Wan – Malbata Akbûlût a li gundê Nêrqoxê ya navçeya Payîzavayê ve dijî, anî ziman ku ew ji ber lêçûnên zêde yên xwedîkirina sewalan êdî nikarin biçin zozanan û diyar kir ku ji aliyê lêçûnan ve ferqa gund û bajaran nemaye.
Jiyana li gundan bi hezaran sal in ji bo aborî û debara bajaran bûye bingeh. Li Mezopotamyayê û Kurdistana ku çandinî û sewalkarî dest pê kiriye îro jî bi hemû zanyariya xwe ve ev çand tê domandin û ev çand bi xwe re bazarek jî ava kir. Li Kurdistanê li gor guncavbûna avhewayê, hin dewaran çandinî hin deveran jî sewalkarî li pêş e. Li Herêma Serhedê jî ji ber hewayê xwe yê sar, ji çandinî zêdetir sewalkarî li pêş e. Lê bandora pergela sermayedariyê û polîtikayên şaş ên dewletan, ev aboriya gundevar ji ber pêkanîn û lêçûnên zêde, nikare xwe bidomîne.
Gundê Nêrqoxê yê ser bi navçeya Payîzavayê ya Wanê ve yek ji van gundên ku debar û sewalkarî bi zehmetî tê domandin e. Malbata Akbûlût a li gundê Nêrqoxê dijî, derbarê zehmetiyên dijîn de axivî.
Debara gund li ser xwedîkirina pez e
Welatî Temir Akbûlût di despêka axaftina xwe de behsa debara gund kir û da zanîn ku di gundê wan de zêdetir mih tên xwedîkirin. Temir Akbûlût destnîşan kir ku dewar li Nêrkoxê pir kêm hene û wiha got: “Di van salên dawî de zozan gelek biha bûne û gundî êdî naçin zozanan. Di nav gund de pez tê xwedîkirin. Merayên ku em pez lê diçerînên û li zozanan av pir kêm bûye. Cûrnên avê nehatine çêkirin ku pez biçin û tê de avê vexwin. Ji ber vê jî pez nexweş dikevin. Wekî din di gund de hin kes nefel (yonca) diçînin. Lê lêçûnên vê jî zêde bûne. Debara gund jî zehmet bûye. Gelek kes ji gund koç dikin û diçin bajarên mezin.”
Sedemek jî lêçûnên zêde ye
Di berdewamiya axaftina xwe de Temir Akbûlût anî ziman ku ji ber lêçûnên zêde êdî ew nikarin biçîn zozanan û ev yek li axaftina xwe zêde kir: “Ji bo çerandina pez şivan nayên dîtin. Di van salên dawî de şivanên Efgan tên dixebitin. Bi qasî salekî kêd didî û berxê mezin dikî, lê ji ber lêçûnên derman, şivan û xwarina xwe, ev yek jî zehmet bûye. Karêkî wê namîne ku ji xwe re tiştekî bikin. Gelek kesên pez xwedî dikin deyndar dimînin. Lêçûnên zozanan jî gelek zêde bûne. Ji bo çûyîna hezar pezî ya zozanan divê 2 milyon lîre hebin. Çûyîn û hatin biha ye ji ber vê jî em naçin zozanan. Pez derdorên gund diçere. Pez heta hewa sar jî dibe li jora gund e û piştre em dikin hundir. Dema ku berf dibare jî êdî di hundir de tê xwedîkirin. Me amadekariya zivistanê kiriye. Me, tiştê ku çandiye çiniye, yên me nekarî biçînin jî em dê bikirin. Me ceh, ka û genim kiriye û ji bo zivistanê berhev kirine.”
‘Êdî gund jî wekî bajaran bûne’
Di dawiya axaftina xwe de Temir Akbûlût anî ziman ku ferqa gund û bajaran nemaye. Temir Akbûlût diyar kir ku gelek gundî ji ber lêçûnên zêde nikarin debara xwe li gundan bikin û axaftina xwe wiha dawî kir: “Di hundirê gund de darên fêkiyan kêm in, lê li binê rê mezraya me heye û li wir pir dar hatine çandin. Sêv, mişmiş û hirmî hene. Ji bo xwarinê hatine çandin. Heke tu gundan bikarî debara xwe bikî, jiyana li gundan pir xweş e. Lê êdî gund jî wekî bajaran bûne. Gundên me girêdane şaredariyên mezin û em hemû bacê didin. Berê gundan tev li van tiştan nedikirin. Cotkarî di gunde me de tenê ji bo xwedîkirina sewalan tê kirin. Genim û pincar nîn e. Jiyana Gundan jî hemû bûye mesref. Ji ber vê kesên li gundan dijîn êdî naxwazin bimînin.”
‘Berê em bêminet bûn’
Şêniya gund Ayşe Akbûlût jî bal kişand ser lêçûnên zêde yên gund û zozanan û wiha got: “Em berê diçûn zozanan û me pez jî xwedî dikir. Ji bo debara xwe em bêminet bûn. Em êdî havînan dernakevin zozanan. Zozan biha bûne. Hêza me têr nake ku em bîçin. Jixwe em zivistanan jî sewelan di hundir de xwedî dikin.”
