• Kurmancî
  • Kirmanckî
  • |
  • Derbarê Me De
  • |
[email protected]
Ajansa Welat
21 MIJDAR 2026
Encamek nîn e
View All Result
  • ROJANE
    TOHAV parêzerên Kurd ên hatine qetilkirin bi bîr anî

    TOHAV parêzerên Kurd ên hatine qetilkirin bi bîr anî

    Zarokan ji bo Ocalan wêne xêz kirin

    Zarokan ji bo Ocalan wêne xêz kirin

    YNK û PDKê li Hewlêrê hevdîtin pêk anîn

    YNK û PDKê li Hewlêrê hevdîtin pêk anîn

    Tulay Hatîmogullari: Ji bo pêvajoyê piştgiriya herî xurt berdana girtiyên nexweş e

    Tulay Hatîmogullari: Ji bo pêvajoyê piştgiriya herî xurt berdana girtiyên nexweş e

    Aqûbeta jinên ku hatine qetilkirin û windakirin pirsîn

    Aqûbeta jinên ku hatine qetilkirin û windakirin pirsîn

    ‘Bi avakirina komînan em ê di vê pêvajoyê de bigihijin serkeftinê’

    ‘Bi avakirina komînan em ê di vê pêvajoyê de bigihijin serkeftinê’

  • JIN
  • ÇAND Û HUNER
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • CIVAK
  • TENDURISTÎ
  • DARAZ
  • KED Û ABORÎ
  • CÎHAN
  • ANALÎZ-DOSYE
  • SPOR
  • HEMÛ NÛÇE
  • ROJANE
    TOHAV parêzerên Kurd ên hatine qetilkirin bi bîr anî

    TOHAV parêzerên Kurd ên hatine qetilkirin bi bîr anî

    Zarokan ji bo Ocalan wêne xêz kirin

    Zarokan ji bo Ocalan wêne xêz kirin

    YNK û PDKê li Hewlêrê hevdîtin pêk anîn

    YNK û PDKê li Hewlêrê hevdîtin pêk anîn

    Tulay Hatîmogullari: Ji bo pêvajoyê piştgiriya herî xurt berdana girtiyên nexweş e

    Tulay Hatîmogullari: Ji bo pêvajoyê piştgiriya herî xurt berdana girtiyên nexweş e

    Aqûbeta jinên ku hatine qetilkirin û windakirin pirsîn

    Aqûbeta jinên ku hatine qetilkirin û windakirin pirsîn

    ‘Bi avakirina komînan em ê di vê pêvajoyê de bigihijin serkeftinê’

    ‘Bi avakirina komînan em ê di vê pêvajoyê de bigihijin serkeftinê’

  • JIN
  • ÇAND Û HUNER
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • CIVAK
  • TENDURISTÎ
  • DARAZ
  • KED Û ABORÎ
  • CÎHAN
  • ANALÎZ-DOSYE
  • SPOR
  • HEMÛ NÛÇE
Encamek nîn e
View All Result
Ajansa Welat
Encamek nîn e
View All Result

Di pêvajoya aştiyê de budçeya şer!

Mehmet Alî Ertaş /AW

13 MIJDAR 2025 - 08:08
Kategorî: MANŞET, ROJANE
A A
Navenda Nûçeyan – Komîsyona Plan û Butçeya Meclisa Tirkiyeyê, plan dike ku di 2026an de 2 qatî lêçûna Wezareta Tenduristiyê, butçeyê ji Wezareta Parastinê re veqetîne. Komîsyon plan dike ku ji bo Wezareta Parastinê 2 trilyon û 155 milyar tl û ji bo Wezareta Tenduristiyê jî trilyonek û 474 milyar û 947 milyon û 780 hezar lîre veqetîne.

Îsal li Tirkiyeyê piştî banga dîrokî ya Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan a 27ê sibatê, ji bo aştiya navxweyî ya Tirkiyeyê niqaş têne kirin. Dîsa ji bo Aştî û Civaka Demokratîk pêş bikeve; dan û stendin têne kirin. Di vê pêvajoya ku çareserî û aştî tê niqaşkirin de Komîsyona Plan û Butçeyê ya Meclisa Tirkiyeyê dîsa butçeya herî zêde dixwaze ji qada leşkerî û şer re veqetîne. Lê tê dîtin ku ji bo qatên tenduristî, perwerdehî, civakî kêmtir butçe tê veqetandin.

Hikûmeta Tirkiyeyê (AKP-MHP) her sal herî zêde butçeya Tirkiyeyê ji bo şer û leşkeriyê vediqetîne. Ji ber bêtir pere li şer û artêşê tê xerçkirin, qadên tenduristî, perwerdehî, civakî û çandiniyê ji xizmetê bêpar tên hiştin. Di plana butçeya 2026an de jî tê dîtin ku jibo şer butçe li gorî 2025an duqat hatiye veqetandin. Di rapor û plansatiyên ku Komîsyona Plan û Butçeyê ya Meclisa Tirkiyeyê de, tê dîtin ku dewlet herî zêde butçeyê ji bo şer û artêşê vediqetîne.

