Stenbol – Edîtorê Kurdî yê Bîanetê rojnameger Aren Yildirim diyar kir ku desthilat naxwaze gel geşedanên li Tirkiyeyê diqewimin bizane, lewma sansurê hem li dijî gel hem li dijî medyayê bi kar tîne û wiha got: “Êdî sansur bûye tecrîdeke dîjîtal. Divê civak bi hemû dînamîkên xwe ve li dijî vê sansurê bisekine.”
Ev demeke kuk li dijî Çapemeniya Azad û çapemeniya rexnegirt a Tirkiyeyê sansur û astengkirinên zêde tên pêkanîn. Her roj malper, hesabên medya dîjîtal ên astngkirin, girtin û qedexekirin. Komeleya Azadiya Xweîfadekirinê (ÎFOD) derbarê astengkirina malperan û sansurê de raporek eşkere kir. Li gorî rapora komeleyê, di meha Îlonê de herî kêm 1270 malper û hesabên li ser Xê hatine astengkirin. Komeleya Rojnamegeran a Dîcle Firatê (DFG) jî da zanîn ku di meha Îlonê de xwegihandina 3 hezar û 491 naverokên medyaya dîjîtal hatiye astengkirin û hesabên saziyên çapemeniyê û rojnamegeran, tevî gelek hesabên medyaya dîjîtal, hatine girtin. Sazî û dezgehên çapemeniyê dê di 24ê Cotmehê de li dijî van pêkanînan li gelek bajaran dakevin qadan.
Edîtorê Kurdî yê Bîanetê, rojnameger Aren Yildirim, derbarê sansur, astengî û qedexekirinê axivî.
‘Desthilatdar dixwaze li Tirkiye û Rojhilata Navîn rastiyê ji gel veşêre’
Aren Yildirim diyar kir ku divê di serî de nêzikatiya desthilatdariyê ya li dijî çapemeniyê re were zanîn û got: “Desthilatdar ji sala 2016an heta niha, bi awayekî sîstematîk sansurê li dijî medyaya serbixwe, azad û alternatîf wekî gefekê bikar tîne. Desthilatdar naxwaze gel ji tiştên ku diqewime û bûyerên ku li Tirkiyeyê pêk tên, agahdar bibe. Herwiha naxwazin gel ji gendeliyên ku tên kirin û bêhiqûqiyên ku di nava civakê de pêk tên agahdar bibe. Ji ber vê yekê sansurê hem li dijî gel û hem li dijî medyayê bi kar tînin. Ev şêwaz jî tiştekî wiha derdixe holê, êdî sansur bûye tecrîteke dîjîtal. Desthilatdar dixwaze bi vê rêbaza sansurê mafê agahîgirtinê û mafê zanyariyê yê gel sînordar bike û pêşî li belavbûna naverokên agahdarkirinê bigire. Desthilatdar dixwaze li Tirkiye û Rojhilata Navîn rastiyê ji gel veşêre. Ji ber vê yekê zêdetir li ser medyayê û rojnamegeran gefan dixwin. Di heman demê de rojnamegeran desteser dikin. Malperên saziyên serbixwe asteng dikin û rê li ber wan digirin. Mebesta wan ew e ku neheqî û bêhiqûqiyên ku dikin, negihijin gel û bi vî awayî wan tiştan zêdetir bikin.”
‘Sekna wan dema zext li dijî medyaya Kurdî pêk tên diguhere’
Aren Yildirim destnîşan kir ku divê pêşî ev dubendî û cudahiyên ku di navbera medyaya alternatîf, serbixwe û Kurdî de hene, ji holê rakin û wiha axivî: “Divê em li dijî van zextan bisekinin û berxwe bidin. Wekî mînak, hesabên Ajansa Welat û Ajansa Mezopotamyayê di demeke nêz de hatin astengkirin. Lê ev astengî di nav medyaya alternatîf a muxalefetê de cih negirt.
Wekî ku zext li ser medyaya alternatîf tê kirin, heman zext li dijî medyaya kurdî jî pêk tê. Lê sekna wan dema zext li dijî medyaya kurdî pêk tê diguherê. Divê ev cudahî ji holê bê rakirin da ku rojnameger bikaribin li dijî zextan bi hev re, bi hemû reng, deng û cudahiyên xwe bisekinin û helwestekî hevpar were çêkirin. Tenê yekdengî dikare li pêşiya zextan bigire.”
‘Divê civak bi hemû dînamîkên xwe ve li dijî vê sansurê bisekine’
Di berdewama axaftina xwe de Aren Yildirim anî ziman ku divê nêrînek di navbera çapemeniya azad, serbixwe û saziyên muxalif de were avakirin û wiha domand: “Ji ber desthilatdar hemû saziyên çapemeniyê yek in, hemûyan dike hedef. Divê em bi vê nêrînê nêzî hev bibin. Heke em bi hev re helwestekî hevpar dernexin holê, em ê hemû têk biçin. Jixwe mebesta desthilatdarê jî ev e. Di meşa çapemeniyê de piştgiriya gel pêwîst e. Êrişa ku li ser medyaya alternatîf û medyaya Kurdî pêk tê, ne tenê li dijî çapemeniyê ye, di heman demê de li dijî gel e jî. Divê gel û rojnameger bibin temamkerên hev, bibin yek. Çapemenî dikare êrîşan bi vî awayî rawestîne.”
Di dawiya axaftina xwe de, Aren Yildirim derbarê astengkirina hesabê Xê ya Bîanetê de jî ev agahî dan: “Di 30ê Cotmehê de hesabê Xê ya Bîanetê hate astengkirin. Lê heta niha jî biryareke fermî ji bo astengkirina Bîanetê nehatiye dayîn. Em nizanin hesabê me ji bo çi û kîjan naverokê hatiye astengkirin. Xê ji me re e-nameyek şand û got ku ew biryara hatiye dayîn pêk nayînin û hesabê nagirin. Lê dîsa jî heta niha em nizanin dê çi bibe.”
