Muzîkê kurdan de tay hunermendî est ê ke tesîrê înan qet vîr ra nêşino. Aram Dîkran (Tîgran) nê hunermendan ra yew o û beno zî tewr muhîman ra yewî yo. Dîkran, eslê xo ermenî bi la bi û cuya xo da muzîk û kulturê kurdan. O tena hunermendêk nê, eynî wext de sembolê wayûbirayîya şaranê kurd û ermenîyan bi.
Aram Dîkran, 1934 de Qamîşloyê Sûrîye de maya xo ra bi. Keyeyê ey, qirkerdişê 1915î ra dima koçê Qamişloyî koç kerdbî. Pîyê ey, Bedros Dîkran ke wextê qirkerdişî de new serrî bi, şahîdê nê dejê pîlî bîbi. Nê kerdişî û dejê ke şarê ermenîyan antbî, cuya û hunerê Aram Dîkranî ser o tesîrêko xorîn verada.
Aramî, domanîya xo de dest bi muzîkî kerd. Hunerê xo cembîş (oud) cenayene de xeylê aver berd. Cembîş, wextêkê kilmî de bi parçeyêkê bedenê ey.
Rayvanîya hunerî û Radyoya Yerevanî
Cuya Dîkranî sey ya bi mîlyonan kurd û ermenîyan bi koç û êxsîrîye derbas bî. 1966 de koçê Yerevanî, paytextê Ermenîstanî kerd. Uca bî endamê Orkestraya Radyoya Yerevanî. Radyoya Yerevanî, o wext seba kurdan merkezêkê kulturî yo zaf muhîm bi. Vengê ey bi hezaran kurdan rê resayêne û kulturê înan kerdêne vila. Dîkranî, 18 serrî Radyoya Yerevanî de xebitîya. Nê serran de bi seyan deyîranê kurdkî, ermenkî û erebkî vatî. Bi taybetî kilamê ke ey bi kurdkî (kurmanckî) vatî, mîyanê şarî de zaf ameyî heskerdene û ey rê şohretêko pîl ard.
O, 1995 de koçê Ewropa kerd û heta peynîya emrê xo Atîna de mend.
Tesîrê ci ser muzîkê kurdan
Aram Dîkranî, teknîk û hîssîyatê muzîkê ermenîyan, tewir û ruhê muzîkê deyrbazîya kurdan zaf serkewtî têmîyan kerdbi. Bi vengê xo yo nerm û tesîrker û bi cembîşê xo, ey ruhêko newe da deyranê kurdan. Deyrê sey “Bilbilo”, “Ay Dîlberê”, “Te Ez Kalkirim”, “Gelo Ew Kî Bu” û “Çiyayê Gebarê” bi vengê ey bîyî ebedî û sînorê Kurdistanî derbas kerdî.
O tena vatişê kilamanê folklorîkî de nêmend, bi xo zî xeylê beste û şîîrî nuştî. Eserê ey de eşq, hesretê welatî, êxsîrîye, xozaya rindeke ya Kurdistanî û têkoşîn temayê serekî biyî. Coka, vengê ey seba kurdan bi vengê hesretê û têkoşînî.
Sembolê têkoşîn û wayûbirayîye
Aram Dîkran, seba kurdan tena bilbilêk nêbi. O temsîlê têkoşînê kulturî û polîtîkî bi. Kilam û deyîrê ey moralêko pîl dayêne kurdan. Wexto ke ziwan û kulturê kurdan qedexe bi, vengê Aramî kasetan de bi dizdî keyeyanê kurdan de vila bi û bi sembolê xoverdayîşî.
Hetê bînî ra, Dîkranî bi hunerê xo pirêka muhîme mîyanê şarê kurdan û ermenîyan de awan kerde. O her firsend de ardêne ziwan ke dej û qederê nê di şaran yew o. No semed ra, o seba her di şaran zî ercîyayeyêko bêhempa yo.
Wesîyetê ey o bi ke wexto ke bimiro, Amed de, erdo ke kalikê ey ser o ameyî dinya, bêro definkerdene. La wexto ke 8ê Tebaxe 2009 de Atîna de dinyaya xo bedilna, dewleta tirke destûr nêda ke wesîyetê ey bêro caardene. No bertekêko gird vet meydan. Cenazaya ey Bruksel de ameye definkerdene. La ruh û kilam û deyrê ey, welatê ey de, Amed de û her parçeyê Kurdistanî de hema zî cuya xo dewam kenê. Aram Dîkran, bi huner û nêzdîbîyayîşê xo, nameyê xo tarîxê kurdan û ermenîyan de bi herfanê zêrînan nuşt. O vengêko bêmergî yo ke do heta-hetayî qelbanê ma de bicuyo.
