• Kurmancî
  • Kirmanckî
  • |
  • Derbarê Me De
  • |
[email protected]
Ajansa Welat
16 MIJDAR 2026
Encamek nîn e
View All Result
  • ROJANE
    Seyîd Riza û hevrêyên wî hatin bibîranîn: Divê cihê goran werin eşkerekirin

    Seyîd Riza û hevrêyên wî hatin bibîranîn: Divê cihê goran werin eşkerekirin

    Tulay Hatîmogullari: Pêvajo ji bo têkoşîna hemû qadên jiyanê girîng e

    Tulay Hatîmogullari: Pêvajo ji bo têkoşîna hemû qadên jiyanê girîng e

    Bîranîna Seyîd Riza: Divê biryara darvekirinê û cihê goran werin eşkerekirin

    Bîranîna Seyîd Riza: Divê biryara darvekirinê û cihê goran werin eşkerekirin

    Otomatik taslak

    YCK-KURD: Armanc azadiya fîzîkî ya Rêber Apo û civaka demokratîk e

    Leyla Guven: Êdî em di qonaxekê de ne ku Komara Demokratîk ji nû ve bê avakirin

    Leyla Guven: Êdî em di qonaxekê de ne ku Komara Demokratîk ji nû ve bê avakirin

    Panela aştî, edalet, azadî û civaka demokratîk dest pê kir

    Panela aştî, edalet, azadî û civaka demokratîk dest pê kir

  • JIN
  • ÇAND Û HUNER
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • CIVAK
  • TENDURISTÎ
  • DARAZ
  • KED Û ABORÎ
  • CÎHAN
  • ANALÎZ-DOSYE
  • SPOR
  • HEMÛ NÛÇE
  • ROJANE
    Seyîd Riza û hevrêyên wî hatin bibîranîn: Divê cihê goran werin eşkerekirin

    Seyîd Riza û hevrêyên wî hatin bibîranîn: Divê cihê goran werin eşkerekirin

    Tulay Hatîmogullari: Pêvajo ji bo têkoşîna hemû qadên jiyanê girîng e

    Tulay Hatîmogullari: Pêvajo ji bo têkoşîna hemû qadên jiyanê girîng e

    Bîranîna Seyîd Riza: Divê biryara darvekirinê û cihê goran werin eşkerekirin

    Bîranîna Seyîd Riza: Divê biryara darvekirinê û cihê goran werin eşkerekirin

    Otomatik taslak

    YCK-KURD: Armanc azadiya fîzîkî ya Rêber Apo û civaka demokratîk e

    Leyla Guven: Êdî em di qonaxekê de ne ku Komara Demokratîk ji nû ve bê avakirin

    Leyla Guven: Êdî em di qonaxekê de ne ku Komara Demokratîk ji nû ve bê avakirin

    Panela aştî, edalet, azadî û civaka demokratîk dest pê kir

    Panela aştî, edalet, azadî û civaka demokratîk dest pê kir

  • JIN
  • ÇAND Û HUNER
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • CIVAK
  • TENDURISTÎ
  • DARAZ
  • KED Û ABORÎ
  • CÎHAN
  • ANALÎZ-DOSYE
  • SPOR
  • HEMÛ NÛÇE
Encamek nîn e
View All Result
Ajansa Welat
Encamek nîn e
View All Result

Navbeyna Gola Wanê û Gola Urmiyeyê weke bihûşt hatiye nexşandin

Serhat Toptaş / AW

1 COTMEH 2026 - 07:50
Kategorî: ANALÎZ, MANŞET
A A
Wan – Bi salan e Cihû û Fileh li ser cihê bihûştê nexşeyan şîrove dikin, lêgerînên xwe didomînin. Herî dawî nexşeyek di nava Încîlekê de hatiye dîtin ku dîroka wê 1599 e û li gorî vê nexşeyê Aden (Baxçeyê Bihûştê) ku mirovên ewil Adem û Hewa tê de jiyan e, di navbera Gola Wanê û Gola Urmiyeyê de ye.

