ya semtê Seyrantepeyî ya Amedî de amebî kiştene. Seba serrgêra 34. ya kiştena Apê Mûsa, bi pêşengîya DFG û MEBYA-DER’î Amed de, cayo ke tede ameyo kiştene de merasîmê vîrardişî ame viraştene. Lajê Mûsa Anterî, Dîcle Anterî, xeylî rojnamegêr, sîyasetmedar, hemşaredar, temsîlkaranê sazgehanê sîvîl yê komelkî beşdarê vîrardişî bîyî. Vîrardişî de fotografê Apê Mûsa û şehîdanê Çapemenîya Azade ameyê berzkerdene, rojnameyê Yenî Yaşam û Azadîya Welat ameyê girewtene. Vîrardiş bi deqêke rêzgirewtişî seba heme şehîdanê Çapemenîya Azade û şehîdanê demokrasîye dest pêkerd.
Badê rêzgirewtişî, eşkerayîya kurdî hetê Rayberê DFG’yî Ferxedîn Kiliçî ra ame wendene. Ferxedîn Kiliçî destpêkê qiseykerdena xo de va ke feraseto ke Apê Mûsa kişt tu wext nêeşkayo Çapemenîya Azade bêveng bikero û wina qiseykerd: “Ewro seba ke ma zanayoxê kurdî, roşnvîr, rojnameger û yew pêşengê kevneşopîya çapemenîya azade Apê Mûsa yo ke Mûsa Anter, cayê ke ameyo kiştene de vîr bîyarê, ameyê têhet. Verê 34 serran, Apê Mûsa, nê kuçeyî de hetê kesanê ke JÎTEM’î reyde têkilîdar bî ra ame kiştene. La rixmê 34 serranê ke vîyartî zî, awanîya sîyasî û rêxistinî yê ke pey nê komkiştene de bi heme hetanê xo ra nêameyê eşkerakerdene. Rixmê ke muhakemekerdişanê têkilîdar bi sucî de nameyê kiştoxan vejîyayî meydan zî, sucdar bi hawayêko tesîr nêameyî cezakerdene. Dewa ke nêzdî 30 serran dewam kerd, di serrî verê cû bêcezakerdiş qedîya. Bi no hawa, kiştena Apê Mûsa, sey hêrişanê şarê kurdî û çapemenîya azade ser o zî yeno vînayene, bi beşêk polîtîkayanê bêcezakerdişî. Rojano ke ma qala aştîye kenê de, ma cayo ke Apê Mûsa tede ameyo kiştene de reyna îfade kenê ke seba aştîye ganî kiştoxê înan ê nedîyar bêrê roşnkerdene.”
‘Apê Mûsa cuya xo fedayê ziwan, kultur û azadîya şarê xo kerd’
Ferxedîn Kiliçî bale ante têkoşînê Apê Mûsa yê seba ziwan, kultur û azadîya şarê kurdî ser û qiseykerdena xo wina domna: “Apê Mûsa cuya xo fedayê ziwan, kultur û azadîya şarê kurdî kerd. Rixmê zextê dewlete, dewa ke derheqê ey de ameyê akerdene, girewtiş û prosesanê hepîsxaneyî zî, tu rey dest qelema xo ra veranêda. Rojnamegerî tena sey karêk ney, sey wasîtayêk verçimkerdena çîyanê ke kesanê vengê înan nêyeno eşnawitene cuyenê û resnayîşa raştîye ya bi komelî ra dîyî. Binpaykerdişê heqan ê ke şarê kurdî rî bi rî mendo, kiştişê înan nedîyar, vengkerdişê dewan, destbendkerdiş û zextê dewlete bi nuştişanê xo ardêne rojevî. Serranê 1990î de, serdemêk ke rojnamegerê kurdî bîyî amanca hêrişanê sîstematîkî, mîyanê çapemenîya azade de, taybetî mîyanê Yenî Ulke û Ozgur Gundemî de, têkoşînê xo domna. Rixmê tehdît, zext û hêrişan zî dest qelema xo veranêda.”
‘Bi hêrişî waştê raştîya şarê kurdî bitemernê’
Ferxedîn Kiliçî îfade kerd ke hêrişê vera Apê Mûsa amancê birnayîşê vengê şarê kurdî bî û nê çî vatê: “Kiştena Apê Mûsa tena peynî ardena cuyayîşê rojnamegerêk bî. No cînayet, hêrişêk bi ke amanc kerdêne raştîyê şarê kurdî nêreso dinya. La badê Apê Mûsa zî çapemenîya azade bêveng nêmend. Eksê nê çîye, mîraso ke Apê Mûsa pey xo verda hetê seyan rojnamegeran ra ame berzkerdene. Xebatkaranê çapemenîya azade ameyê kiştene, girewtene, destbendkerdene, tehdîtkerdene. Awanîyê rojnameyan û ajansan ameyê bombarduman kerdene, mecrayê weşanî ameyê girewtene, keyepelê înternetî û hesabê medyaya komelkî ameyê astengkerdene.”