Di 1990î de 330 milyar dolar li operasyonan qerç kirin

Li gorî daneyên fermî di salên 1990î de li Herêma Federe ya Kurdistanê ji bo operasyonan 330 milyon dolar pere li leşkeran xerç kirin. Di navbera salên 1990 û 2001î de 1 milyar û 830 milyon dolar per li artêşê xerç kirin. Di serdema AKPê de ev lêçûn bêtir zêde bû.
Sal bi sal zêde kirin

Li Tirkiyeyê di sala 2000î de 9.993,7 milyar dolar pere li qada leşkeriyê hat xerçkirin. Di 2005an de 13,237 milyar dolar, di 2007an de 13,656 milyar dolar, di 2009an de 14,777 milyar dolar, di 2012an de 14, 939 milyar dolar, 2015an de 15,397 milyar dolar pere xerç kirin. Di navbera 2000-2016an de pereyê ji bo wezareta parastinê hat veqetandin bêtir zêde bû. Di 2017an de jî 18.189,8 milyar dolar pere li lêçûna leşkeriyê xerç kirin.

Di pêvajoya çareseriyê deji sedî 110 zêde kirin

Di navbera salên 2013-2015an de ku pêvajoya çareseriyê hatibû destpêkirin, ji sedî 110 lêçûn zêde bû. Li gorî rapora Enstîtuya Lêkolînên Aştiya Navneteweyî ya Stockholmê (SIPRI) lêçûna artêşê ya Tirkiyeyê di navbera salên 2015 û 2024an de ji sedî 110 zêde bû. Li gorî rapora SIPRI ya 2024an, di tevahiya sala 2024an de 25 milyar dolar li parastinê hat qerçkirin. Li gorî heman raporê Tirkiye di welatên cîhanê de ket rêza 17emîn.
Di sala 2025an de tevî çavkaniya Fonê Piştgiriya Sanayiya Parastinê (SSDF), 1 trilyon û 608 milyar tl pere hat veqetandin.

Çekan hildiberîne

Li gorî rapora SIPRI ya 2024an, Şîrketên Tirkiyeyê di navbera salên 2015-2019an de ji sedî 0,8 para xwe ji îxracata çekên şer girtin. Lê di navbera salên 2020-2024an de ji sedî 103 para îxraca çekan zêde bû û derket 1,7ê. Tirkiye di aliyê îxracata çekan de, di nava welatên cîhanê de 11emîn e. Di nava 100 şîrketên ku herî zêde çekan hildiberîne şîrketên ASELSAN, Baykar û TUSAŞ heye. Hatina van 3 şîrketan ji sedî 24 zêde bû û 6 milyar dolar derbas kir. Niha şîrketa Bayraktarê SÎHA û ÎHAyê difiroşe Ukraynadan Pakistanê.

Herî zêde DYA xwedî balafirên şer in

Li gorî daneyên Global Firepower a 2025an welatê herî zêde xwedî balafir DYA, Rûsya, û Çîn in. Tirkiye jî bi sedan balafirên şer di rêja 10emîn a cîhanê de cih digire. Li gorî daneyên Global Firepowerê ya 2025an, DYA zêdetirî 13 hezar balafirên şer in. Rusya xwedî 4 hezar û 292 balafir û Çîn jî xwedî 3 hezar û 309 balafirên şer in. Hîndistan 2 hezar û 229 balafirên şer Koreya Başûr hezar û 592 û Japonya jî hezar û 443 balafirên şer hene.

Li Tirkiyeyê jî Hezar û 83 balafirên şer hene

Li gorî daneyên wezareta parastinê di sala 2002an de ji bo sanayiya parastinê 5.5 milyar dolar pere hat veqetandin. 20 sal şûnde di sala 2022an de jî 60 milyar dolar pere qetandin. Li vir xuya dike ku 10.5 qat zêde bûye. Lê xizmeta ji bo tenduristiyê ew qas pere nehatiye qetandin.

Li Tirkiyeyê 1080 balafirên şer û 5 hezar ambulans hene

Li gorî Wezareta Parastina Tirkiyeyê di 2023an de 182 milyar û 770 milyon û 968 hezar tl pere hat qezenckirin. Di 2023an de 239 milyar û 693 milyon û 520 hezar 294 TL hat xerçkirin. Di 2024an de jî lêçûna parastinê derxistin 440 milyar û 496 milyon û 960 hezar TLyî. Di 2025an de derxistin 623 milyar û 899 milyon û 190 hezar TL hat pêşdîtin. Di 2026an de jî derxistin 746 milyar û 44 milyon û 81 hezar TL
5 hezar ambulans hene.

