Nuştoxe Gurcî Esen vera astengîya camêrdanê feodal 47 serrî ra pey banderê nuştiş û wendişî bîya û bîya nuştox. Gurcî Esen kitabê xo yê ewilînî de zehmetî û têkoşînê cinîyan nuşt.
Nuştoxe Gurcî Esen 5 nîsane 1971 de dewa Qasan a girêdayeyê qezaya Gêlî ya Amedî de ameya dinya. Gurcî Esen zî sey bi hezaran cinîyan, cuya xo de astengîya camêrdanê feodal dîya. Gurcî Esen gedeyîya xo de waşto şêra mekteb, banderê nuştiş û wendişî biba la o wext vatişê “cinî çiray wendo?” binê hîşê şarî de sey qaîde amebi bicakerdene û no vatiş aye ser o zaf tesîr kerdbi. Gurcî Esen çend biwaza banderê nuştiş û wandişî biba zî pîyê aye her wext vato, “Merdimo camêrd senî kênaya xo erşaweno mekteb” û qetîyen destûr nêdayo. No semed ra na nuştoxe, seke her tim têşan û vêşanê wendişî biba. Nuştoxe, 47 serrî ra pey banderê nuştiş û wendişî bîya. Kitabê xo yê ewilin de Zazakî, zehmetîye û têkoşînê cinîyan nuşto.
Zîhnîyetê camerdan astengîyê wendîşî kênayan rê vet
Gurcî Esen bi xemgînîye heskerdeşê xo yê nuştiş û wendişî îfade kena û vat: “Wexto ke ez gede bîya, mi zaf waştêne ez nuştiş û wendişî bimusa. Dewa ma de tay embazê cinî şîyêne mekteb tay zî nêeşkayêne şêrî. Pîyê ma nêverdayêne. Ma wexto ke şîyêne heywanan, ma berdînê mekteb ver. Ma xo peyê kerrayan de wedaritêne û ma gedeyê ke mekteb de kay kenê ma temaşe kerdêne. Ma zaf meraq kerdême ke uca de se kenê. A deqqa mamosteyê mektebî aqilîya ma. Ma dima ameyê keyê pîyê mi. Pîyê mi ra va, ‘Ez qeydê aye zî virazena wa bêra mekteb.’ Pîyê mi vat, ‘Merdimê camêrdî kênaya xo nêerşaweno mekteb.’ Vat eyb o, gune yo û ma nêerşawit mekteb. No hîn zereyê ma de mend. Mi wendişî ra zaf hes kerdêne.”
Vera zîhnîyetê camêrdî xover da
Gurcî Esen îfade kerd ke dimayê çend serran ê ameyê Amed û vat: “Ez yew roje balkon de ronişte bîya cîranê mi ameyê vat bê war ma ronişê. Ez şîya ma roniştê. Va bê ma şêrê nuştiş û wendişî bimusî. Mi va Çîçek nê yaşî ra pê ma nuştiş û wendişî nêmusenê. Çimê ma tarî bîyê. Qiseykerdişî ra pey ez ameya cor. Kênaya mi vat xala Çîçek vat se. Mi va, vato bê ma şêrê wendiş û nuştiş bimusî. Mi zî vato ma nê yaşî ra pey nêmusenî. Kênaya mi vat, şo ti çira nêşina. Mi va belkî pîyê to mi r a hêrs bibo. Ma camêrdan ra tersenê. Ma nêşîyêne teber. Mi reyna zî vat Çîçek, ma şêrê. Ma yew defter girewt û şîyê.”
‘Qelema mi xebatanê cinîyan ver de şenik manena’
Gurcî Esen behsê zehmetîya destpêkerdişê mektebê xo kerd û wina domna: “Ez emrê 47î ra pê banderê nuştişî bîya. Mamosteyê mi mi ra vat, ti nêzanena qeleme bitepişa. Mi zî vat, destê mi destê qeleme nêbi. Ma çuwa girewtêne şîyêne heywanan, ma nan pewtêne, ma difek girewtêne erd kenayêne. Yanî ma dewe de heme kar kerdêne. Ez zî 2-3 serrî ra pey bîya nuştoxa Zazakî. Mi kitabê xo de, behsê tedaya camêrdan a vera cinîyan û têkoşînê cinîyan kerd. Qelema mi xebatanê cinîyan ver de şenik zî manena. Cinî sey dar ê.”
Seba ziwanî vengdayîş
Gurcî Esen seba kitabê xo yê ke zazakî nuşto ser o nê tewir qisey kerd: “Dapîranê ma Zazakî ard heya tîya mi zî waşt ez zazakî binusa, ci rê wayîr vejîya û biresna tornanê xo. Eke ma bi ziwanê xo nunusê ziwanê ma vîndî beno. Mi bi xo seba ciwanan zazakî nuşto. Zazakî vera vindîbîyayîş o. Gerek ma wayîrê ziwanê xo vejîyê. Her cinî keyeyê xo de mamoste yo. Ez wexto ke şina cayêk gedeyî zazakî qisey nêkenê ez zaf qehrîyena. Wa herkes gedeyanê xo reyde bi ziwanê xo qisey bikerî”
