Wan – Koçerên herêma Aşkîta ya navçeya Elbakê ku ji Sêrtê hatine, tevî zêdebûna jiyana bajarîbûyînê jî çanda xwe ya komînal diparêzin û xwedî lê derdikevin.
Koçerên herêma Aşkîta ya navçeya Elbakê ya Wanê ku ji Sêrtê hatine, tevahî jiyana xwe li deşt û zozanan di nava pez de derbas dikin. Di nava Kurdan de cihekî taybet yê koçeran û çanda koçertiyê heye. Koçertî, xwedî jiyaneke komînal e û dêmanîbûnê (jiyana xwecihi) qebûl nakin. Zivistanan vedigerin deştan û cihên germ û havînan jî diçin zozanan û cihên bilind. Tevahî koçer sewalên biçûk ên weke mîh, bizin xwedî dikin û tevahî jiyana wan li deşt, çiya, zozan hwd. derbas dibe.
Saleke koçeran çawa derbas dibe?
Koçer Haci Taşçi, da zanîn ku malbata wan tevahî koçertî kirine û ti caran dev ji çanda xwe berneda ne. Haci Taşçi, behsa saleke xwe ya koçeriyê kir û got: “Gelek zor û zihmetiya koçeriyê heye, lê belê xweşiya wê jî gelek e. Di mehên havînê de em tên zozanên hînik, avên wê sar in û hewayê wê xweş e. Em pez, mal û zarokên xwe tînin vir û 3 meh û 3 meh û nîv li vir dimînin. Payîzê jî zarokên biçûk, pîr û kal û eşyayê giran dişînin Sêrtê. Yên mayî jî li gel pez serê payîzê rêdikevin û serê zivistanê li Cizîrê, Silopya, Nisêbîn, Mêrdîn hwd. bi cih dibin. Li wir jî em konan vedidin û pezê xwe jî şevê dikin çadirên spî yên mezin de. Baharê jî hêj hewa germ nebû em ber bi zozanan ve bi rê dikevin. Ji xwe pezê me jî elimiye, heke em hewayê hînik de ranekin, tev zerek dibin nexweş dikevin.”
‘Em hêvî dikin pêvajo bibe wesileya aştiyê’
Haci Taşçi, diyar kir ku wan ji salên 1985an heta niha gelek rojên zihmet derbas kirine û anî ziman ku ew gelek caran di nava şer û pevçûnan de mane. Haci Taşçi, bi lêv kir ku tevî van rojên nexweş jî wan li ber xwe daye û wiha berdewam kir: “Hêviya me ew e ku xweşî bikeve di nava miletê me de. Ne tenê me koçeran, hemû miletê ku vî welatî, li Kurdistana Bakur dijî nexweşî dît û pirsgirêkên mezin jiyan. Ne cerdewanan, leşkeran, ne polîsan, ne koçeran, ne gundiyan ti kesî xweşî nedîtiye. Em di wê baweriyê de ev ev pêvajo bibe wesîleya aştiya li welatê me û Tirkan.”
‘Zarokên me ji xwendevanan çêtir in’
Haci Taşçi, bal kişand ser jiyana bajarîbûyînê û got ku ew rê nadin ciwanên xwe ku jiyaneke bajarî bijîn. Haci Taşçi, sedema vê yekê jî vegot û wiha li axaftina xwe zêde kir: “Min heft zarok hene û min yek jî neşandiye dibistanê. Berê me digot kesekî diçe dibistanan xwendewan e û zana ye. Miletê me yê çol û çiyayan, gundan mezinbûyî, jiyana bajarî nejiyayî û neçûne dibistanan ji yên din gelek edebtir in û rêz, çand û tertîbata wan gelek ji yên xwendevan çêtir e. Niha tu bê mala min, dê hemû zarokên min xizmeta te bikin heta tu diçî, lê malbateke bajarî heke dayik û bav li cem te rûnenên, zarokên wan ên xwendevan bi te re mijûl nabin. Tim bi telefonê mijûl dibin. Ji mirovanetiyê derketine. Telefonên zarokên min jî hene, lê me wisa perwerde kirine ku me wî exlaqê nebaş dûr hiştine. Li ba me siyaneta insanan ji her tiştî girîngtir e. Berê em bi fikar bûn ku zarokên me cahil û nezan dimînin, lê niha em lê dinêrin zarokên me gelek ji xwendevanan çêtirin.”
‘Çanda koçertiyê çandeke qedîm e’
Di berdewamiyê de Haci Taşçi, behsa parastina çanda koçertiyê kir û binê wê xêz kir ku çanda koçertiyê çandeke qedîm e. Haci Taşçi, da zanîn ku ev çand ji dîrokê tê û ev tişt anî ziman: “Berê herkesî alîkariya hev dikir û diçûn zibaran. Ti kesî behsa pere nedikir. Berê digotin pezê filankesan dê were ber cewiziyê (birîna hiriya pez) û herkesî ji mala xwe hevrîngê (amûra pê hiriyê dibirin) xwe dida destê xwe diçûn alîkariya malbatê. Lê niha hertiş bûye pere, ji bo min îsal ji Sêrtê 10 cewizî hatin, roja wan 5 milyar (5 hezar TL). Di çanda koçertiyê de hevgirtin û tifaqî heye. Lê mixabin niha gelek kêm bûye. Ev çand, çandeke civakî ye û lewma divê bê parastin.”
‘Alîkarî û tifaqbûn serê her tiştî ye’
Haci Taşçi, da zanîn ku her sala diçe mirov xweziyan bi sala çûyîn diîne û her ku diçe rihim, tifaqî û hezkirina mirovan kêmtir dibe. Haci Taşçi, diyar kir ku di navbera salên çûyî û niha de gelek ferq heye û wiha dawî kir: “Em mirovên demên berê ne. Li gor me qencî ji qenciyê tê. Tu xerabiyê hindik jî bikî bes e, lê belê tu çiqas qenciyê bikî jî têr nake. Alîkarî û tifaqbûn serê her tiştî ye. Li gundan ev çand hêj jî maye û bingeha wê xûrt e.”