Li gorî olên yek xwedayî Aden (Baxçeyê Bihuştê) cihê ku mirovên ewil Adem û Hewa lê hatine afirandin e. Lê ew der ku derê ye, çawa tê tasfîrkirin, ev demên dirêj e tê meraqkirin. Di diroke de li ser tasfîrên Tewrat û Încîlê gelek nexşe hatine çekirin. Herî dawî nexşeyeke din di nava Încîlekê de hatiye dîtin ku diroka wê 1599 e. Ew nexşe di malpera YouTube ya Aahleys Antique Bibles hat parvekirin. Li gorî vê nexşeya nû, Baxçeyê Bihûştê di navbera Gola Wanê û Gola Urmiyeyê de ye û çiyayê Agiriyê jî di nexşeyê de cih digire. Nexşe ji aliyê Emmanuel Bowen di sala 1780an de hatiye xêzkirin. Hêmanên di vê nexşeyê de destnîşan dikin ku Baxçeyê Bihûştê li erdnîgariya Kurdistanê de cih digire. Di nexşeyê de tê diyarkirin ku Çiyayê Agiriyê, çemên Firat, Dîcle û Erez jî çavkaniyên xwe ji vê bihûştê digirin.

Mijara Baxçeyê Bihûştê

Di Tewratê de çîroka afirandina mirovahiyê di beşa “afirandinê” de wiha tê ravekirin: “Xwedê mirovê ewil Adem diafirînê û dixe Adenê. Xwedê darên ku mirov dema lê dineherê keyfxweş dibe û hemû fêkî tê de hene li vê derê diçîne. Di navande baxçeyê de jî dara zanîna başî û xirabiyê datîne. Adem ji hemû daran dikare fêkiyan bixwe, lê tenê ew dar qedexe bûye. Li gorî hin çavkaniyên olî Xwedê ji bo Adem re bibe rêheval, ji hestiyê parxanê wî jinekê (Hewa) diafirîne. Jin û mêr ji aliyê marekî ve tên xapandin û fêkiyên dara zanîna başî û xirabiyê dixwin. Dû re ji bo cezakirinê Adem û Hewa ji vî bexçeyî tên dûrxistin.” Ji bo bawermendên Cihû û Fileh dibe merak ku bê ka Baxçeyê Bihûştê li ku derê ye. Ji ber vê yekê ev demên dirêj e li ser cîhê bihûştê nexşe tên çêkirin.

Çemên ku di Tewratê de tê qalkirin Dîcle û Firat in

Li ser nîqaşên cihê Baxçeyê Bihûştê tiştên herî ber bi çav çem in. Di metnên pîroz de jî qala 4 çeman tê kirin. Di vegotina Tewratê de çemek ji baxçeyê bihûştê derdikeve û dibe 4 şax. Ew mijar di pirtûka pîroz a Cihûyan de wiha tê ravekirin: “Di Adenê de ji bo avdana baxçe çemek derdikeve. Pişt re ew çem dibe 4 şax. Çemê yekem Pîşon e û ev çem herêma Havilah ku zêran di nava xwe de dihewinê, dorpêç dike. Navê çemê duyem Gîhon e û ev çem herêma çûkan dorpêç dike. Navê çemê sêyemîn Dîcle ye û ev çem ber bi rojhilatê Asurê ve diherike. Çemê çaremîn jî Firat e. Ravekirina çemên Firat û Dîcleyê jî destnîşan dike ku ev der çavkaniyên xwe ji Bakurê Kurdistanê digire. Wekî din naye zanîn ku çemên tên qalkirin Pîşon û Gîhon kijan çem in.

Niqaşên li ser cihê Baxçeyê Bihûştê

Heta niha gelek nêrînên cuda hene ku Baxçeyê Bihûştê li kû derê ye. Her wiha nîqaşên bi vî rengî jî hene ku ev cîh cîhekî şênber e an cihekî xeyalî ye. Heta niha gelek cîh ji bo Baxçeyê Bihûştê hatine destnîşankirin. Hin nêrîn vê derê di Mezopotamyayê de, hin nêrîn jî di Kendava Basrayê de dibînin. Nexşeya ku Baxçeyê Bihûştê di navbera Gola Wanê û Gola Urmiyê de nişan dide jî nerîneke xurt dide ku Baxçeyê Bihûştê li wê derê be. Lêkolîneke şênber a ku vê mijarê zelal bike, nehatiyê kirin. Lê hê jî ev yek tê meraqkirin û teoriyên li ser vê mijarê didomin.

