SAMERî netîceyê raporê xo yê teşrîna verêne 2026î eşkera kerdî ke derheqê fehmê sîyasetî yê hemwelatîyan û îmkananê beşdarîya demokratîke de yo. Cigêrayîşî mojna ke şar wazeno beşdarê qerargirewtişî bibo la caardiş û sîyasetî ra bêbawer o.
Prosesê “Aştî û Komelê Demokratîkî” dewam keno û averşîyayîşê prosesî hetê sîyasetmedar, akademîsyen, roşnvîr û zaf dezgehanê cigêrayîşî ra nêzdî ra yenê taqîbkerdene. Merkezê Cigêrayîşanê Warî (SAMER) raporê xo yê bi nameyê “Raporê Fehmê Sîyasetî yê Hemwelatîyan, Gêrayîşê Sîyasetê Alternatîfî û Îmkananê Beşdarîya Demokratîke” eşkera kerd ke derheqê bawerîya prosesî de zî yo.

Goreyê raporê SAMERî se ra 5,8 prosesî ra razî yê, se ra 15 bêqerar ê, se ra 45,1 razî nîyê û se ra 33,9 zî prosesî ra qet razî nîyê. Cigêrayîşî de vejîya meydan ke se ra 50,9ê hemwelatîyan wazenê meclîsê taxan derheqê îdareyanê herêmkîyan û taxanê înan de qerar bigîrê. Sewbîna se ra 33,2 vato no hewce yo û se ra 4,9 zî vato hewce nîyo. Reyna se ra 41,1ê hemwelatîyan waşto ke qerarî bi pêkerdiş, se ra 14,5 zî bi reydayîşo pêroyî bêrê girewtene. Se ra 0,7 zî waşto ke qerar bi meclîsê temsîlkaran bêro dayene.
SAMERî beşdarîya sîyasetî û metodê teberê sîyasetî zî cigêrayî. Raporî de hemwelatîyan ra ame persayene “Gelo hemwelatî şênê teberê weçînayîşî seba prosesanê sîyasîyan qerar bidê?”. Se ra 39,7ê hemwelatîyan cewabê “ya”, se ra 33,4 cewabê “ya la sînordar o”, se ra 11 zî cewabê “ney” dayo.
Beşdarîya çalakîyan
Goreyê doneyanê cigêrayîşî se ra 51,2 beşdarê kampanyaya *îmza* bîyê, se ra 44,4 beşdarê *boykotan, se ra 41,8 beşdarê rayîrşîyayîş û yadkerdişan, se ra 40,7 beşdarê xebatanê zerrîwazan ê dezgehanê komelkîyan, se ra 38,1 beşdarê kampanyayanê medyaya dîjîtale, se ra 25,93 beşdarê kombîyayîş û çalakîyanê taxe, se ra 15,7 zî beşdarê **kooperatîf* û torranê piştîpêdayîşî bîyê. Se ra 34,6 zî dîyar kerdo ke beşdarê nê çalakîyan ra yewe zî nêbîyê.
Durîbîyayîşê sîyasetî ra
Waştişê beşdarîya prosesanê sîyasî û qerargirewtişî zî kêmî yo. Se ra 29,2ê beşdaran nêwazenê bi hawayêko aktîf beşdarê sîyasetî bibê. Se ra 15,4 fikirîyenê ke beşdarîya înan a sîyasetî bêtesîr a. Se ra 15,2ê hemwelatîyan semedê “teda û tersî” ra nêwazenê beşdarê sîyasetî bibê. Se ra 14ê beşdaran semedê kêmîya wextî ra, se ra 10,3 zî semedê xo kêmî dîyayîş û astengîyanê xoamadekerdişî ra nêwaşto bi hawayêko aktîf beşdarê sîyasetî bibê.