‘Hêrişî ewro zî dewam kenê’
Ferxedîn Kiliçî hêrişanê Çapemenîya Azade yê ewroyîn ser o ard vîr û wina qiseykerdena xo dewam kerd: “Hêrişê çimeyanê xeberan, waranê xebat û cuyayîşî yê rojnamegeran ser o bi hawayêko cîya ameyê domnayene. Badê Apê Mûsa zî hêrişê çapemenîya azade ser o dewam kerd. Hedefgirewtena rojnamegeranê sey Nagihan Akarsel, Gulistan Tara, Cîhan û Nazim mojna ke nê hêrişî nika zî dewam kenê. Tewlê serranê ke derbaz bîyî zî, çîyo ke nêyeno vurnayene o yo ke rojnamegerê ke hewl danê raştîyê şarê kurdî dîyar bikerê, yenê hedefgirewtene. Ma, sey Komeleya DFG’yî, zanê ke hêrişê çapemenîya azade ser o tena vera rojnamegeran nîyê. No hêriş vera heqê waştena xeberan ê şaran, heqê xoresnayîşê raştîye û azadîya fikrî yê. Ewro ma nê kuçeyî ra, ke Apê Mûsa ted ameyo kiştene, reyna vanê; Heqîqete bi qirkerdişan, bi zextan û bi polîtîkayanê bêcezakerdişî nêeşkeno bêro nimitene.”
‘Ma do wayîrê mîrasê Apê Mûsa vejîyê’
Sewbîna Ferxedîn Kiliçî va ke Çapemenîya Azade tu wext serê xo verê nê hêrişan de netewnena û qiseykerdena xo wina qedêna: “Sey Çapemenîya Azade, sey vizêrî ma do ewro zî raştîyan binusne, dewam bikerê ke çîyê ke no şar cuyeno dîyarê rê bimojnê. Mîraso tewr muhîm o ke Apê Mûsa ma rê verdayo, şopnayîşê raştîye ya û çi bena wa bibo dest qeleme nêveredayîş o. Ma zî nê mîrasî do bidomnê. Çapemenîya azade serê xo nêtewna, do serê xo netewno zî. Ma do nuştişê raştîye, pawitena raştîye bidomnê û vengê şaran dinya rê bidê resayene.”
Badê Ferxedîn Kiliçî, Hemserekê DFG’yî Selman Çîçekî va ke ewro ma reyna Apê Mûsa anê vîr û wina qiseykerd: “Na serre bê Huseyîn Akyolî ma Apê Mûsa anê xo vîr. Na xemgînîyêko gird o. Apê Mûsa mîrasêk ma rê verda û ma do wayîrê nê mîrasî vejîyê.”
‘Generalanê Qijan hêgayê ke Apê Mûsa ramitê aw danê’
Badê Selman Çîçekî, lajê Apê Mûsa, Dîcle Anterî va ke verê 50-60 serran hetê Apê Mûsa ra hêgayêk ke Çapemenîya Azade ame ramitene û ewro ê hêgayî bi hawayêko tewr rind hetê Generalanê Qijan ra yenê aw dayene.
‘Heta kiştoxê Apê Mûsa nêvejîyê meydan edalet bi ca nêyeno’
Hemşaredarê verêne yê Amedî Selçûk Mizraklî zî hêrişanê serranê 1990î ard vîr û wina va: “Serra 1990î de, wexto ke Vedat Aydin bi kurdkî qisey kerdêne, o wext mi destê Apê Mûsa maç kerd. Ewro bi hezaran Apê Mûsa est ê. Bi hezaran endamanê Çapemenîya Azade qelema ey berz kerdo û nusenê. Heta ke ma kiştoxanê şehîdanê Çapemenîya Azade nêvejê meydan, zerreyê ma rehet nêbeno. No çî zî do bi huqûq bêro ca. Kesê ke Apê Mûsa qetil kerdî û hedê xo vîyartî, ganî hesab bidê û heqîqet bêro meydan. Ganî no prosesî de raştî vejîyo meydan.”
‘Waşt vengê şarê kurdî bibirnê’
Parlamenterê Amedî yê DEM Partî Serhat Erenî zî dîyar kerd ke amancê kiştena Apê Mûsa bêvengkerdena şarê kurdî bî û wina qiseykerd: “Apê Mûsa seba têkoşînê şarê kurdî her tim xo ver da. Apê Mûsa pêşengê çapemenîya kurdan bi. Kesê ke o kişt va ma do Çapemenîya Azade û şarê kurdî bêveng verdê. La tu wext no çî bi ca nêama û ewro zî heqîqetê Prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî anê ziwan.”
Badê qiseykerdişan, girse heta cayê kiştena Apê Mûsa rayra şîyî û cayê ke tede ameyo kiştene qrenfîlî ronayê. Vîrardişê Apê Mûsa bi sloganê “Şehîdî Nêmirenê” qedîya.