Parve BikeTweetWhatsAppParve BikeParve Bike

Nûçeyên Din

Seyîd Riza û hevrêyên wî hatin bibîranîn: Divê cihê goran werin eşkerekirin

Seyîd Riza û hevrêyên wî hatin bibîranîn: Divê cihê goran werin eşkerekirin

15 MIJDAR 2026
Tulay Hatîmogullari: Pêvajo ji bo têkoşîna hemû qadên jiyanê girîng e

Tulay Hatîmogullari: Pêvajo ji bo têkoşîna hemû qadên jiyanê girîng e

15 MIJDAR 2026
Otomatik taslak

Panela aştî, edalet, azadî û civaka demokratîk: Her kes kirdeya pêvajoyê ye

15 MIJDAR 2026
Bîranîna Seyîd Riza: Divê biryara darvekirinê û cihê goran werin eşkerekirin

Bîranîna Seyîd Riza: Divê biryara darvekirinê û cihê goran werin eşkerekirin

15 MIJDAR 2026
Otomatik taslak

YCK-KURD: Armanc azadiya fîzîkî ya Rêber Apo û civaka demokratîk e

15 MIJDAR 2026
Nazmî Gur: Kurd dikarin pêşerojeke hevpar û demokratîk ava bikin

Nazmî Gur: Kurd dikarin pêşerojeke hevpar û demokratîk ava bikin

15 MIJDAR 2026

ÊN ZÊDE HATINE XWENDIN

  • 89 sal derbas bû, çima cihê gora Seyîd Riza nayê eşkerekirin?

    89 sal derbas bû, çima cihê gora Seyîd Riza nayê eşkerekirin?

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Rûken Kilinç: Divê gorên Seîd Riza û hevalên wî bê eşkerekirin

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Li dijî bişaftina netew-dewletê modela çareseriyê: Entegrasyon

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Tayîp Temel: Di demek nêz de rojnameger dê bikarin bi Rêber Ocalan re hevdîtinê bikin

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Li Sûrê paneleke watedar hate lidarxistin: Em ê bîra Sûrê biparêzin

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Dikandar û karkerên li Stenbolê ji rewşa aboriyê bi gilî û gazinc in

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Du xwişk û sozek: Ji bo Kurdistanê têkoşiyan

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Avahiyên ji serdema Ûrisan mane Qersê dixemilînin

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • Li Qersê amadekariya zivistanê ku 7 mehan diajo tê kirin

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet
  • PENa Kurd encamnameya konferansê eşkere kir

    Parve Bike
    Parve Bike Tweet

Ajansa Welat, bi nûçeyên taybet, dosya, lêkolîn, dîmen û deng civakê agahdar û ronî dike.

Bi şîara agahiyên rast û objektif weşanê esas digire, li ser şopa heqîqetê agahiyan belav dike.

Ajansa Welat bi nûçe û naverokên xwe dibe deng û rengê welat.

Xwediyê Îmtîyazê: Fahrettin Kılıç

Berpirsiyarê Karên Nivîsan: Mahmut Altıntaş

Navnîşan: Fırat Mahallesi, 553. Sokak, Tanlar Şehri Teras Evleri, B Blok,
Kat: 5 - No: 40, Kayapınar, Diyarbakır

Telefon: +90 (532) 519 37 73

E-mail: [email protected]
Malper: www.ajansawelat1.com
Twitter Youtube Instagram Whatsapp
  • Serrûpel
  • Têkilî
  • Derbarê Me De

© 2024 Ajansa Welat ● Yekemîn Ajansa xwerû Kurdî ● Hemû maf parastî ne

Encamek nîn e
View All Result
  • HEMÛ NÛÇE
  • ROJANE
  • JIN
  • ÇAND Û HUNER
  • POLÎTÎKA
  • EKOLOJÎ
  • CIVAK
  • TENDURISTÎ
  • DARAZ
  • KED Û ABORÎ
  • CÎHAN
  • ANALÎZ-DOSYE
  • SPOR
  • KIRMANCKÎ

© 2024 Ajansa Welat ● Yekemîn Ajansa xwerû Kurdî ● Hemû maf parastî ne