Di 2002an de 618 ambulans hebun. Niha 5 hezar û 668 ambulans hene. Lê her çend ambuland pêwiste ji bo xizmeta tenduristiya mirovan zêde bin jî, tê dîtin ku zêdetîrî Hezar balafirên şer li Tirkiyeyê hene.
Ambulans bi xelaskirina mirovan a ji mirinê tê nasîn, balafirên şer jî bi kuştina mirovan tê nasîn. Ev nîşan dide ku amûrên kuştinê ji yên parastina jiyanê bêtir in.

 

Etîket: Aborîbudçeya şerMeclîs
Parve BikeTweetWhatsAppParve BikeParve Bike

Nûçeyên Din

Kurtulmuş ji bo ‘Komîsyona Çavdêriyê’ dest bi serdanan dike

Kurtulmuş ji bo ‘Komîsyona Çavdêriyê’ dest bi serdanan dike

10 MIJDAR 2026
Dayikan li Meclisê bang kir: Werin destê xwe bidin destê birêz Ocalan

Dayikan li Meclisê bang kir: Werin destê xwe bidin destê birêz Ocalan

3 MIJDAR 2026
Dayikên Aştiyê li Meclisê ne: Serdana Yenî Partiyê hate kirin

Dayikên Aştiyê li Meclisê ne: Serdana Yenî Partiyê hate kirin

3 MIJDAR 2026
Ji aliyê lêçûnan ve ferqa gund û bajaran nemaye

Ji aliyê lêçûnan ve ferqa gund û bajaran nemaye

3 MIJDAR 2026
Bernameya sibê ya Dayikên Aştiyê diyar bû

Dayik dê îro li Enqerê bi partiyên siyasî re hevdîtinan bikin

3 MIJDAR 2026
Dayikên Aştiyê li ber meclisê bang kirin: Statuya Serokatî bi cih bînin

Dayikên Aştiyê li ber meclisê bang kirin: Statuya Serokatî bi cih bînin

2 MIJDAR 2026

ÊN ZÊDE HATINE XWENDIN

  • Ezîzê Mûso koça dawî kir

    Ezîzê Mûso koça dawî kir

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Rûken Kilinç: Divê gorên Seîd Riza û hevalên wî bê eşkerekirin

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Ji zaroktiya xwe heta girtîgehê evîna hunerê: Divê Kurd afirîner bin

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Bi îşkenceyê tê girtin û niha nexweş e!

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Keskîn Bayindir: Guhertina cihê birêz Ocalan nabe şert û mercên azad

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Dayika girtiyê nexweş: Kurê min nexweş e û 8 sal in min ew nedîtiye

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Ji Wezareta Çandê bersivek sosret: Medreseya Feqiyê Teyran ne aîdî me ye

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Polîsan bi ser avahiya Weşanxaneya Belkiyê de girt

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Dayika Aştiyê: Ez hêza têkoşînê ji şehîdên xwe digirim

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • ‘Budçeya tendirustiyê ne li gor pêwîstiyên gel tê amadekirin’

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet

Ajansa Welat, bi nûçeyên taybet, dosya, lêkolîn, dîmen û deng civakê agahdar û ronî dike.

Bi şîara agahiyên rast û objektif weşanê esas digire, li ser şopa heqîqetê agahiyan belav dike.

Ajansa Welat bi nûçe û naverokên xwe dibe deng û rengê welat.

Xwediyê Îmtîyazê: Fahrettin Kılıç

Berpirsiyarê Karên Nivîsan: Mahmut Altıntaş

Navnîşan: Fırat Mahallesi, 553. Sokak, Tanlar Şehri Teras Evleri, B Blok,
Kat: 5 - No: 40, Kayapınar, Diyarbakır

Telefon: +90 (532) 519 37 73

E-mail: [email protected]
Malper: www.ajansawelat1.com
Twitter Youtube Instagram Whatsapp
  • Serrûpel
  • Têkilî
  • Derbarê Me De

© 2024 Ajansa Welat ● Yekemîn Ajansa xwerû Kurdî ● Hemû maf parastî ne

Encamek nîn e
View All Result
  • HEMÛ NÛÇE
  • ROJANE
  • JIN
  • ÇAND Û HUNER
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • CIVAK
  • TENDURISTÎ
  • DARAZ
  • KED Û ABORÎ
  • CÎHAN
  • ANALÎZ-DOSYE
  • SPOR
  • KIRMANCKÎ

© 2024 Ajansa Welat ● Yekemîn Ajansa xwerû Kurdî ● Hemû maf parastî ne